† Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξεις, καὶ τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν αἴνεσίν σου (Ψαλ. 50,17)

† Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξεις, καὶ τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν αἴνεσίν σου (Ψαλ. 50,17)
† Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξεις, καὶ τὸ στόμα μου ἀναγγελεῖ τὴν αἴνεσίν σου (Ψαλ. 50,17)

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΠΑΤΡΙΟ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΠΑΤΡΙΟ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ - Μητροπολίτης Γ.Ο.Χ. Μεθώνης Αμβρόσιος (Β΄ ΜΕΡΟΣ)



ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ ΕΔΩ

Ο ίδιος ο Χριστός λέει ότι το Άγιο Πνεύμα θα δώσει τα λόγια που πρέπει να ειπωθούν. Και πολύ συχνά αυτό συμβαίνει πραγματικά. Πρώτα απ' όλα, δεν πρέπει να απαντά κανείς μόνο με τη λογική του. Πρέπει να προσεύχεται μέσα του και να λέει: «Κύριε, δώσε μου τα λόγια που πρέπει να πω.» Αυτό είναι το πρώτο λάθος που κάνουν πολλοί άνθρωποι. Αντί να ζητήσουν από τον Θεό να τους φωτίσει, προσπαθούν να απαντήσουν μόνοι τους, βασιζόμενοι στις δικές τους γνώσεις, οι οποίες ίσως να μην επαρκούν για το συγκεκριμένο θέμα. Αν όμως προσευχηθείς, πολλές φορές θα εκπλαγείς ακόμη και ο ίδιος με αυτά που θα πεις. Μου συμβαίνει συχνά πριν από ένα κήρυγμα. Δεν έχω προετοιμάσει κάτι συγκεκριμένο στο μυαλό μου. Προσεύχομαι όμως και ζητώ από το Άγιο Πνεύμα να με φωτίσει. Και πολλές φορές εκπλήσσομαι ο ίδιος με όσα λέω, γιατί την ώρα εκείνη αισθάνομαι ότι είμαι και εγώ ακροατής μαζί με τους υπόλοιπους. Αυτό όμως δεν αφορά μόνο τους ιερείς· ισχύει για κάθε χριστιανό. Και φυσικά, αν δεν γνωρίζεις κάτι, τότε απλώς δεν το γνωρίζεις. Μην προσποιείσαι ότι γνωρίζεις. Να λες την αλήθεια.

— Μπορείτε να θυμηθείτε κάποια ιδιαίτερα εντυπωσιακή μεταστροφή στην Ορθοδοξία; Κάποιον που έλεγε ότι δεν θα γινόταν ποτέ Ορθόδοξος και τελικά έγινε;

— Ναι, βεβαίως. Θυμάμαι μια μικρή ενορία μας στο κεντρικό Κασάι, πριν από περίπου είκοσι πέντε χρόνια. Ένας από τους ιερείς μας, ο οποίος περιόδευε στην περιοχή της ευθύνης του, μπήκε σε ένα χωριό όπου όλοι οι κάτοικοι ήταν ακόμη ειδωλολάτρες και ακολουθούσαν τις τοπικές θρησκευτικές παραδόσεις. Συνάντησε τον αρχηγό του χωριού, συζήτησε μαζί του, με την οικογένειά του και με άλλους κατοίκους. Ο αρχηγός πείσθηκε ότι ο Χριστός είναι ο αληθινός Θεός και αποφάσισε να γίνει χριστιανός μαζί με ολόκληρη την οικογένειά του. Οι υπόλοιποι κάτοικοι όμως αντέδρασαν έντονα. Ο ιερέας βάπτισε τον αρχηγό και την οικογένειά του και τους είπε: «Σε δύο ή τρεις μήνες θα επιστρέψω για να τελέσω τη Θεία Λειτουργία, ώστε να κοινωνήσετε για πρώτη φορά.» Στο μεταξύ, ο αρχηγός κατασκεύασε ένα μικρό εκκλησάκι από πλίνθους και ξύλα, με σκεπή από φύλλα, όπως συνηθίζεται εκεί, ώστε να υπάρχει χώρος για τη Θεία Λειτουργία όταν θα επέστρεφε ο ιερέας. Εν τω μεταξύ, οι μάγοι και οι μάγοι-θεραπευτές της περιοχής συγκεντρώθηκαν και είπαν: «Πρέπει να απαλλαγούμε από αυτόν τον αρχηγό και από τη νέα του πίστη.» Δεν τόλμησαν να τον βλάψουν άμεσα. Έκαναν όμως όλες τις μαγικές τελετές που πίστευαν ότι θα προκαλούσαν κεραυνό, ώστε να καεί το σπίτι του αρχηγού και το εκκλησάκι που είχε κτίσει. Εκείνο το βράδυ πράγματι ξέσπασε δυνατή καταιγίδα. Έπεσαν κεραυνοί. Όμως ούτε το σπίτι του αρχηγού ούτε το παρεκκλήσι χτυπήθηκαν. Αντίθετα, κάηκαν αρκετά άλλα σπίτια και δέντρα γύρω τους, ακόμη και σπίτια των ίδιων των μάγων. Οι κάτοικοι έμειναν κατάπληκτοι. Πήγαν στον αρχηγό και εκείνος άρχισε να τους εξηγεί όσα είχε μάθει για τον Χριστό. Όταν ο ιερέας επέστρεψε, ολόκληρο το χωριό βαπτίστηκε και δημιουργήθηκε μια νέα ενορία. Αργότερα χειροτονήθηκαν και οι πρώτοι ιερείς της περιοχής, οι οποίοι συνεχίζουν μέχρι σήμερα τη διακονία τους. Ο Θεός εργάζεται με τρόπους που πολλές φορές ξεπερνούν κάθε ανθρώπινη προσδοκία.

— Σεβασμιώτατε, τι είναι αυτό που σας δίνει δύναμη να συνεχίζετε; Φαντάζομαι ότι ως ιεραπόστολος επίσκοπος θα έχετε γνωρίσει πολλές απογοητεύσεις. Τι είναι εκείνο που σας κρατά όρθιο;

— Υπάρχουν, βέβαια, απογοητεύσεις. Μία από τις μεγαλύτερες είναι η προδοσία. Στην Αφρική, για παράδειγμα, πολλοί ιερείς δέχονται συνεχώς δελεαστικές προτάσεις. Αν πάνε στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας, θα λάβουν μισθό ή βοήθεια για τη μόρφωση των παιδιών τους. Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιείται εκεί και το Πατριαρχείο Μόσχας, προσφέροντας ακόμη περισσότερα χρήματα και υποτροφίες για σπουδές στη Ρωσία. Είναι μεγάλος πειρασμός. Στο Κονγκό έχω χειροτονήσει σχεδόν εκατό ιερείς. Δεκαέξι έχουν ήδη κοιμηθεί. Ανάμεσα στους υπόλοιπους υπήρξαν και μερικές αποστασίες. Δύο πήγαν στο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και δύο στο Πατριαρχείο Μόσχας. Αυτές οι περιπτώσεις προκαλούν βαθιά θλίψη σε εκείνον που τους δίδαξε την πίστη, τους χειροτόνησε και έκανε ό,τι μπορούσε γι' αυτούς. Υπάρχουν επίσης και απογοητεύσεις από λαϊκούς, οι οποίοι, μέσα στη μεγάλη φτώχεια, κάποιες φορές επινοούν ιστορίες για να λάβουν λίγη οικονομική βοήθεια. Αυτά συμβαίνουν. Ωστόσο, η θετική πλευρά είναι ασύγκριτα μεγαλύτερη. Δόξα τω Θεώ, έχω αρκετούς ιερείς που είναι πραγματικά διαμάντια. Εργάζονται ακούραστα, χωρίς ποτέ να ζητούν τίποτε για τον εαυτό τους. Κηρύττουν το Ευαγγέλιο, οδηγούν ανθρώπους στην Εκκλησία και το προσωπικό τους παράδειγμα αποτελεί το ισχυρότερο κήρυγμα. Και δεν είναι μόνο οι ιερείς. Είναι και ο λαός. Όταν επισκέπτομαι την Αφρική και βλέπω τον ενθουσιασμό των πιστών, τον ζήλο τους και τις θυσίες που κάνουν για να βρεθούν στον ναό, συγκινούμαι βαθιά. Άνθρωποι περπατούν δύο, τρεις ή ακόμη και τέσσερις ημέρες για να συμμετάσχουν στη Θεία Λειτουργία. Τα παιδιά διψούν να μάθουν. Εδώ, αν ένα κήρυγμα διαρκέσει περισσότερο από δέκα λεπτά, οι άνθρωποι αρχίζουν να κοιτάζουν το ρολόι τους. Εκεί μπορείς να μιλάς μιάμιση ώρα. Και όταν στο τέλος κάνεις ερωτήσεις, διαπιστώνεις ότι άκουγαν κάθε λέξη. Ακόμη και τα μικρά παιδιά. Μέσα στον ναό κάθονται ήσυχα. Τα τοποθετούν μπροστά. Δεν τρέχουν, δεν μιλούν, δεν παίζουν. Μετά την ακολουθία θα βγουν έξω και θα παίξουν σαν όλα τα παιδιά. Αλλά μέσα στον ναό επικρατεί υποδειγματική τάξη. Αυτά είναι που σε παρηγορούν. Θυμάμαι μία ηλικιωμένη γυναίκα στην Κάντζα της Κένυας. Κάθε Σάββατο το απόγευμα περπατούσε τέσσερις ή πέντε ώρες από το χωριό της για να προλάβει τον Εσπερινό. Έμενε εκεί όλη τη νύχτα, κοινωνούσε την Κυριακή, έτρωγε ένα πιάτο φαγητό και κατόπιν περπατούσε άλλες τέσσερις ή πέντε ώρες για να επιστρέψει στο σπίτι της. Ήταν ήδη πάνω από εβδομήντα ετών. Άνθρωποι σαν κι αυτή σε κάνουν να λες: «Ναι, πραγματικά αξίζει τον κόπο.» Η μετάνοια δεν είναι κάτι θλιβερό. Είναι λύπη για τις αμαρτίες μας, αλλά ταυτόχρονα βαθιά χαρά εν Χριστώ. Χαρά επειδή ανήκουμε στο Σώμα Του και έχουμε πρόσβαση στη χάρη Του μέσα από τα Άγια Μυστήρια. Η χαρά μας δεν εκφράζεται όπως σε ορισμένες προτεσταντικές ομάδες, με κραυγές, άναρθρες φωνές ή έντονες εξωτερικές εκδηλώσεις. Στην Ορθοδοξία εκφράζεται διαφορετικά. Στην Αφρική πολλές φορές εκφράζεται μέσα από ύμνους και παραδοσιακούς χορούς, πάντοτε όμως με σεμνότητα και μέτρο.

— Ποιο είναι το σημαντικότερο μάθημα που πήρατε ως ιεραπόστολος επίσκοπος;

— Πρώτα απ' όλα, έμαθα να υπομένω τις δυσκολίες. Κάθε φορά που πηγαίνω στο Κονγκό αρρωσταίνω. Και στο τελευταίο μου ταξίδι συνέβη το ίδιο. Έμαθα όμως ότι χρειάζεται να βλέπεις τον κόσμο με τα μάτια των ανθρώπων στους οποίους διακονείς. Να κατανοείς τον τρόπο σκέψης τους. Να μπαίνεις στη ζωή τους. Αυτό απαιτεί χρόνο, υπομονή και αγάπη. Το μεγαλύτερο μάθημα, όμως, είναι ότι υπάρχουν αμέτρητοι άνθρωποι καλής προαιρέσεως, οι οποίοι, αν άκουγαν τον λόγο της αλήθειας, θα τον ακολουθούσαν. Και σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η Ευρώπη και η Αμερική έχουν ανάγκη από ιεραποστολή. Ίσως ακόμη μεγαλύτερη απ' ό,τι η Αφρική.

— Τι θα συμβουλεύατε τους φοιτητές της Θεολογικής Σχολής;

— Κάθε Ορθόδοξος Χριστιανός, είτε γίνει κληρικός είτε όχι, καλείται να είναι «το φως του κόσμου». Ο Χριστός δεν απευθύνθηκε μόνο στους Αποστόλους. Απευθύνθηκε σε όλους. Η πρώτη μας αποστολή είναι να γίνουμε παράδειγμα με τη ζωή μας. Αν τα λόγια μας δεν συμφωνούν με τη ζωή μας, τότε όσο σωστά κι αν μιλάμε, η μαρτυρία μας χάνει τη δύναμή της. Θυμάμαι ότι κάποτε ένας ιερέας ρώτησε τον άγιο Ιωάννη της Κρονστάνδης: «Διαβάζω τα κηρύγματά σας. Δεν έχουν κάτι ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Γιατί λοιπόν, όπου κι αν πηγαίνετε, συγκεντρώνονται χιλιάδες άνθρωποι;» Ο Άγιος απάντησε: «Γιατί ό,τι λέω, το έχω πρώτα ζήσει. Δεν είναι θεωρία· είναι εμπειρία. Γι' αυτό και ο λόγος αγγίζει τις καρδιές.» Αυτό είναι και το δικό μου μήνυμα. Να προσπαθείτε πρώτα να ζείτε την Ορθοδοξία. Και έπειτα να μιλάτε γι' αυτήν. Τότε τα λόγια σας θα έχουν δύναμη και θα καρποφορούν.

— Σεβασμιώτατε, σας ευχαριστούμε θερμά που ήσασταν σήμερα μαζί μας.

— Κι εγώ σας ευχαριστώ. Εύχομαι, με τη βοήθεια του Θεού, κάποια ημέρα να δούμε και νέους από τις ιεραποστολές μας στην Αφρική να σπουδάζουν στη Θεολογική Σχολή της Καλιφόρνιας, ώστε να επιστρέψουν ακόμη καλύτερα προετοιμασμένοι για να υπηρετήσουν την Εκκλησία. Ο Θεός να σας ευλογεί όλους.

— Σας μεταφέρει επίσης τους χαιρετισμούς του ο Επίσκοπος Αυξέντιος.

— Τον ευχαριστώ πολύ.

— Και εμείς σας ευχαριστούμε που ήσασταν μαζί μας στο Tea Time at the Seminary.=

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΥ (Μητροπολίτης Γ.Ο.Χ. Μεθώνης Αμβρόσιος)

Ο Μητροπολίτης Μεθώνης Αμβρόσιος είναι ιεράρχης της Εκκλησίας των Γνησίων Ορθοδόξων Χριστιανών Ελλάδος. Οι ποιμαντικές του ευθύνες, που ξεκίνησαν με τη χειροτονία του σε Επίσκοπο το 1993, έχουν εντυπωσιακά μεγάλη έκταση.

Επιβλέπει μοναστικές και ενοριακές κοινότητες σε πολλές χώρες του κόσμου και έχει βιώσει τόσο τις χαρές όσο και τις δυσκολίες του ιεραποστολικού έργου. Στο σημερινό επεισόδιο θα μιλήσουμε για την εκτεταμένη ιεραποστολική του δράση και για τους λόγους που ο ευαγγελισμός αποτελεί ιδιαίτερα δύσκολο έργο, ειδικά στον 21ο αιώνα.
Καλώς ήρθατε στο "Tea Time at the Seminary".
Σήμερα είμαι ιδιαίτερα ενθουσιασμένος, γιατί υπάρχει ένας κατάλογος ανθρώπων που πραγματικά θέλαμε να φιλοξενήσουμε στην εκπομπή, και ένας από αυτούς είναι ο Μητροπολίτης Αμβρόσιος, ο οποίος βρίσκεται σήμερα μαζί μας.
Βρισκόμαστε στην Αδελφότητα του Αγίου Εδουάρδου στην Αγγλία και θα ήθελα να πω:

«Σεβασμιώτατε, σας ευχαριστούμε θερμά που δεχθήκατε να συμμετάσχετε στην εκπομπή.»

— Είναι χαρά μου. Και καλώς ήρθατε στην Αγγλία.

Θα θέλατε να μας μιλήσετε λίγο για την πορεία σας; Πώς ξεκινήσατε ως ιεραπόστολος επίσκοπος και ποιο είναι συνολικά το έργο που επιτελείτε;

— Για να είμαι ειλικρινής, ποτέ δεν είχα σκοπό να γίνω ιεραπόστολος, πόσο μάλλον επίσκοπος. Η επιθυμία μου ήταν να γίνω μοναχός. Εισήλθα στη Μονή των Αγίων Κυπριανού και Ιουστίνης στην Ελλάδα, όπου εξακολουθώ να διαμένω, πριν από πενήντα δύο χρόνια. Η... «ατυχία» μου ήταν ότι έμαθα αρκετές ξένες γλώσσες και έτσι έγινα χρήσιμος στις διεθνείς επαφές και στα ταξίδια στο εξωτερικό. Ο ιδρυτής μας και Μητροπολίτης Κυπριανός αγαπούσε βαθιά την ιεραποστολή. Αν μπορούσε, θα πήγαινε ακόμη και στην Κίνα αναζητώντας ψυχές για να τις ενώσει με τον Χριστό. Έτσι παρασύρθηκα κι εγώ από αυτόν τον ενθουσιασμό και συχνά τον συνόδευα στην Ιταλία, στη Γαλλία, στην Αγγλία, στη Ρουμανία, στη Ρωσία και σε πολλές ακόμη χώρες, προκειμένου να τον βοηθώ. Από εκεί ξεκίνησε και η προσπάθειά μας στην Αφρική. Ο ίδιος επισκέφθηκε αρκετές φορές την Κένυα και αργότερα, κυρίως λόγω της προχωρημένης ηλικίας του, ανέλαβα εγώ την ευθύνη των ιεραποστολών τόσο στο Κονγκό όσο και στην Κένυα. Σήμερα, εκτός από αυτές, έχω επίσης την ευθύνη των ενοριών μας στη Δυτική Ευρώπη, στη Γαλλία, στην Ελβετία, στο Βέλγιο και στην Αγγλία. Έτσι συνέβη. Όχι επειδή το επιδίωξα, αλλά επειδή αυτή η ευθύνη, για τις αμαρτίες μου όπως συνηθίζω να λέω, τοποθετήθηκε στους ώμους μου. Και από τότε την αντιμετωπίζω πάντοτε με μεγάλη σοβαρότητα.

— Όταν πρωτοπήγατε στην Αφρική, και ιδιαίτερα στο Κονγκό, σας εξέπληξε η διαφορετική κουλτούρα; Και πώς καταφέρατε να μιλήσετε στους ανθρώπους με τρόπο που να μπορούν να κατανοήσουν την Ορθοδοξία και το πόσο διαφορετική είναι από όσα γνώριζαν μέχρι τότε;

— Στην πραγματικότητα, η πρώτη μου αποστολή στην Αφρική ήταν στην Κένυα, πριν από περίπου τριάντα πέντε χρόνια. Σιγά σιγά προσαρμόστηκα. Μπορώ να πω ότι η νοοτροπία των Αφρικανών διαφέρει σημαντικά από εκείνη των Ευρωπαίων. Έχουν διαφορετικό τρόπο σκέψης, διαφορετικές ικανότητες και διαφορετική αντίληψη για τα πράγματα. Ακόμη και μέσα στην Ευρώπη υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των λαών. Στην Αφρική αυτές οι διαφορές είναι ακόμη μεγαλύτερες. Με τον καιρό έμαθα να κατανοώ τον αφρικανικό τρόπο σκέψης. Ακόμη και σήμερα δεν είναι πάντοτε εύκολο, αλλά είναι πολύ πιο εύκολο απ' ό,τι στην αρχή. Θα έλεγα μάλιστα ότι πλέον μπορώ να σκέφτομαι σαν Αφρικανός. Ίσως βοηθά και το γεγονός ότι η μητέρα μου γεννήθηκε στη Νότια Αφρική. Έτσι μπορώ να πω ότι είμαι... κατά το ήμισυ Αφρικανός.

— Θα ήθελα επίσης να μιλήσουμε για τον ευαγγελισμό. Θα μπορούσατε να εξηγήσετε στους θεατές μας τι είναι ο ευαγγελισμός και ποιοι είναι κατάλληλοι να τον ασκούν;

— Ο ευαγγελισμός έχει πολλές διαστάσεις και πολλές διαφορετικές μορφές. Στην Αφρική, για παράδειγμα, απευθυνόμαστε κυρίως σε ανθρώπους που είναι ήδη χριστιανοί, έστω και αν ανήκουν σε διάφορες ομολογίες. Έχουν ήδη μια βασική αντίληψη για τη χριστιανική πίστη. Μάλιστα, φοβάμαι πως τη γνωρίζουν πολύ καλύτερα από ό,τι οι σημερινοί Ευρωπαίοι. Για παράδειγμα, οι περισσότεροι Γάλλοι σήμερα γνωρίζουν πολύ λιγότερα για το τι είναι ο Χριστιανισμός, ποιος είναι ο Χριστός ή τι είναι η Εκκλησία, απ' όσα γνωρίζει ο μέσος Αφρικανός. Έτσι, στην Αφρική ξεκινάμε από ένα υψηλότερο επίπεδο κατανόησης απ' ό,τι στις περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Δεν αναφέρομαι φυσικά στις παραδοσιακά ορθόδοξες χώρες, όπως η Ελλάδα ή η Ρουμανία, αλλά στις δυτικές κοινωνίες. Στην Κένυα εργαζόμαστε κυρίως ανάμεσα σε ανθρώπους που είναι ήδη χριστιανοί. Όσον αφορά τις δικές μας ενορίες, οι περισσότεροι είναι Ορθόδοξοι εδώ και τρεις ή ακόμη και τέσσερις γενιές. Πρόκειται για ανθρώπους που γεννήθηκαν και ανατράφηκαν μέσα στην Ορθοδοξία. Για αυτούς, η Ορθοδοξία αποτελεί τη φυσική και οικεία μορφή του Χριστιανισμού. Βεβαίως υπάρχουν και άνθρωποι που προσέρχονται σήμερα στην Εκκλησία, όμως στην Κένυα είναι πολύ λιγότεροι απ' ό,τι στο Κονγκό, όπου η ιεραποστολή μας αναπτύσσεται συνεχώς. Μόλις πριν από λίγες ημέρες έλαβα φωτογραφίες από μια νέα ιεραποστολή που ανοίγουμε στη Ματάντι, το μεγάλο λιμάνι της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό. Εκεί συναντάμε διαφορετικές καταστάσεις. Σε ορισμένες περιοχές του Κονγκό η Ορθοδοξία είναι γνωστή εδώ και πολλά χρόνια. Η παρουσία ενός Ορθόδοξου ιερέα δεν προκαλεί έκπληξη· οι άνθρωποι έχουν ήδη κάποια γνώση της Εκκλησίας. Σε άλλες περιοχές, όμως, η Ορθοδοξία ήταν εντελώς άγνωστη. Πριν από περίπου δέκα χρόνια ξεκινήσαμε την αποστολή μας στο βόρειο Κονγκό, σε μια περιοχή όπου κανείς δεν γνώριζε την Ορθοδοξία. Ένας ιερέας μας από την Κινσάσα πήγε εκεί χωρίς καμία ιδιαίτερη υποδομή. Απλώς άρχισε να συναντά ανθρώπους και να συνομιλεί μαζί τους. Οι άνθρωποι τον ρωτούσαν: «Ποιος είσαι; Γιατί φοράς αυτά τα ρούχα;» Σιγά σιγά άρχισαν να ενδιαφέρονται. Άρχισαν να έρχονται κοντά στην Εκκλησία και να ζητούν να βαπτισθούν. Έπειτα από τρία χρόνια συνεχούς παρουσίας, πήγα και εγώ εκεί για να χειροτονήσω τον πρώτο ιερέα της περιοχής. Σήμερα υπάρχουν έντεκα ή δώδεκα ιερείς, αρκετοί διάκονοι και κυριολεκτικά χιλιάδες βαπτισμένοι πιστοί. Η ιεραποστολή λοιπόν δεν είναι ίδια παντού. Προσαρμόζεται πάντοτε στις τοπικές συνθήκες. Στο Κονγκό, τα βασικά μέσα μετακίνησης είναι... τα πόδια. Στο βόρειο τμήμα χρησιμοποιούν επίσης κανό, επειδή υπάρχουν πολλά ποτάμια. Όπου το επιτρέπουν οι συνθήκες, χρησιμοποιούνται ποδήλατα ή μοτοσικλέτες. Όλοι σχεδόν οι ιερείς μας ασκούν ιεραποστολικό έργο. Οι περισσότεροι έχουν αναλάβει μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή. Μία ή δύο φορές τον χρόνο αφιερώνουν περίπου έναν μήνα για να επισκέπτονται χωριό μετά από χωριό μαζί με μερικούς κατηχητές, μιλώντας στους ανθρώπους για την Ορθοδοξία. Και, δόξα τω Θεώ, έτσι γεννιούνται νέες ενορίες. Στο Κονγκό πολλοί από τους ανθρώπους στους οποίους απευθυνόμαστε έχουν ελάχιστη γνώση του Χριστιανισμού. Οι περισσότεροι ακολουθούν ακόμη τις παραδοσιακές αφρικανικές θρησκείες. Πιστεύουν σε φυλαχτά, είδωλα και πνεύματα. Χρειάζεται λοιπόν χρόνος ώστε να εγκαταλείψουν αυτές τις αντιλήψεις και να κατανοήσουν τα θεμέλια της χριστιανικής πίστης. Όμως, δόξα στον Θεό, οι Αφρικανοί — όπως διαπιστώσατε και εσείς στην Κένυα — ανταποκρίνονται με μεγάλη προθυμία στην Ορθοδοξία.

— Ναι, το παρατήρησα. Θυμάμαι μάλιστα ότι όταν βρισκόμασταν μαζί στην Κένυα μου είχατε πει — αν δεν κάνω λάθος ότι έχουμε περίπου σαράντα χιλιάδες πιστούς στο Κονγκό. Είναι σωστός αυτός ο αριθμός;

— Ναι, περίπου τόσοι είναι.

— Το έχω αναφέρει αυτό σε πολλούς ανθρώπους από τότε που μου το είπατε και όλοι, χωρίς εξαίρεση, εκπλήσσονται όταν ακούνε ότι η Εκκλησία μας αριθμεί περίπου σαράντα χιλιάδες πιστούς στην Αφρική. Πώς συνέβη αυτό; Πώς εξηγείται ότι τόσο μεγάλος αριθμός ανθρώπων εντάχθηκε στην Εκκλησία;

— Εδώ και περίπου σαράντα χρόνια εργαζόμαστε στο Κονγκό. Στην αρχή ήρθαν λίγοι πιστοί από τις κοινότητες του Νέου Ημερολογίου, επειδή είχαν απογοητευθεί από την εκκλησιαστική τους κατάσταση. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα είναι άνθρωποι που βαπτίστηκαν στην Εκκλησία μας: είτε προέρχονταν από άλλες χριστιανικές ομολογίες είτε ήταν προηγουμένως ειδωλολάτρες. Όλα αυτά είναι καρπός της ακούραστης ιεραποστολικής προσπάθειας των ιερέων μας στο Κονγκό, τους οποίους θαυμάζω βαθύτατα. Πρόκειται για ανθρώπους με εξαιρετικό πνεύμα αυτοθυσίας. Θυσιάζουν την οικογένειά τους, την εργασία τους και την προσωπική τους άνεση για να διαδώσουν το Ευαγγέλιο. Δυστυχώς δεν έχουμε τη δυνατότητα να τους καταβάλλουμε μισθό. Μπορούμε μόνο να τους προσφέρουμε ό,τι είναι απαραίτητο για τη διακονία τους: λειτουργικά βιβλία, Αγίες Γραφές, προσευχητάρια και τα ιερά σκεύη που χρειάζονται για τη Θεία Λειτουργία. Αυτό είναι σχεδόν το σύνολο της υλικής βοήθειας που μπορούμε να παρέχουμε. Κι όμως, αυτοί οι άνθρωποι συνεχίζουν να θυσιάζονται καθημερινά, εργαζόμενοι ακούραστα για τη διάδοση του Ευαγγελίου. Μπορώ να τους βοηθήσω, έστω και λίγο. Για παράδειγμα, δύο φορές τον χρόνο οργανώνουμε ένα συνέδριο νέων στο Κασάι. Επίσης, δύο φορές τον χρόνο πραγματοποιούνται συναντήσεις των ιερέων σε καθεμία από τις πέντε αρχιερατικές περιφέρειες στις οποίες είναι οργανωμένη η Ιεραποστολή. Στέλνω ένα μικρό χρηματικό ποσό ώστε να μπορέσουν να πραγματοποιηθούν αυτές οι συγκεντρώσεις. Κατά τη διάρκειά τους γίνονται πάντοτε ομιλίες. Μερικές φορές αποστέλλουμε υλικό από την Ελλάδα, αλλά τις περισσότερες φορές οι ίδιοι οι ιερείς προετοιμάζουν το εκπαιδευτικό υλικό. Δόξα τω Θεώ, σήμερα υπάρχει το διαδίκτυο. Υπάρχει πλέον άφθονο υλικό διαθέσιμο. Έχουμε ακόμη και ομάδες βυζαντινής μουσικής. Την τελευταία φορά που επισκέφθηκα το Κονγκό πήρα μαζί μου έναν από τους καλύτερους ψάλτες μας. Δίδαξε στους εκεί ψάλτες, τους παρέδωσε μερικά μαθήματα και δημιούργησε διαδικτυακές ομάδες, ώστε να ανταλλάσσουν μουσικά κείμενα, μέλη και εμπειρίες. Γίνεται, λοιπόν, πολλή δουλειά. Πέρα όμως από το καθαρά εκκλησιαστικό έργο, λειτουργούμε και σχολεία. Στο βόρειο Κονγκό έχουμε πέντε σχολεία που λειτουργούν υπό την ευθύνη της Εκκλησίας μας. Στην Κανανγκά, στο κεντρικό Κονγκό, ανοίξαμε φέτος ακόμη ένα σχολείο. Καταφέραμε να ανεγείρουμε το κτίριο, να εξασφαλίσουμε τον απαραίτητο εξοπλισμό, να λάβουμε την κρατική άδεια λειτουργίας και έτσι άρχισε να λειτουργεί μέσα στη φετινή χρονιά. Διαθέτουμε επίσης δύο σχολεία στην Μπραζαβίλ, στο γειτονικό Κονγκό, καθώς και μία κλινική, η οποία κατασκευάστηκε χάρη στη βοήθεια πολλών πιστών, μεταξύ των οποίων και αρκετοί από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Πολλοί άνθρωποι συνέβαλαν οικονομικά ώστε να δημιουργηθεί. Σήμερα η κλινική είναι πλήρως εξοπλισμένη και λειτουργεί κανονικά στην Κανανγκά. Υπεύθυνος είναι ο ορθόδοξος ιατρός Δρ. Patrick Kamfufu, μαζί με έξι βοηθούς υγείας, οι οποίοι πραγματοποιούν βασικές ιατρικές πράξεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη φροντίδα των εγκύων και στους τοκετούς, καθώς ο τοκετός αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες αιτίες θανάτου γυναικών και νεογνών στο Κονγκό. Έτσι, η κλινική προσφέρει κυρίως βοήθεια στις μητέρες και στα βρέφη.

— Μιλήσαμε για τη διάδοση του Ευαγγελίου και για την ανάπτυξη της Ορθοδοξίας στο Κονγκό. Θα ήθελα να σας ρωτήσω αν υπάρχουν περιπτώσεις όπου είναι σωστό να προσπαθεί κανείς να διαδώσει την Ορθοδοξία και άλλες όπου αυτό δεν είναι σωστό. Συχνά ακούμε ιστορίες για ανθρώπους που ανεβαίνουν πάνω σε μια καρέκλα ή σε κάποιο σημείο μιας πλατείας, σηκώνουν μια Βίβλο και αρχίζουν να κηρύττουν δυνατά μπροστά στο πλήθος. Ποια θεωρείτε ότι είναι η καλύτερη μέθοδος όταν κάποιος επιθυμεί να οδηγήσει έναν λαό στην Ορθοδοξία;

— Στην Αφρική βλέπει κανείς αρκετές τέτοιες εικόνες. Ακόμη και μέσα σε ένα λεωφορείο μπορεί κάποιος να σηκωθεί όρθιος και να αρχίσει να «δίνει τη μαρτυρία του», όπως συνηθίζουν να λένε. Όμως αυτός δεν υπήρξε ποτέ ο τρόπος της Ορθοδοξίας. Η Ορθοδοξία πάντοτε έλεγε: «Έλα και δες.» Έλα στις ακολουθίες μας. Δες πώς προσευχόμαστε. Γνώρισε τη θεολογία μας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν συνήθισε ποτέ να πηγαίνει από σπίτι σε σπίτι χτυπώντας πόρτες, όπως κάνουν οι Μορμόνοι ή οι Μάρτυρες του Ιεχωβά. Δεν ήταν ποτέ αυτή η παράδοσή της. Ίσως κάποιος να θεωρεί ότι θα έπρεπε να είναι έτσι· δεν γνωρίζω. Εκείνο που γνωρίζω είναι ότι η Ορθοδοξία είναι κάτι βαθιά βιωματικό. Φυσικά διαθέτουμε και τη θεολογία μας, όμως ακόμη σημαντικότερη είναι η εμπειρία της πίστεως. Η λατρεία μας. Η προσευχή μας. Μέσα από την προσευχή ενωνόμαστε με τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Μέσα από τη λατρεία μετέχουμε στη θεία ζωή. Αυτή η εμπειρία είναι που αγγίζει τις ψυχές περισσότερο από οτιδήποτε άλλο. Ιδιαίτερα στην Αφρική. Θα το παρατηρήσατε και εσείς στην Κένυα. Κατά τη διάρκεια των ακολουθιών όλοι γνωρίζουν σχεδόν τα πάντα απ' έξω. Ιδίως τη Θεία Λειτουργία και τον Όρθρο. Όλοι ψάλλουν μαζί. Ίσως η μουσική να μην είναι πάντοτε άψογη από καλλιτεχνική άποψη, όμως είναι γεμάτη καρδιά. Συμμετέχουν όλοι. Δεν συμβαίνει όπως στην Ελλάδα, όπου συνήθως ψάλλουν οι ψάλτες και το εκκλησίασμα παραμένει περισσότερο σιωπηλό. Στην Αφρική ολόκληρη η κοινότητα συμμετέχει ενεργά. Και αυτό αποτελεί ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της ιεραποστολής. Υπάρχουν αμέτρητοι δρόμοι μέσα από τους οποίους ο Θεός οδηγεί έναν άνθρωπο στην Εκκλησία. Γνώρισα Εβραίους που πίστεψαν στον Χριστό διαβάζοντας τον Ντοστογιέφσκι. Γνώρισα άλλους που μπήκαν τυχαία μια μέρα σε έναν Ορθόδοξο ναό και ένιωσαν ότι κάτι συγκλόνισε την ψυχή τους. Άλλοι οδηγήθηκαν στην Ορθοδοξία μέσα από τη μελέτη της ιστορίας της Εκκλησίας και ανακάλυψαν ότι η ιστορική Εκκλησία είναι η Ορθοδοξία. Ο Θεός εργάζεται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους.

— Πιστεύω ότι πολλοί άνθρωποι μπορούν να ταυτιστούν με την ακόλουθη κατάσταση. Πολλοί ζουν σε οικογένειες όπου είναι οι μόνοι Ορθόδοξοι. Τα αδέλφια τους μπορεί να μην είναι Ορθόδοξα, ούτε οι γονείς τους. Είναι φυσικό, αν κάποιος είναι Ορθόδοξος Χριστιανός, να επιθυμεί και οι αγαπημένοι του να γνωρίσουν την Ορθοδοξία. Τι θα συμβουλεύατε έναν άνθρωπο που είναι ο μόνος Ορθόδοξος μέσα στην οικογένειά του; Πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσει αυτή την κατάσταση;

— Στην Αφρική αυτή είναι μάλλον σπάνια περίπτωση. Οι οικογένειες είναι τόσο δεμένες μεταξύ τους, ώστε είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ένα μόνο μέλος να ακολουθήσει έναν τόσο διαφορετικό δρόμο μόνο του. Οι οικογενειακοί δεσμοί είναι εξαιρετικά ισχυροί. Αν, για παράδειγμα, ο αδελφός σου πεθάνει και αφήσει πίσω του ορφανά παιδιά, θεωρείται αυτονόητο ότι θα τα πάρεις στο σπίτι σου. Αν οι ηλικιωμένοι γονείς σου ή ακόμη και ένας θείος ή μία θεία δεν μπορούν πλέον να φροντίσουν τον εαυτό τους, είναι αδιανόητο να τους εγκαταλείψεις ή να τους στείλεις σε κάποιο ίδρυμα. Θα τους δεχθείς στο σπίτι σου. Οι οικογένειες είναι πολύ ενωμένες, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει σήμερα στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες και, σε μικρότερο βαθμό, στην Αμερική. Για έναν νέο άνθρωπο που γίνεται Ορθόδοξος μέσα σε μια οικογένεια που δεν είναι Ορθόδοξη, η κατάσταση είναι πράγματι δύσκολη. Ακόμη και πρακτικά ζητήματα, όπως η νηστεία ή η συμμετοχή στη λατρευτική ζωή, μπορούν να δημιουργήσουν δυσκολίες. Ωστόσο, αυτή είναι μια δοκιμασία που καλείται να υπομείνει. Ας θυμάται τους αγίους μάρτυρες των πρώτων αιώνων. Πολλοί από αυτούς μαρτύρησαν εξαιτίας των ίδιων των γονέων ή των συγγενών τους, επειδή επέλεξαν να ακολουθήσουν τον Χριστό. Δεν υπάρχει εύκολη λύση. Όπως λέω συχνά, ο ίδιος ο Χριστός είπε: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί.» Δεν υποσχέθηκε ποτέ μια εύκολη ζωή. Υποσχέθηκε ανεκτίμητα αγαθά και πράγματι τα προσφέρει. Όχι όμως μια ζωή χωρίς σταυρό.

— Θα ήθελα επίσης να σας ρωτήσω σχετικά με τον γάμο. Ποια είναι η γνώμη σας για ανθρώπους που βρίσκονται σε μια σχέση με κάποιον μη Ορθόδοξο, έχοντας την ελπίδα ότι αργότερα θα τον οδηγήσουν στην Ορθοδοξία;

— Όπως γνωρίζετε, η Εκκλησία μας δεν τελεί γάμους μεταξύ Ορθοδόξων και μη Ορθοδόξων. Αυτή είναι η αρχή που ακολουθούμε σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας. Γνωρίζω ότι στο παρελθόν υπήρξαν περιπτώσεις — είτε στη Ρωσική Εκκλησία της Διασποράς, όπου σε αυτό το θέμα δεν τηρείται πάντοτε η ίδια αυστηρότητα, είτε μεταξύ των νεοημερολογιτών — όπου κάποιοι σκέφτηκαν: «Ας παντρευτούμε πρώτα και σιγά σιγά ο σύζυγος ή η σύζυγος θα γίνει Ορθόδοξος.» Καμιά φορά αυτό πράγματι συμβαίνει. Όμως, από την εμπειρία μου, συμβαίνει μάλλον σπάνια. Αντίθετα, όταν ένας Ορθόδοξος εξηγεί ξεκάθαρα στον μελλοντικό σύζυγο ή στη μελλοντική σύζυγό του ότι η Ορθοδοξία αποτελεί το πιο ουσιαστικό στοιχείο της ζωής του και ότι δεν μπορεί να φανταστεί έναν γάμο με κάποιον που δεν συμμερίζεται αυτή τη θεμελιώδη πίστη, τότε πολλές φορές ο άλλος αρχίζει να εξετάζει σοβαρά την Ορθοδοξία. Ίσως αρχικά το κάνει από αγάπη προς το πρόσωπο που πρόκειται να παντρευτεί. Στη συνέχεια όμως συχνά πείθεται ότι αυτή είναι πράγματι η αλήθεια και ότι αυτή είναι η σωστή βάση για έναν χριστιανικό γάμο. Όπως είπα, γνωρίζω μία ή δύο περιπτώσεις όπου ο μη Ορθόδοξος σύζυγος έγινε Ορθόδοξος μετά τον γάμο. Γνωρίζω όμως πολύ περισσότερες περιπτώσεις όπου αυτό δεν συνέβη.

— Υπάρχει ακόμη ένα θέμα που θα ήθελα να σας θέσω. Γνωρίζω ανθρώπους που είναι οι μόνοι Ορθόδοξοι στην οικογένειά τους και οι γονείς ή άλλοι συγγενείς τους πέθαναν χωρίς να βαπτισθούν Ορθόδοξοι. Τι θα λέγατε σε αυτούς τους ανθρώπους για να τους παρηγορήσετε; Για παράδειγμα, αν ένας άνθρωπος έχασε τον πατέρα του χωρίς εκείνος να έχει γίνει Ορθόδοξος, τι μπορεί να του δώσει ελπίδα;

— Εκείνο που μπορούμε και οφείλουμε να κάνουμε είναι να προσευχόμαστε και να ελεούμε υπέρ των ψυχών εκείνων που έφυγαν από αυτή τη ζωή χωρίς να γίνουν Ορθόδοξοι. Αυτό είναι το χρέος μας. Τους αφήνουμε στα χέρια του Θεού. Γνωρίζουμε ότι δεν επιτρέπεται να μνημονεύονται επισήμως στις λειτουργικές προσευχές της Εκκλησίας. Ωστόσο, όταν πηγαίνουμε στον ναό μπορούμε να ανάβουμε ένα κερί γι' αυτούς. Μπορούμε να προσευχόμαστε γι' αυτούς μέσα στην καρδιά μας. Και πρέπει να το κάνουμε. Μπορούμε επίσης να προσφέρουμε ελεημοσύνη στη μνήμη τους. Δεν είμαστε εμείς οι κριτές. Ο μόνος Κριτής είναι ο Θεός. Γνωρίζουμε τα λόγια του Ευαγγελίου: «Όποιος πιστέψει και βαπτισθεί θα σωθεί.» Ή, καλύτερα, έχει τη δυνατότητα να σωθεί. Τα λόγια αυτά τα είπε ο ίδιος ο Κύριός μας και δεν έχουμε δικαίωμα να τα αλλάξουμε. Γνωρίζουμε όμως επίσης ότι οι προσευχές των δικαίων μπορούν να ωφελήσουν ακόμη και εκείνους που έφυγαν από αυτή τη ζωή χωρίς το βάπτισμα. Αυτό ακριβώς κάνω και εγώ. Διότι ούτε ο πατέρας μου ούτε η μητέρα μου βαπτίστηκαν Ορθόδοξοι.

— Κατά τη διάρκεια της ιεραποστολικής σας διακονίας, σας έχει συμβεί ποτέ να σας προσβάλουν δημόσια; Για παράδειγμα, ενώ μιλούσατε σε κάποιον ή βρισκόσασταν σε έναν ναό, να σηκώθηκε κάποιος και να άρχισε να σας επιτίθεται λεκτικά;

— Περιστασιακά, ναι. Όμως, παραδόξως, περισσότερο από ανθρώπους που αυτοαποκαλούνται Ορθόδοξοι, παρά από μη Ορθοδόξους. Δεν θυμάμαι να έχω δεχθεί τέτοια συμπεριφορά από μουσουλμάνους ή από ανθρώπους άλλων θρησκειών. Έχω επισκεφθεί πολλές φορές την Τουρκία, για παράδειγμα, και πάντοτε με αντιμετώπισαν με σεβασμό. Ποτέ δεν θυμάμαι να άκουσα υβριστικά σχόλια ή να αντιμετώπισα κάποια εχθρική συμπεριφορά. Οι δυσάρεστες αντιδράσεις προέρχονται κυρίως από εκείνους που αποκαλώ «νεωτεριστές Ορθοδόξους». Για μένα αυτό αποτελεί θλιβερό φαινόμενο, γιατί πιστεύω ότι κατά βάθος αισθάνονται έλεγχο της συνειδήσεώς τους για όσα κάνουν και για την απομάκρυνσή τους από την Παράδοση της Ορθοδοξίας. Γι' αυτό και η δική μας μαρτυρία τούς ενοχλεί. Από ανθρώπους άλλων θρησκειών, όμως, δεν θυμάμαι να έχω αντιμετωπίσει κάτι παρόμοιο.

— Σήμερα σχεδόν όλοι έχουν ένα κινητό τηλέφωνο με κάμερα και πολλές φορές καταγράφουν τέτοιες συζητήσεις. Ίσως να έχετε δει σχετικά βίντεο, όπου κάποιος πλησιάζει έναν χριστιανό και του λέει: «Αφού είσαι τόσο καλός χριστιανός, γιατί δεν τηρείς αυτό που γράφει η Βίβλος;» Και όλη η συζήτηση καταγράφεται. Γνωρίζω προσωπικά ανθρώπους που βρέθηκαν σε μια τέτοια δύσκολη θέση, προσπαθώντας να υπερασπιστούν την πίστη τους ενώ κάποιος τους βιντεοσκοπούσε. Μερικές φορές μάλιστα τους θέτουν ερωτήματα στα οποία δεν γνωρίζουν την απάντηση. Τι θα συμβουλεύατε έναν Ορθόδοξο που βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση;

— Το πρώτο που πρέπει να θυμόμαστε είναι ότι δεν είναι ντροπή να πούμε: «Δεν γνωρίζω.» Στη σημερινή εποχή πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι πρέπει να έχουν απάντηση για τα πάντα. Δεν είναι έτσι. Ακόμη και οι μεγαλύτεροι θεολόγοι δεν γνωρίζουν τα πάντα. Είναι πολύ προτιμότερο να πει κανείς με ειλικρίνεια: «Δεν ξέρω. Θα το μελετήσω και θα επανέλθω.» παρά να δώσει μια πρόχειρη ή λανθασμένη απάντηση. Επιπλέον, δεν πρέπει να παρασυρόμαστε σε ατελείωτες αντιπαραθέσεις. Η Αγία Γραφή μάς προτρέπει να είμαστε πάντοτε έτοιμοι να απολογηθούμε για την πίστη μας, αλλά αυτό πρέπει να γίνεται «με πραότητα και φόβο Θεού». Δεν χρειάζεται να φωνάζουμε ούτε να προσπαθούμε να νικήσουμε τον άλλον σε μια λεκτική διαμάχη. Σκοπός μας δεν είναι να κερδίσουμε μια συζήτηση. Σκοπός μας είναι να βοηθήσουμε μια ψυχή. Πολλές φορές ο άνθρωπος που κάνει τις ερωτήσεις δεν ενδιαφέρεται πραγματικά να μάθει. Θέλει απλώς να δημιουργήσει εντυπώσεις ή να μας φέρει σε δύσκολη θέση. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν υπάρχει λόγος να συνεχίζεται η συζήτηση. Ο ίδιος ο Χριστός, όταν κατάλαβε ότι κάποιοι δεν ζητούσαν την αλήθεια αλλά προσπαθούσαν μόνο να Τον παγιδεύσουν, δεν απαντούσε πάντοτε στις ερωτήσεις τους. Το ίδιο βλέπουμε και στους Αγίους Πατέρες. Πρέπει λοιπόν να έχουμε διάκριση. Να καταλαβαίνουμε πότε κάποιος αναζητά πραγματικά την αλήθεια και πότε απλώς επιδιώκει μια αντιπαράθεση. Όταν υπάρχει ειλικρινής αναζήτηση, αξίζει να αφιερώσουμε χρόνο. Όταν όμως υπάρχει μόνο διάθεση φιλονικίας, είναι προτιμότερο να αποχωρήσουμε με ειρήνη. Η καλύτερη απολογία της πίστεως δεν είναι πάντοτε τα λόγια. Είναι η ζωή μας. Αν ο άνθρωπος βλέπει έναν χριστιανό που ζει με αγάπη, ταπείνωση, υπομονή και ειρήνη, αυτό αποτελεί πολύ ισχυρότερη μαρτυρία από οποιοδήποτε επιχείρημα. Η αγιότητα πείθει περισσότερο από τη ρητορική. Και αυτό είναι το ουσιαστικό έργο του ευαγγελισμού. 

(συνεχίζεται)

ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ, ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:
ΙΣΤΟΛΟΓΙΟ ''ΕΝ ΤΟΥΤΩ ΝΙΚΑ''

Δευτέρα 2 Μαρτίου 2026

Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΟΥ ΕΛΙΣΣΑΙΟΥ ΣΤΟΝ ΠΑΠΑ - ΝΙΚΟΛΑ ΤΟΝ ΠΛΑΝΑ


Ἐδῶ ἀξίζει νὰ ἀναφέρουμε καὶ ἕνα ἀκόμη θαῦμα ποὺ ἔζησε αὐτὴ ἡ ἁγία μορφή, ὁ παπᾶΝικόλας ὁ Πλανᾶς. Συγκεκριμένα διαβάζω τὸ κεφάλαιο «Ἐμφάνισις τοῦ Προφήτου Ἐλισσαίου» ἀπὸ τὸ βιβλίο «Ὁ παπᾶ-Νικόλας Πλανᾶς. Ὁ ἁπλοϊκὸς ποιμὴν τῶν ἁπλοϊκῶν προβάτων», Μάρθας Μοναχῆς:

«Εἰς τὴν ἐποχὴν τοῦ πρώτου διωγμοῦ τῶν Παλαιοημερολογιτῶν, ἠθέλησε (σ. ὁ παπᾶΝικόλας) νὰ λειτουργήσῃ κατὰ τὸ πάτριον ἡμερολόγιον τὴν ἑορτὴν τοῦ προφήτου Ἐλισσαίου. Ἀλλὰ φοβούμενος μήπως τοῦ παρουσιασθοῦν ἐμπόδια, συνεφώνησε μὲ τὴν βοηθόν του ἀφ’ ἑσπέρας, νὰ πᾶνε εἰς τὸν Ἅγιον Σπυρίδωνα τοῦ Μαντουκᾶ. Τὸ πρωὶ ἐπῆγεν ἡ ψάλτριά του καὶ τὸν περίμενε. Ἡ ὥρα παρήρχετο καὶ ὁ παπᾶς δὲν ἐφαίνετο νὰ ἔλθῃ νὰ λειτουργήσῃ. Ἀπηλπίσθη. Ἐνόμισε πὼς κάτι σπουδαῖον θὰ τοῦ ἔτυχε, καὶ δὲν ἐπῆγε ὡς αὐτὴν τὴν ὥραν. Ἔφυγε καὶ πῆγε εἰς τὸν Προφήτην Ἐλισσαῖο (διότι ἐκεῖ ἦταν τὸ “κέντρον τῶν πληροφοριῶν”), νὰ ρωτήσῃ τὶ γίνεται ὁ παπᾶς, καὶ νά, τὸν βλέπει μέσα στὴν ἐκκλησία νὰ ἑτοιμάζεται νὰ λειτουργήσῃ! Τοῦ ἔκαμεν παρατήρησιν, γιατὶ ἠθέτησε τὴν συνεννόησιν ποὺ εἴχανε κάμει, καὶ ἀκόμη ὅτι δὲν ἐφοβήθη, παρά ἦλθε μέσα στὸ κέντρον, μέσα στὴν βράση τοῦ διωγμοῦ. Τῆς λέγει: “Μὴ μὲ μαλώνεις, γιατὶ σήμερα τὸ πρωὶ εἶδα τὸν Προφήτη καὶ μοῦ εἶπε νὰ λειτουργήσω, καὶ νὰ μὴ φοβηθῶ τίποτα, γιατὶ αὐτὸς θὰ μὲ προσέχῃ”. Ἔμεινε ἡ βοηθός του μὲ τὴν συζήτησιν ἀτελείωτη! -“Μά, πῶς τὸν εἶδες”; τὸν ρωτᾶ. Τῆς λέγει: “Σηκώθηκα σήμερα τὸ πρωὶ καὶ ἑτοιμάστηκα γιὰ τὸν Ἅγιο Σπυρίδωνα. Ἐκάθησα σὲ μιὰ πολυθρόνα ὡς ποὺ νὰ μοῦ φέρουν τὸ ἁμάξι. Αὐτὴ τὴν στιγμή, βλέπω μπρός μου τὸν προφήτην Ἐλισσαῖον, καὶ μοῦ λέγει, νὰ πάω στὴν ἐκκλησίαν του νὰ λειτουργήσω”! Ἔφεραν οἱ δικοί του τὸ ἁμάξι καὶ τοὺς λέγει: “Νὰ πῆτε τοῦ ἁμαξᾶ νὰ μὲ πάῃ στὸν Προφήτην...”. Ἄρχισαν τὶς φωνὲς οἱ δικοί του: “Τὶ εἶναι αὐτά; Ἀφοῦ εἴπαμε τοῦ ἁμαξᾶ γιὰ τὸν Ἅγιο Σπυρίδωνα”. -“Αὐτό ποὺ σᾶς λέγω. Νὰ μὲ πᾶτε στὸν Προφήτη. Τὸν εἶδα ἐμπρός μου καὶ μὲ διέταξε”».

Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026

Η επίσημη αναγνώριση του Επισκόπου Αστόριας Πέτρου Αστυφίδη από την Ρωσική Εκκλησία του Εξωτερικού



Η ΙΕΡΑ ΣΥΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΕΚΤΟΣ ΡΩΣΙΑΣ

Ο Μέγας Αρχιερέας, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έρθουν στην επίγνωση της αλήθειας, έδωσε άλλους ως αποστόλους, άλλους ως προφήτες, άλλους ως ευαγγελιστές, άλλους ως ποιμένες και διδασκάλους. Για την προνοητική φροντίδα της σωτηρίας Του, ο Αρχιμανδρίτης ΠΕΤΡΟΣ ΑΣΤΥΦΙΔΗΣ εξελέγη και κρίθηκε άξιος Επίσκοπος της θεόσταλτης πόλης της Αστόριας και χειροτονήθηκε, σύμφωνα με την τάξη της Αγίας Αποστολικής Ανατολικής Εκκλησίας, με τη συνεργασία του Παντοδύναμου και Παναγίου Πνεύματος, το έτος από την Ενσάρκωση του Λόγου του Θεού 1962, τον μήνα Νοέμβριο, την 29η ημέρα, στην πόλη Αστόρια του Λονγκ Άιλαντ των ΗΠΑ, και στον Ιερό Ναό της Αγίας Μαρκέλλας της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας, ως Επίσκοπος Αστόριας από τον Σεβασμιότατο Λεόντιο, Αρχιεπίσκοπο Σαντιάγο και Χιλής-Περού, και τον ΣΕΡΑΦΕΙΜ, Επίσκοπο Καράκας και Βενεζουέλας.

Επίσκοπε, φρόντισε να παρουσιάσεις τον εαυτό σου δόκιμο στον Θεό, εργάτη που δεν ντρέπεται, μερίζοντας σωστά τον λόγο της αλήθειας. Αγωνίσου για τον καλό αγώνα της πίστης. Κράτα την αιώνια ζωή, στην οποία και κλήθηκες και ομολόγησες την καλή ομολογία μπροστά σε πολλούς μάρτυρες. Ως οικονόμος των μυστηρίων του Θεού και πιστός διάκονος εν Κυρίω, να είσαι άμεμπτος, προσφέροντας τον εαυτό σου σε κάθε τόπο σε καλά έργα.   Τρεφόμενος πάντα από τους λόγους της πίστης και την υγιή διδασκαλία από τις θεόπνευστες Γραφές, τις Οικουμενικές και Τοπικές Συνόδους και τους αγίους Πατέρες, κάνε το έργο του ευαγγελιστή, φύλαξε την παρακαταθήκη. Απόφυγε τα παράνομα αποκτήματα και φύγε, ταλαίπωρε, από την άσκοπη ομιλία και την μάταιη φλυαρία της ψευδοκαλούμενης γνώσης, η οποία γεννά έριδα. Ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να είναι εριστικός, αλλά να είναι πράος προς όλους, διδακτικός, υπομονετικός, μακροθυμικός, πράος, κρατώντας τη διδασκαλία της αλήθειας, για να μπορεί και να διδάσκει και να διορθώνει αυτούς που εναντιώνονται. Μη βάζεις τα χέρια σου ξαφνικά σε κανέναν, ούτε να γίνεσαι κοινωνός στις αμαρτίες των άλλων. Αλλά να μένετε σταθεροί σε κάθε καλό έργο και λόγο, για να φανερώνεται η πρόοδός σας σε όλα. Μη δέχεστε κατηγορία εναντίον πρεσβυτέρου, εκτός αν είναι ενώπιον δύο ή τριών μαρτύρων. Όσοι αμαρτάνουν, να τους ελέγχετε ενώπιον όλων, για να έχουν και οι υπόλοιποι φόβο. Οι πρεσβύτεροι όμως που ηγούνται καλά, μάλιστα όσοι κοπιάζουν στον λόγο και στη διδασκαλία, ας θεωρούνται άξιοι διπλής τιμής· επειδή, ο εργάτης είναι άξιος της αμοιβής του. Γι' αυτά, και για την οικοδομή της Εκκλησίας και την τελειοποίηση εκείνων που έχουν αναλάβει το έργο της διακονίας μέσω των κόπων και των αγώνων σας, ζητήστε το θέλημα του Κυρίου και φυλάξτε τις μαρτυρίες Του. Και μην αποκλίνετε από τους κανόνες και τα καταστατικά της Εκκλησίας, ούτε δεξιά ούτε αριστερά. Και στα δύσκολα ζητήματα των καθηκόντων και των ευθυνών σας, είναι πρέπον και σωστό να ζητάτε συμβουλές και καθοδήγηση από τον Σεβασμιότατο Μητροπολίτη Φιλαρέτη. Και μην θυμάστε άλλα πράγματα άσκοπα. αλλά γράψε πάνω στις πλάκες της χαράς σου αυτό που ειπώθηκε δυνατά ενώπιον της Εκκλησίας και ενώπιον του Θεού από εσένα κατά την χειροτονία σου, με τον όρκο της υπόσχεσης, όταν ορκίστηκες να τηρείς τα πάντα με αμεροληψία, χωρίς να κάνεις τίποτα μέχρι την φανέρωση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού σύμφωνα με την κλήση.

Ως μαρτυρία, όταν χειροτονηθήκατε Επίσκοπος Αστόριας, σας δόθηκε η παρούσα Επιστολή, υπογεγραμμένη από τα χέρια μας και σφραγισμένη με τη σφραγίδα της Αγίας Συνόδου, στην πόλη της Νέας Υόρκης, το έτος 7476 από την κτίση του κόσμου, και από την θεία Ενσάρκωση του Λόγου του Θεού 1968, τον μήνα Νοέμβριο, την 12η/25η ημέρα.

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
+Μητροπολίτης Φιλάρετος [Νέας Υόρκης και Ανατολικής Αμερικής]

ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ
+Αρχιεπίσκοπος Νίκων [Ουάσινγκτον και Φλόριντα]
+Επίσκοπος Λαύρος [Μανχάταν]



Τρίτη 27 Ιανουαρίου 2026

Ο ΟΣΙΟΣ ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ Ο ΕΝ ΑΧΑΡΝΑΙΣ ΤΗΣ ΠΑΡΝΗΘΟΣ 1867-1943 (15 Ἰανουαρίου)


Ὁμιλία Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Ταλαντίου κ. Καλλινίκου


 Τιμὴ τῶν Ἁγίων στὴν μακραίωνη πορεία τῆς Ἐκκλησίας μας ἦταν πάντοτε χαρμόσυνο καὶ εὐλογημένο γεγονός. Ἡ Ἐκκλησία παρατηροῦσε τὴν τιμὴ καὶ δόξα μὲ τὴν ὁποίαν περιέβαλε ὁ εὐσεβὴς λαὸς τοῦ Θεοῦ, τοὺς φίλους τοῦ Θεοῦ, τοὺς Ἁγίους. Αὐτὴ ἡ τιμὴ καὶ ἀναγνώριση τῶν Ἁγίων ξεκίνησε ἀπὸ τὴν τιμὴ τῶν Μαρτύρων τῶν πρώτων χριστιανικῶν αἰώνων, ὅπως ἀναφέρουν τὰ Μαρτυρολόγια τῆς ἐποχῆς. Ἀπὸ τὴν στιγμὴ ὅπου κάποιος Μάρτυρας, ἄνδρας ἤ γυναῖκα θυσίαζε ἑαυτὸν γιὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, ἀπὸ τὴν στιγμή αὐτὴ ἐλάμβανε ἀναγνώριση καὶ τιμὴ Μάρτυρος καὶ ἀναγραφόταν εἰς τὰ Δίπτυχα τῶν Ἁγίων.


 Ὀρθόδοξος Θεολογία διεμόρφωσε ἕνα ἰδιαίτερο κομμάτι τοῦ ἱστορικοῦ κλάδου της, τὴν Ἁγιολογία. Ἡ Ἐπιστήμη τῆς Ἁγιολογίας ἀσχολήθηκε ἀρχικῶς μὲ τὰ Μαρτύρια ἤ Πάθη, τὰ ὁποῖα ἦταν αὐθεντικὲς περιγραφὲς τῶν μαρτυρίων τῶν Ἁγίων ὑπὸ αὐτοπτῶν καὶ αὐτηκόων μαρτύρων, μὲ τὰ ἐπίσημα πρωτόκολλα ἤ τὰ πρακτικὰ δίκης τῶν Μαρτύρων (acta proconsularia) ποὺ κατέγραψαν οἱ ρωμαϊκὲς ἀρχὲς καθὼς καὶ μὲ τὶς ἐκθέσεις, οἱ ὁποῖες ἦταν σύντομες ἀναφορὲς εἰς μαρτύρια ἐντεταγμένες εἰς εὐρύτερα ἱστορικὰ ἔργα. Αὐτὰ ἀποτελοῦσαν κατὰ τοὺς πρώτους χριστιανικοὺς αἰῶνες τὶς πηγὲς τῆς Ἁγιολογικῆς Ἐπιστήμης.


ν συνεχείᾳ, ἄρχισαν νὰ προστίθενται εἰς τὰ Μαρτυρολόγια τῆς Ἐκκλησίας καὶ νὰ συμπληρώνεται τὸ Ἁγιολόγιό Της μὲ Προφήτας καὶ ἱερὲς προσωπικότητες τῆς Βίβλου, Ἱεράρχας, Ὁσίους καὶ Ἀσκητὰς, Ὁμολογητὰς καὶ Δικαίους, Ἰσαποστόλους καὶ Νεομάρτυρας, οἱ ὁποῖοι ἄρχισαν νὰ κοσμοῦν τὸ Ἁγιολόγιο. Ἡ ἀνάδειξη καὶ ἡ διακήρυξη τῆς Ἁγιότητος τῶν Μαρτύρων καὶ τῶν Ὁσίων, φανερώνει τὸ μεγαλεῖο τῶν φίλων τοῦ Θεοῦ, ὅλων αὐτῶν ποὺ μὲ τὸ αἷμα τους, τὴν ἀρετή τους καὶ τὴν ὀρθόδοξη διδασκαλία τους, ἑδραίωσαν, τίμησαν κὶ ἐδόξασαν τὴν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ. Ἀναφέρεται χαρακτηριστικὰ εἰς τὰ Πρακτικὰ τῆς Τοπικῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Συνόδου ἐν ἔτει 1672 ὅτι «προσκυνοῦμεν δὲ τοὺς Ἁγίους, ὡς ὑπὲρ Χριστοῦ ἐναγωνισθέντας, καὶ μεσίτας αὐτοὺς Θεῷ προβαλλόμεθα, ὡς φίλους Θεοῦ, καὶ παρρησίαν πρὸς αὐτὸν κεκτημένους, δι΄ αὐτῶν τὴν πρὸς Θεὸν βοήθειαν ἐξαιτούμενοι».


πως ἀναφέρει χαρακτηριστικὰ ὁ μακαριστὸς Καθηγητὴς κ. Πάσχος: «Ἡ Ἐκκλησία μας χτίζει διὰ τοὺς Ἁγίους Ναοὺς καὶ τοὺς καθαγιάζει μὲ τὰ ἱερὰ λείψανά τους, συνιστᾶ τὴν τιμητικὴ προσκύνηση τῶν Εἰκόνων καὶ τῶν Λειψάνων τους, θεσπίζει ἑορτὲς διὰ νὰ τιμήσει τὴν μνήμη τους, ἐγκρίνει τὴ σύνταξη ἱερῶν ἀσματικῶν ἀκολουθιῶν διὰ τὰς ἑορτάς των, συνιστᾶ εἰς τοὺς πιστοὺς νὰ ψάλλουν Παρακλήσεις ζητώντας τὴν πρεσβεία τους πρὸς τὸν Θεὸ διὰ τὴν λύτρωση ἀπὸ τὰ ποικίλα δεινά, τὴν ἄφεσιν τῶν ἀμαρτιῶν τους καὶ τέλος νὰ πετύχουν τὸ «μέγα ἔλεος» παρὰ Κυρίου Παντοκράτορος».


Καὶ βέβαια ἡ κορύφωση τῆς τιμῆς τῶν Ἁγίων φαίνεται μέσα ἀπὸ τὴν τέλεση τῆς Θείας Εὐχαριστίας κατὰ τὴν γενέθλιο ἡμέρα των. Ἀπὸ τὰ πρῶτα χριστιανικὰ χρόνια οἱ χριστιανοὶ πίστευαν ὅτι ἡ ψυχὴ τοῦ Μάρτυρος βρίσκεται παροῦσα τὴν ὥρα τῆς Θείας Λειτουργίας, στὴν πνευματικὴ συνεστίαση τῆς κοινῆς τραπέζης. Ἄλλωστε αὐτὴ ἡ πίστη εἰς τὴν ὀντολογικὴ παρουσία τῶν Ἁγίων εἰς τὸ Μυστήριο τῆς Θείας Ευχαριστίας ἀποδεικνύεται καὶ ἀπὸ τὴν μεταγενέστερη καθιέρωση τῆς λειτουργικῆς πρακτικῆς ἐξαγωγῆς μερίδων - ταγμάτων εἰς τιμήν καὶ μνήμην τῶν Ἁγίων κατὰ τὴν Ἀκολουθία τῆς Προθέσεως, ὅπως διαμορφώθηκε καὶ ἀναφέρει πρῶτος χαρακτηριστικὰ τὸν 14ον αἰῶνα ὁ ἱερὸς Φιλόθεος ὁ Κόκκινος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.


Στὴν μακραίωνη πορεία τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Ἱστορίας ἄρχισαν νὰ διαμορφώνονται κάποια σημαντικὰ κριτήρια ἁγιότητος διὰ νὰ διαφυλαχθεῖ ἡ ἑνότητα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος καθὼς καὶ ἡ ἀξιοπιστία εἰς τὴν διακήρυξη καὶ ἀναγνώριση νέων Ἁγίων. Τὰ βασικὰ κριτήρια τῆς Ἁγιότητος εἶναι: α) ἡ ἔνταξη στὴν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία εἴτε μὲ τὸ ἱερὸ Βάπτισμα εἴτε μὲ τὸ Βάπτισμα τοῦ αἵματος, τὸ μαρτύριο, β) ἡ ὀρθὴ πίστη γ) ὁ ἅγιος καὶ ἐνάρετος βίος, δ) οἱ ἐξαιρετικὲς ὑπηρεσίες καὶ προσφορὲς εἰς τὴν χριστιανικὴ πίστη καὶ ε) ἡ διενέργεια θαυμάτων.


να ἀπὸ τὰ ἀπόλυτα καὶ ἀδιαμφισβήτητα κριτήρια εἶναι ἡ ὀρθὴ πίστη, ἡ ὁποία βέβαια συνοδεύεται καὶ ἀπὸ ὀρθὰ καὶ ἐνάρετα ἔργα. Αὐτὴ ἡ ὀρθὴ πίστη στοιχειοθετεῖται ἀπὸ τὴν γνήσια ἀποστολικὴ διδασκαλία καὶ παράδοση ποὺ μεταδίδεται μέσῳ τῆς ἀποστολικῆς διαδοχῆς ἄχρι τῆς σήμερον. Ἡ ὑγιαίνουσα αὕτη ὀρθὴ διδασκαλία προϋποθέτει μεγάλους ἀγῶνες διὰ τὴν ὁμολογία τῆς πίστεως, τὴν ἄσκηση τῶν ἀρετῶν, τὸ μυστικὸ βίωμα τοῦ θείου ἔρωτος, τὴν ἀνιδιοτελῆ ἀγάπη καὶ προσφορὰ στὸν συνάνθρωπο καὶ ἔχει ἐσχατολογικὴ διάσταση εἰς τὴν Ἐπουράνιον Βασιλεία τοῦ Τριαδικοῦ Θεοῦ.


Μὲ τὶς ὡς ἄνω προϋποθέσεις ἡ Ἐκκλησία μας δὲν «ἁγιοποιεῖ», δηλαδὴ δὲν κατασκευάζει ἁγίους, ὅπως κάνει ἡ Δυτικὴ «Ἐκκλησία» ἀλλὰ καὶ δυστυχῶς οἱ ἐξ Ὀρθοδόξων Οἰκουμενισταί, ἁπλῶς ἔρχεται ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι Συνοδικῶς νὰ ἐπισφραγίσει τὴν τιμὴ καὶ εὐλάβεια τοῦ ποιμνίου πρὸς αὐτοὺς εἰς τοὺς ὁποίους ὁ Θεὸς ἔδωσε τὴν χάριν καὶ τὴν δωρεὰ τῆς Ἁγιότητος. Γι΄ αὐτὸ καὶ εἰς τὴν καθ΄ ἡμᾶς Ἀνατολικὴ Ἐκκλησία χρησιμοποιεῖται ὁ ὅρος «διαπίστωση», «διακήρυξη» ἤ καὶ ἔτι καλύτερα «ἀναγνώρισις», μέσῳ τῆς Συνοδικῆς ἀποφάσεως καὶ τῆς ἐπισήμου Τελετῆς Ἁγιοκατατάξεως εἰς τὸ Ἁγιολόγιο τῆς Ὀρθοδοξίας7. Ἄρα ἡ κοινὴ συνείδηση τοῦ πλήρωματος τῆς Ἐκκλησίας ἐπισφραγίζει τὶς ἀρετές, τὰ θαύματα, τὴν πίστη καὶ τὴν ἁγιότητα κάθε ἐναρέτως βιώσαντος καὶ κοιμηθέντος χριστιανοῦ.


Εἰς αὐτὰ τὰ κριτήρια στηριζομένη ἡ Ἱερά Σύνοδος τῆς Ἱεραρχίας τῆς Ἐκκλησίας τῶν Γνησίων Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν τῆς Ἐλλάδος, ἐπισφράγισε τὴν τιμὴ εἰς ἕνα νέο Ὅσιο, τὸν Ὅσιο Ἱερώνυμο τὸν ἐν Πάρνηθι, τὸν καὶ κτίτορα καὶ προστάτη τῆς σεβασμίας καὶ Ἱερᾶς Μονῆς ταύτης. Προσωπικά, ἄν καὶ ὁ νεώτερος τῶν Ἀρχιερέων, ἐνθυμοῦμαι ἀπὸ μικρὸ παιδὶ τὸν σεβασμὸ καὶ τὴν εὐλάβεια τῶν προπατόρων μας γνησίων ὀρθοδόξων πρὸς τὸ πρόσωπο τοῦ Ὁσίου Γέροντος Ἱερωνύμου, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὸ εὐλογημένο αὐτὸ Μοναστήρι.


 Ὅσιος Ἱερώνυμος, γόνος τῆς εὐλογημένης καὶ λεβεντογέννας Κρήτης, γεννήθηκε ἐν ἔτει 1867. Ἔλαβε τὴν ἐγκύκλια μόρφωσίν του εἰς τὴν Ἱερὰν Μονὴν Χρυσοπηγῆς Χανίων. Ἐν ἔτει 1891, σὲ νεαρὰ ἡλικία εἰκοσιτεσσάρων ἐτῶν, φλεγόμενος ὑπὸ θείου ἔρωτος, ἀφιερώθηκε εἰς τὸν Χριστὸ μεταβαίνοντας εἰς τὸ Ἅγιον Ὄρος καὶ δὴ εἰς τὴν Ἱερὰν Μονὴν Ἁγίου Παύλου, ὅπου ἐκάρη μοναχὸς καὶ ἀργότερα ἐν ἔτει 1897 ἐχειροτονήθῃ διάκονος καὶ πρεσβύτερος. Ὁ Ὅσιος Ἱερώνυμος εἶχε μία συνταρακτικὴ Θεοτοκοφάνεια. Κατά τήν διάρκεια ἑνός πολύ δυνατοῦ χειμῶνος, βρέθηκε ὁ μακάριος ἀποκλεισμένος ἀπό τά χιόνια εἰς τὸ Κάθισμα τῆς Παναγίας, ὅπου στερούμενος τὰ ἀναγκαῖα πρὸς ἐπιβίωσιν, ἀξιώθηκε ἐμφανίσεως τῆς Ἐφόρου τοῦ Ἄθωνος Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ἡ Ὁποία τόν ἐστήριξε σωματικῶς καί πνευματικῶς καί τόν παρηγόρησε μὲ λόγους ἐνθαρρυντικούς.


ν ἔτει 1923 μία σοβαρὴ ἀσθένεια τῶν ὀφθαλμῶν τὸν ἠνάγκασε νὰ ἐξέλθει τοῦ Ἁγίου Ὄρους καὶ νὰ μεταβεῖ εἰς Ἀθήνας πρὸς ἀναζήτησιν θεραπείας. Ὡς Κρητικὸς ηὐλαβεῖτο τὴν Ἁγία Παρασκευὴ, ἡ εὐλάβεια δὲ αὐτὴ αὐξήθηκε ἐν συνεχείᾳ λόγῳ τῆς ἀσθένειάς του καὶ τὸν ὤθησε νὰ ἱδρύσει Μονὴ ἀφιερωμένη εἰς τὴν Ἁγίαν. Ἀξιώθηκε μάλιστα νά ἴδει καὶ τήν Ἁγία Παρασκευή, ἐντός τοῦ δυτικοῦ περιβόλου τῆς Μονῆς, ἐκεῖ ὅπου σήμερα ὑπάρχει Προσκυνητάρι πρὸς τιμήν Της.


πὶ μίαν εἰκοσαετίαν διέπρεψε ὡς Ὁμολογητὴς τῆς Πίστεως, ὡς Φωτισμένος καὶ διορατικὸς Πνευματικός, ὡς Μέγας Διδάσκαλος τῆς ἐν Χριστῷ πνευματικῆς ζωῆς, ὡς γνήσιος συνεχιστὴς τῆς Ἁγιορείτικης Μοναχικῆς Παραδόσεως, ὡς ἰατρὸς ψυχῶν ἀλλὰ καὶ σωμάτων, ἔχοντας ἐκ Θεοῦ καὶ τὸ ἰαματικὸ χάρισμα. Παράλληλα καλλιέργησε τὸ ποιητικό, ὑμνογραφικὸ καὶ διδακτικὸ χάρισμα ἀφήνοντας ὡς πνευματικὴ παρακαταθήκη ἀναρίθμητες σελίδες ἔμμετρου λόγου. Ἰδιαιτέρως ἠγωνίσθη διὰ τὴν ἐνίσχυση καὶ λειτουργικὴ ἐξυπηρέτηση τοῦ μικροῦ Ποιμνίου τῶν Γνησίων Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν, ἀγωνιζόμενος σθεναρῶς κατὰ τῆς ἡμερολογιακῆς καινοτομίας τοῦ 1924. Καὶ αὐτὴ ἡ προσήλωση τοῦ Γέροντος στὴν πατρῶα εὐσέβεια ἦταν ἡ αἰτία γιὰ πολλὲς ἀπόπειρες συκοφαντίας, δολοφονίας καὶ δηλητηριασμοῦ ἐναντίον του. Ἐκοιμήθη ὁσιακῶς τὴν 15ην Ἰανουαρίου τοῦ 1943 καὶ ἐτάφη ἐδῶ εἰς τὴν Μονήν.


διαιτέρως σήμερον ἐν ἔτει 2024, ὅπου συμπληρώνονται ἑκατὸ ἔτη ἀπὸ τὴν ἡμερολογιακὴν καινοτομίαν, ἡ Ἐκκλησία μας τῶν Γνησίων Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν εἶναι ἐδῶ, ἐλευθέρα καὶ ζῶσα, καὶ συνεχίζει τὸ ἔργο τοῦ Ὁσίου Ἱερωνύμου, τὸ ποιμαντικό, ἱεραποστολικὸ καὶ σωτηριολογικό της ἔργο σὲ πεῖσμα τῆς Παναιρέσεως τοῦ Οἰκουμενισμοῦ ἀλλὰ καὶ ὅλων αὐτῶν ποὺ πίστευαν ἤ πιστεύουν ὅτι ὁ Ἱερὸς ἡμῶν Ἀγὼν ὁσημέραι φθίνει καὶ ὁδηγεῖται σὲ παρακμή. Χαρακτηριστικὰ γράφει ὁ Ὅσιος: «Τήν πίστιν τῶν Πατέρων μας, τῶν θαυμαστῶν Ἁγίων, ποτέ δέν θά ἀφήσωμεν, ποτέ δέν θά δεχθῶμεν προσθήκην καί ἀφαίρεσιν, ἔστω γνωστόν εἰς ὅλους. Καλῶς τά πάντα ἔχουσιν, οἱ Ἅγιοι ἁγίως ἐθέσπισαν, ἐδίδαξαν καί ἔχουσιν ἀρίστως. Ὁ γάρ τολμῶν τά ἅγια ἵνα μεταρρυθμίσῃ, νοσεῖ ἀσθένειαν δεινήν, ἀσέβειαν τοῦτ’ ἔστιν, τά ἀσεβῆ γάρ ἀγαπᾶ, δέχεται καί φυλάττει».


τσι ἡ Θεία παρεμβολὴ τῶν ἀγωνιστῶν τῆς εὐσεβείας, τὸ «ἀκαινοτόμητον πλήρωμα», συνεχίζει καὶ θὰ συνεχίζει ἐπειδὴ ὁ Τριαδικὸς Θεὸς τὸ ἐπιθυμεῖ καὶ τὸ εὐλογεῖ. Παρ΄ ὅλ΄ αὐτά, ἡ Ἐκκλησία ἡμῶν εἶναι ἐδῶ καὶ ἀναμένει πάντοτε ἐν ἀγάπῃ καί ἐν ἀληθείᾳ νὰ δεχθεῖ εἰς τοὺς κόλπους της τὸν κάθε ἄνθρωπο ποὺ ἀναζητάει καὶ ἐπιθυμεῖ τὴν σωτηρία του.


τσι πλέον ὁ νέος Ὅσιος Ἱερώνυμος, ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὴν χορεία τῶν νεοφανῶν Ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας μας. Σήμερον ἡ τῶν νεοφανῶν Ἁγίων Σύναξις ὑποδέχεται τὸν νέον μας Ὅσιον, ὁ Ἅγιος Χρυσόστομος ὁ νέος Ὁμολογητής, ὁ συνωνόματος Ὅσιος Ἱερώνυμος ὁ ἐν ΑἰγίνῃἉγία Νεομάρτυς Αἰκατερίνη ἡ ἐν Μάνδρᾳ, ὁ Ἅγιος Νεομάρτυς Ἰωσὴφ ὁ ἐκ Δεσφίνης, ὁ Ὅσιος Ἰωάννης ὁ ἐν Ἀμφιάλῃ ὁ νέος Ἐλεήμων ἀλλὰ καὶ ὁ Ἅγιος Ἰωάννης Ἀρχιεπίσκοπος Σαγγάης ὁ Μαξίμοβιτς, ὁ Ἅγιος Φιλάρετος Ἀρχιεπίσκοπος Νέας Ὑόρκης ὁ ὉμολόγητὴςἍγιος Γλυκέριος Ἀρχιεπίσκοπος Ρουμανίας,
Ὃσιος Παρθένιος ὁ Χίος καί τοῦ Ὁσίου Ἰωάννου τοῦ Χοζεβίτου


Χαίρεται καὶ ἀγάλλεται ἡ μεγαλόφωνος τῶν Ὀρθοδόξων Σύναξις σήμερον, ἐδῶ στὴν ἐπί γῆς Στρατευομένη Ἐκκλησία, ἐπὶ τῇ Ἐπισήμῳ Διακηρύξει τῆς Ἁγιότητος τοῦ Ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἱερωνύμου.


λλ’ ὧ Ὅσιε Πάτερ Ἱερώνυμε, μέμνησο πάντων ἡμῶν τῶν δεομένων, μέμνησο ὑπὲρ τῆς ἀγωνιζομένης Μαρτυρικῆς ἡμῶν Ἐκκλησίας, μέμνησο ὑπὲρ τοῦ Μακαριωτάτου Ἀρχιεπισκόπου καὶ Πατρός ἡμῶν καὶ ἀπάντων τῶν Ἀρχιερέων, τοῦ ἱεροῦ κλήρου, τοῦ μοναχικοῦ τάγματος ἀλλὰ καὶ τοῦ εὐσεβοῦς λείμματος τῶν Ὀρθοδόξων, μέμνησο ὑπὲρ πάντων ἡμῶν ἐν τῇ Ἐπουρανίῳ Βασιλείᾳ τοῦ Ἀρχιποίμενος Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, αὐτῆς τῆς Βασιλείας ἧς οὐκ ἔσται τέλος.


Ἦχος α . Tῆς ἐρήµου πολίτης.

Ἀχαρνῶν τὸν Προστάτην καὶ Φωστῆρα τῆς Πάρνηθος, αἱ τῶν Eὐσεβῶν νῦν χορεῖαι, εὐφηµοῦµεν ἐν ᾄσµασι· κυκλοῦντες δὲ τὴν Λάρνακα Aὐτοῦ, θαυµάτωνκαὶ χαρίτων τὴν πηγήν, ἐν Mονῇ τῆς πανενδόξου Παρασκευῆς, συµφώνως ἐκβοήσωµεν· Πάτερ Ὀρθοδοξίας ὁ Kανών, πάντων Πιστῶν τὸ καταφύγιον, λῦσον Kαινοτοµίας τὴν ἀχλύν, ὦ Ἱερώνυμε.

Κοντάκιον Ἦχος πλ. δ΄.

Τὸ προσταχθέν.Τοῖς εὐλαβῶς προσιοῦσι πίστει θείᾳ, καὶ τῶν Λειψάνων Σου τὴν θή-κην προσκυνοῦσι, τὴν φωτίζουσαν Χάριν πᾶσιν ἀπονέµειςÿκαὶ χρίων ἀσπαζοµένους εἰκόνα Σήν, χαρίζεις αὐτοῖς ταχέωςῥῶσιν ψυχῆςÿ Σὺ γὰρ Πάτερ ἐδόξασας, Τριάδα Θείαν λαµπρῶς,διὸ νῦν Ἱερώνυµε, χαῖρε πάντες βοῶµέν Σοι.

Μεγαλυνάριον Ἦχος πλ. δ΄.

Χαίροις τῶν Ὁσίων ἄνθος καινόν, Πάρνηθος ἡ κρήνη, ἡ δροσί-ζουσα τοὺς Πιστούς, τῆς Ὀρθοδοξίας, καὶ τῆς Ὀρθοπραξίας,κανὼν καὶ θεία στάθµη, ὦ Ἱερώνυµε!



Πέμπτη 18 Δεκεμβρίου 2025

Ἡ Γ´ Ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, Ὁμιλία στὴν Ἐπετειακὴ Ἐκδήλωση "100 χρόνια Θεόθεν Βεβαιώσεως"



 τοῦ Κωνσταντίνου Ν. Πάνου

 

«Λίαν εὔφρανας τούς ὀρθοδόξους, καί κατήσχυνας τούς καινοτόμους, ἐν οὐρανῷ διαλάμψας τρισόλβιε, τῶν εὐσεβούντων φωτίσας τήν σύναξιν, ἑορταζόντων τήν Θείαν σου ὕψωσιν. Σταυρὲ Τίμιε, τὸ φῶς Σου ἡμῖν κατάπεμψον στηρῖζον ἀληθείᾳ γνησιόφρονας».

 

Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι, Θεοφιλέστατε, Τίμιον Πρεσβυτέριον, Ὁσιώτατοι Μοναχοὶ καὶ Μοναχές, ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῶ Ἀδελφοί, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀπολυτίκιον τῆς Ἀκολουθίας τῆς 3ης Ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ. ῾Η ᾿Εκκλησία μας, ἔχει καθιερώσει, νὰ ἑορτάζεται πανηγυρικῶς τὸ μέγα αὐτὸ θαῦμα, τὴν Κυριακὴν μετὰ τὴν ῞Υψωσιν.

 

νας αἰῶνας συμπληρώθηκε φέτος ἀπὸ τότε ποὺ «μίλησε ὁ Οὐρανός». Τότε ποὺ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ζωῆς ἡμῶν, δικαίωσε εἰς τὸ διηνεκὲς καὶ ἐπιβράβευσε, ἐκεῖ στοὺς πρόποδες τοῦ Ὑμηττοῦ, τοὺς προπάτορές μας καὶ τὸν τίμιο, ἁγνὸ ἀλλὰ καὶ σθεναρὸ ἀγῶνα τους ὑπὲρ τῆς Φιλτάτης Ὀρθοδοξίας μας. Ἕνα χρόνο νωρίτερα, στὶς 12 Μαρτίου τοῦ 1924, ὁ μοιραῖος ἀρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, αὐθαίρετα, παράνομα καὶ πραξικοπηματικά, εἰσάγει στὴν ᾿Εκκλησία γιὰ τὶς Ἀκίνητες Ἑορτές, τὸ Γρηγοριανὸ ἑορτολόγιο, παρὰ τὴν καταδίκη του ἀπὸ τρεῖς Πανορθοδόξους Συνόδους.

 

 εὐσεβής λαός, ὁ ἄγρυπνος φύλακας τῆς παραδόσεως ἀντιδρᾶ καί ἐμμένει στό πατροπαράδοτο ἑορτολόγιο. Παρὰ τοὺς αἱματηρούς διωγμοὺς καὶ τὸν ἐλάχιστο ἀριθμό ἱερέων, τό φρόνημα τῶν ζηλωτῶν τῆς πίστεως δέν κάμπτεται. Ἀντιθέτως, χαλυβδώνεται ἀκόμα περισσότερο. Σ' αὐτό συνετέλεσε καί ἕνα θαυμαστό γεγονός, πού ὅμοιό του συνέβη δύο φορές στήν ἐκκλησιαστική ῾Ιστορία καί ἦρθε τήν κρίσιμη στιγμή ὡς θεία εὐλογία καί ἐπιβεβαίωση τοῦ δικαίου ὑπέρ τῆς ἀκεραιότητας τῆς πίστεως, ἀγώνα τῶν Γνησίων ᾿Ορθοδόξων.

 

Τήν εὐλογημένη ἐκείνη νύκτα τῆς 13ης πρός 14ην Σεπτεμβρίου τοῦ 1925, οἱ ὑπέρμαχοι τῆς γνησιότητος τῆς ᾿Ορθοδοξίας εἶχαν συγκεντρωθεῖ στό ἐξωκκλήσιον τοῦ Ἁγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου, στοὺς πρόποδες τοῦ ῾Υμηττοῦ. ᾿Επρόκειτο νά τελεσθῆ ῾Ιερά ᾿Αγρυπνία γιά τήν ἑορτή τῆς ῾Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, σύμφωνα μέ τό πατροπαράδοτον ἑορτολόγιον τῆς ᾿Εκκλησίας μας, ὑπό τό ἄγριο βλέμμα τῆς χωροφυλακῆς.

 

Τότε, στίς ἔνδεκα καί μισή πρίν τά μεσάνυχτα, τόν ᾿Αττικό οὐρανό καταυγάζει μέ τήν λάμψη του ὁ Τίμιος Σταυρός. Σάν οὐράνιος προβολέας, κατά τίς μαρτυρίες τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων, φωτίζει ὁλόκληρη τήν περιοχή γύρω ἀπό τό μονύδριο τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου. Καλύπτει δέ μέ τό κατάλευκό του ἱλαρόν φῶς καί αὐτή τήν λάμψη τῶν ἀστέρων. Λειτουργὸς σὲ ἐκείνη τὴν ἱστορικὴ ὁλονυκτία, ἦταν ὁ εὐλογημένος ἐκεῖνος λευίτης, ὁ μακαριστὸς παπὰ Γιάννης Φλῶρος.

 

Στὸ σημεῖο αὐτό, εἶναι ἐπιβεβλημένο νὰ ἀναφερθοῦμε βιογραφικά, ἐν συντομία, στὸν ἀφανῆ αὐτὸν ἥρωα τοῦ γεγονότος τῆς Γ´ Ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Γεννημένος τὸ 1860, στὸ Τρίκορφο Μεσσηνίας, χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος τὸ 1894. Ἦταν ἔγγαμος καὶ πατέρας 5 παιδιῶν τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἐκδημία τῆς Πρεσβυτέρας του, τὸ 1907, ἀνέθρεψε μόνος. Ἡ ἀλλαγὴ τοὺ ἡμερολογίου τὸν βρῆκε στὴν Ἀθήνα καὶ ὁ εὐλαβέστατος Πρεσβύτερος Ἰωάννης εὐθὺς ἀντιτάχθηκε στὴν καινοτομία καὶ ἔγινε ἕνας ἀπὸ τοῦς ἐλάχιστους Ἱερεῖς αὐτῶν ποὺ παρέμειναν πιστοὶ στὶς παραδόσεις, λειτουργῶντας στὰ ἐξωκκλήσια τῆς Ἀττικῆς.

 

πῆρξε ὑπόδειγμα Κληρικοῦ καὶ μάλιστα ἐγγάμου ὄχι μόνον γιὰ τὴν ἀκραιφνῆ του πίστη, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν πνευματική του ζωή. Δὲν παρέλειπε ποτὲ νὰ σηκώνεται νωρὶς τὸ πρωΐ καθημερινῶς γιὰ τὴν ἀκολουθία, ἐνῷ μία χιονισμένη νύχτα ποὺ πῆγε νὰ καθυστερήσει λίγο τὴν ἀκολουθία ἄκουσε φωνὴ ἀπὸ ἕνα εἰκόνισμα τῆς Παναγίας νὰ τοῦ λέγει: «παπα-Γιάννη, ὄρθρου βαθέως», ὁπότε εὐθὺς ἠγέρθη γιὰ τὴν ἀκολουθία.

 

Τὸ 1934 ἐπιχειρῶντας νὰ λειτουργήσει γιὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Τιμίου Προδρόμου (29 Αὐγούστου) σὲ ἕνα ὁμώνυμο ἐξωκκλήσι τῆς Ροδοπόλεως Ἀττικῆς, τὸ βρῆκε κλειδωμένο ἀπὸ τὶς ἀστυνομικὲς ἀρχές.

 

Τότε, μαζὶ μὲ τὸ συναχθὲν πλῆθος τῶν πιστῶν, τέλεσε ὑπαίθρια λειτουργία κοντὰ στὸ σημεῖο ποὺ ἀργότερα ἀνηγέρθη ὁ Ἱερὸς Ναὸς τῆς Ἁγίας Τριάδος Ροδοπόλεως τῶν Γ.Ο.Χ. τοῦ ὁποίου διετέλεσε καὶ ὁ πρῶτος Ἐφημέριος, μέχρι τὸ 1950.

 

Κατὰ τὸ διωγμὸ τοῦ 1951, μετέτρεψε τὴν οἰκία του σὲ κατ᾽ οἶκον Ἐκκλησία γιὰ τὴν μυστηριακὴ ἐξυπηρέτηση τῶν διωκομένων Γνησίων Ὀρθοδόξων ἐνῷ λειτουργοῦσε καὶ σὲ ἐξωκκλήσια τῆς Ἀττικῆς. Τὸ 1953 στὶς 15 Δεκεμβρίου ἐξεδήμησε πρὸς Κύριον καὶ ἐνταφιάσθηκε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίας Εἰρήνης Χρυσοβαλάντου Λυκοβρύσεως, ὅπου διαφυλάσσεται ἡ Τιμία Κάρα του.

 

ς ἐπιστρέψουμε καὶ πάλι στὰ ἱστορικὰ γεγονότα. Παρά τό σιωπητήριο πού ὁ Χρυσόστομος Παπαδόπουλος ἐπέβαλε στόν τύπο μέ τήν στήριξη τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, μιά ἐφημερίδα τόλμησε νά σπάση τή σιωπή καί νά δημοσιεύσει τήν ἀλήθεια, τό θαῦμα τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. ῏Ηταν ἡ ἐφημερίδα «ΣΚΡΙΠ», ἡ ὁποία δημοσίευσε τήν ἑπομένη ἡμέρα, τό ἀνακοινωθέν τοῦ Συλλόγου τῶν ᾿Ορθοδόξων, τῆς διοικούσης ἀρχῆς τῶν Γνησίων ᾿Ορθοδόξων.

 

Η ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς Γνησίους ᾿Ορθοδόξους ἦταν στήριγμα, θεία ἐπιβράβευση τοῦ δύσκολου ἀγώνα ὑπέρ τῆς διαφυλάξεως τῶν πατρώων παραδόσεων. Πάνω ἀπό δύο χιλιάδες ἦσαν οἱ πιστοί, οἱ ὁποῖοι "ἰδίοις ὄμμασι" εἶδαν καί ἐθαύμασαν τό συγκλονιστικό γεγονός. ῾Ο μακαριστός ᾿Επίσκοπος Πενταπόλεως, κυρός Καλλιόπιος, στήν μνημειώδη καί μοναδική γιά τήν ἱστορία τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, σειρά τῶν "ΠΑΤΡΙΩΝ", καταγράφει συγκλονιστικές μαρτυρίες, ἀνθρώπων, πού ἦσαν ἐκεῖ, ἀψευδεῖς, αὐτόπτες μάρτυρες τῆς θαυματουργικῆς ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στόν ᾿Αττικό οὐρανό.

 

᾿Εξόχως ἐνδιαφέρουσα καί σημαντική εἶναι ἡ μαρτυρία τοῦ ᾿Ιωάννη Γλυμμῆ. ῏Ηταν ἕνας ἀπό τούς ἄνδρες τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἀνέβη στούς πρόποδες τοῦ ῾Υμηττοῦ γιά νά συλλάβουν τόν ἱερέα, τόν εὐλαβέστατο παπα-Γιάννη Φλῶρο, καί νά ἐμποδίσουν ἔτσι τήν τέλεση τῆς ἀγρυπνίας. ᾿Αναφέρει λοιπόν ὁ μακαριστός ᾿Ιωάννης Γλυμμῆς· «῏Ημουν ἕνας ἀπό τούς ἄνδρες τῆς χωροφυλακῆς, πού ἔστειλαν τό βράδυ ἐκεῖνο, πρίν 50 ἔτη, στό ἐρημοκλήσσι τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου, διά νά ἐμποδίσωμεν τήν ἀγρυπνίαν. ᾿Εκεῖ οἱ παλαιοημερολογίτες θά ἀγρυπνοῦσαν, διότι ξημέρωνε ἡ ἑορτή τῆς ῾Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. ᾿Επειδή εἶχε συγκεντρωθῆ πολύς κόσμος, περισσότερα ἀπό δύο χιλιάδες ἄτομα, δέν ἐπιχειρήσαμε νά συλλάβωμε τόν ῾Ιερέα, ὅπως εἴχαμε ἐντολή, ἀλλά ξαπλώσαμε ἥσυχα στήν κοντινή πλαγιά καί περιμέναμε νά τελειώσουν.

 

Στίς 11 καί μισή περίπου τή νύκτα ἀκούσαμε μεγάλο καί παράξενο θόρυβο, πού προερχόταν ἀπό τίς φωνές τοῦ πλήθους. Χωρίς νά χάσουμε καιρό, τρέξαμε νά δοῦμε τί συμβαίνει... καί εἴδαμε... ὅλο τό πλῆθος τῶν πιστῶν βρισκόταν σέ θρησκευτική παραφορά. ῎Αλλοι κλαίγοντας καί ἄλλοι φωνάζοντας τό «Κύριε ἐλέησον» γονατιστοί εἶχαν στρέψει τό βλέμμα τους πρός τόν οὐρανό, ἐνῶ μερικοί λιποθυμοῦσαν ἀπό τήν μεγάλη συγκίνηση. Τότε κοιτάξαμε κι' ἐμεῖς καί εἴδαμε τό θαυμάσιο, ἕναν δηλαδή τεράστιο ὁλοφώτεινο Σταυρό, πολύ ψηλά πάνω ἀπό τόν Ναό, νά φωτίζει ὁλόκληρη τήν περιοχή. Στήν ἀρχή μᾶς ἔπιασε φόβος ἀλλά ἀμέσως συνήλθαμε καί γονατίσαμε ξεχνώντας τήν ἀποστολήν μας καί κλαίγοντας σάν μικρά παιδιά. Περιττό βέβαια νά σᾶς πῶ, ὅτι παρακολουθήσαμε τήν ἱερά ἀγρυπνία μέχρι τέλους γεμάτοι συγκίνηση, ὄχι πιά σάν καταδιωκτικά ὄργανα ἀλλά σάν πιστοί χριστιανοί. Τό πρωΐ, ὅταν κατεβήκαμε στή Σχολή, διηγηθήκαμε σ' ὅλους τό μέγα θαῦμα πού εὐτυχήσαμε νά ἰδοῦμε. Κατόπιν ἔγιναν ἀνακρίσεις καί ὅλοι μας ἐνόρκως καταθέσαμε, ὅτι εἴδαμε πεντακάθαρα τόν Τίμιο Σταυρό στόν οὐρανό ψηλά». ῞Οπως εἶπε ὁ μακαριστός ᾿Ιωάννης Γλυμμῆς, ὄντως ἔγινε ἔνορκη ἀνάκρισις διά τό θαῦμα. ῾Ο τότε ὅμως ὑπουργός τῶν ἐσωτερικῶν, τήν ἀπέκρυψε ἀπό τήν δημοσιότητα.

 

῞Ομως ὁ Τίμιος Σταυρός δέν ἦταν ὁρατός μόνο στήν περιοχή τοῦ ῾Υμηττοῦ. ῾Υπῆρξαν ἐκείνη τήν ὥρα ἄνθρωποι πού εἶδαν τό θαῦμα κι ἀπό τό κέντρο τῶν ᾿Αθηνῶν καί συγκεκριμένα ἀπό τήν πλατεῖα ῾Ομονοίας. ῞Ενας ἀπό αὐτούς, ὁ ᾿Αθανάσιος Πριμάλης, ὁδηγός τοῦ τράμ, πού ἐκείνη τήν ὥρα ἔκανε τόν κύκλο τῆς ῾Ομονοίας, ἀφηγεῖται μέ συγκίνηση· «Τό βράδυ ἐκεῖνο τοῦ 1925, πού φανερώθηκε ὁ Τίμιος Σταυρός, ἔκανα τό τελευταῖο δρομολόγιο, ὡς ὁδηγός τράμ. Εἶχα φθάσει στήν ῾Ομόνοια καί ἔκανα τόν κύκλο της, ὅταν εἶδα τούς ἀνθρώπους νά κοιτάζουν πρός τόν οὐρανό καί νά φωνάζουν· "κοιτάξτε... ὁ Σταυρός... ὁ Σταυρός". ᾿Αμέσως πάτησα φρένο καί σταμάτησα τό ὄχημα. ῎Εβγαλα τό κεφάλι μου ἔξω ἀπό τήν πόρτα τοῦ ὀχήματος καί εἶδα κι' ἐγώ ὁ ἀνάξιος τόν Τίμιον Σταυρόν τοῦ Κυρίου μας -δοξασμένο νά'ναι τό ἅγιον ὄνομά του- νά φεγγοβολᾶ πάνω ἀπό τόν ῾Υμηττό. Δέν θυμᾶμαι πόσο κράτησε αὐτό. ῞Ενα μόνο γνωρίζω, ὅτι ὁ Τίμιος Σταυρός πού εἶδα ἐκεῖνο τό βράδυ, μ' ἔκανε ἄλλο ἄνθρωπο. ᾿Από τότε ὅλοι στήν οἰκογένειά μου γίναμε πιστά τέκνα τῆς ᾿Εκκλησίας των Γνησίων ᾿Ορθοδόξων Χριστιανῶν».

 

Η μακαριστή γερόντισσα Εὐθυμία, Καθηγουμένη τῆς ῾Ιερᾶς Μονῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, στήν Πάρνηθα ᾿Αττικῆς, ἐξιστορεῖ κατά τρόπον γλαφυρόν, ὅσα ἀξιώθηκε νά δεῖ μέ τά παιδικά τότε μάτια της, τήν εὐλογημένη ἐκείνη νύκτα.

 

«Θυμᾶμαι τή βραδιά ἐκείνη τοῦ 1925, σάν νά'ναι τώρα. Κάναμε ἀγρυπνία στόν ῞Αγιον ᾿Ιωάννη τόν Θεολόγο. Εἶχε ἔλθει πολύς κόσμος ἀπό Μέγαρα, Κούλουρη, ᾿Ελευσίνα καί Μάνδρα. Στίς 11 καί μισή περίπου οἱ περισσότεροι ἦταν ἔξω ἀπό τό ἐκκλησάκι, ἐνῶ ὁ παπα-Γιάννης καί λίγοι ἀπό μᾶς εἴμαστε μέσα. Ξαφνικά ἐκεῖ πού ὁ ψάλτης διάβαζε μέ δυνατή φωνή τήν ὡραία ὁμιλία πού ἀρχίζει μέ τό «πάλιν ἑορτή καί πάλιν πανήγυρις» ἀκούσθηκαν φωνές ἀπό τό πλῆθος πού ἔλεγαν «ὁ Σταυρός!.. ὁ Σταυρός!..».

 

᾿Εμεῖς ὅμως μέσα δέν ξεκαθαρίσαμε καλά τί ἔλεγαν καί νομίσαμε, ὅτι φώναζαν ὁ στρατός, ὁ στρατός! ᾿Αμέσως λοιπόν, χωρίς κι' οἱ ἴδιοι νά τό καταλάβουμε πῶς, ντύσαμε τόν παπά μέ Κουλουριώτικα ροῦχα, μαντίλα καί φούστα. ῎Ετσι, καί νά τόν ἔβλεπαν, ἦταν ἀδύνατον νά τόν πιάσουν.

 

Οἱ φωνές ὅμως ἀπ' ἔξω ἐξακολουθούσαν δυνατές γι'αὐτό βγήκαμε καί ἐμεῖς ἔξω. ᾿Αλλ' ἐκεῖ πού μέ συγκίνηση καί γονατιστοί παρακολουθούσαμε τό θαυμάσιο, νά σου καί πλησιάζουν οἱ χωροφύλακες μέ τόν μακαρίτη τόν Παπαγεωργίου ἐπικεφαλῆς. Μόλις εἶδαν τόν Σταυρό γονάτισαν. Κι' αὐτοί πού ἦταν διώκτες φοβεροί, ἔγιναν ὑπέρμαχοι τῆς ὀρθοδοξίας».

 

Τά δημοσιεύματα τῶν ἐφημερίδων, οἱ συγκλονιστικές καί συγκινητικές συνάμα περιγραφές τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων, δημιούργησαν σάλο ἀνά τήν ῾Ελλάδα. Κι αὐτός ὁ Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ὁ ἄνθρωπος πού προκάλεσε τό ἡμερολογιακό σχῖσμα, θορυβήθηκε τόσο πού ἔκανε τό πᾶν γιά νά κρατήσει σιωπηλές τίς ἐφημερίδες. Δέν πέτυχε ὅμως τήν ἀπόλυτη σιγή. ᾿Εκτός ἀπό τήν ἐφημερίδα "ΣΚΡΙΠ", πού τήν ἑπομένη ἡμέρα πρώτη δημοσίευσε τήν εἴδηση τοῦ θαύματος, καί μιά ἄλλη ἐφημερίδα, ἡ "ΕΛΛΗΝΙΚΗ" ἀναφέρθηκε στό γεγονός. ῞Ενα ἀκριβῶς χρόνο ἀργότερα μετά τήν θαυματουργική ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, στίς 15/28-9-1926, τήν ἑπομένη τῆς ἑορτῆς τῆς ῾Υψώσεως, ἡ ἐφημερίδα "ΕΛΛΗΝΙΚΗ" δημοσίευσε κι αὐτή μέ τή σειρά της, τό θαῦμα πού πρίν ἀπό ἕνα χρόνο εἶχε συμβεῖ καθώς καί ἀναπαράσταση, πιστή στίς περιγραφές τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων, τοῦ φωτεινοῦ Σταυροῦ· νά καταυγάζει μέ τό λαμπρό λευκό του φῶς, ὁλόκληρη τή περιοχή γύρω ἀπό τό μονίδριον τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου στόν ῾Υμηττό. Σὲ αὐτὴ ἀκριβῶς τὴν ἀναπαράσταση βασίστηκαν οἱ σημερινὲς εἰκόνες τῆς Γ΄Εμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.

 

Μετά ἀπό ἕνα χρόνο σιγῆς ἰχθύος, οἱ ἀκολουθοῦντες τό Γρηγοριανό ἑορτολόγιο, ἔλυσαν τή σιωπή τους διά τό θαῦμα. ῾Η ἐπίσημη δημοσιογραφική τους φωνή, "ΕΚΚΛΗΣΙΑ", δημοσίευσε ἕνα ἄρθρο σχετικό μέ τό θαῦμα, μέ τόν σκωπτικό τίτλο, "τό ὅραμα τῶν παλαιοημερολογιτῶν". Στό ἄρθρο τους αὐτό, οὐσιαστικά, οἱ καινοτόμοι καταβάλλουν προσπάθεια νά πείσουν, κυρίως τούς ἑαυτούς τους, ὅτι ἡ ἐκκλησιαστική τους πορεία εἶναι ἡ ὀρθή. Νά καθησυχάσουν τήν ταραγμένη συνείδησή τους, ὅτι ὁ Τίμιος Σταυρός δέν θά μποροῦσε νά ἐμφανισθεῖ στούς ὑπ' αὐτούς χλευαζομένους ὡς "παλαιοημερολογίτες". ῎Εφθασαν στό σημεῖο, νά ὑποστηρίζουν πράγματα, τά ὁποῖα κινοῦνται πέραν τῆς λογικῆς καί ἐντάσσονται στή σφαῖρα τοῦ παραλόγου.

 

Στό πλῆρες συγχύσεως λοιπόν ἄρθρο τους, γράφουν μεταξύ ἄλλων ὅτι «... διά νά φανῆ λοιπόν εἰς παλαιοημερολογίτας, ἐάν πράγματι ἐφάνη, σημαίνει ὅτι ἦτο μαρτυρία Θεοῦ ὅτι εὑρίσκονται ἐν μεγάλῃ πλάνῃ(!). Τό σημεῖον τούς ἔλεγεν· ὦ ἀνόητοι, δέν γνωρίζετε λοιπόν ὅτι ἐπέρασεν ἡ ἑορτή τοῦ Σταυροῦ; Τόσα ἑκατομμύρια ἀνθρώπων παραδέχονται ὅτι σήμερα εἶναι 26 Σεπτεμβρίου καί σεῖς ἐξακολουθεῖτε νά νομίζετε ὅτι εἶναι ἀκόμη 13 καί παραμονή τῆς ἑορτῆς τοῦ Σταυροῦ; Διατί, ὦ ἄπιστοι, ἑορτάζετε τήν ἑορτήν τοῦ Σταυροῦ εἰς τάς 27 Σεπτεμβρίου ἐνῶ πρέπει νά ἑορτάζετε εἰς τάς 14; Αὐτά λοιπόν ἠμποροῦσε νά σημαίνει, ἐάν τῷ ὄντι ἐνεφανίζετο τοιοῦτον ὄραμα. Δέν ἦτο δυνατόν ἄνθρωποι ἔχοντες σῶας τάς φρένας ἐναντίον τῆς λογικῆς καί ἐναντίον τῆς ἀληθείας νά πιστεύωσιν ὅτι τήν νύκτα τοῦ δῆθεν ὁράματος ἦτο 13 καί ὄχι 26 Σεπτεμβρίου».

 

Οἱ καινοτόμοι πορεύθηκαν τήν ἴδια ὁδό πού ἀκολούθησαν καί οἱ Γραμματεῖς καί Φαρισαῖοι. ᾿Εξ ἀπιστίας κινούμενοι καί ἐκεῖνοι τότε, ἀρνούμενοι νά πιστεύσουν εἰς τόν Ζωοδότην Χριστόν μας, ἀπέδιδαν τά θαύματα, τά ὁποῖα ὁ Κύριος ἐπιτελοῦσε, σέ ἐνέργειες πονηρῶν πνευμάτων (!)

 

 ᾿Αρνήθηκαν νά παραδεχθοῦν τήν θαυματουργική ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς Γνησίους ᾿Ορθοδόξους καί προσπάθησαν νά τήν ἀποκρύψουν, διότι ἀποτελοῦσε γι' αὐτούς σφοδρό ἔλεγχο στή συνείδησή τους. ῞Οπως τότε, ὅταν ἡ κουστωδία τῶν ρωμαίων στρατιωτῶν, πού οἱ ἴδιοι οἱ ᾿Ιουδαῖοι ἀπαίτησαν νά φυλάσσει τόν Πανάγιο Τάφο, ἀνήγγειλε στούς ᾿Αρχιερεῖς καί Φαρισαίους τήν ᾿Ανάσταση τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μας, ἐκεῖνοι δέν θέλησαν νά πιστεύσουν, σκληροκάρδιοι ὄντες ἀλλά «...συναχθέντες μετά τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανά ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις λέγοντες· εἴπατε ὅτι οἱ μαθηταί αὐτοῦ νυκτός ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτόν ἡμῶν κοιμωμένων καί ἐάν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπί τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτόν καί ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν» (Ματθ. κη´, 12-14).


Οπως τότε οἱ Φαρισαῖοι, παρά τίς ραδιουργίες τους, δέν κατάφεραν νά κρύψουν τήν ᾿Ανάσταση τοῦ Κυρίου μας, ἔτσι καί οἱ σύγχρονοι Φαρισαῖοι, οἱ τόν Χρυσόστομον Παπαδόπουλον ἀκολουθοῦντες, παρά τίς ποικιλόμορφες μηχανορραφίες τους, δέν κατόρθωσαν νά ἀποκρύψουν τήν θαυματουργική ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς Γνησίους ᾿Ορθοδόξους.

 

Δυστυχῶς, οὔτε ὁ Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, οὔτε οἱ οἰκουμενιστές διάδοχοί του, ἄδραξαν τήν εὐκαιρία νά λάβουν τό οὐράνιο μήνυμα, τήν θεόθεν βεβαίωσιν καί ἐπιβράβευσιν τοῦ ἀγῶνα τῶν Γνησίων ᾿Ορθοδόξων ὑπέρ τῆς ἀκαινοτομήτου πίστεως, γιά νά διορθώσουν τά λάθη τους. Ἡ πνευματική τους πορεία χειροτέρευσε τόσο, ὥστε τό ἑορτολογικόν ζήτημα νά ἔλθει σέ δεύτερη μοίρα ἐνώπιον τῆς μεγάλης αἱρέσεως τῶν τελευταίων αἰώνων, τοῦ Οἰκουμενισμοῦ.

 

 σταδιακὴ πλὴν ραγδαία ἀπεμπόληση τῆς ὀρθοδοξίας ἀπὸ τοὺς οἰκουμενιστές ἡγέτες τοῦ Νεοημερολογιτισμοῦ εἶχε ὡς ἀναπόφευκτη συνέπεια τὴν ἀλλοίωση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος τῆς πλειοψηφίας τῶν πιστῶν τῆς ἐπισήμου ἐκκλησίας, μὲ ἀποτέλεσμα θλιβερὰ γεγονότα ὅπως ἡ ὑποδοχὴ τοῦ πάπα στὸ Πατριαρχεῖο Κπόλεως καὶ ἡ διαμνημόνευση του ὡς Ὀρθοδόξου Ἐπισκόπου νὰ γίνονται ἀποδεκτὰ μετὰ πολλῶν ἐπαίνων, χειροκροτημάτων καὶ ἐνθουσιασμοῦ, ὡς φυσιολογικὰ καὶ ἐπιβεβλημένα.

 

Αὐτὸ τὸ ντροπιαστικὸ γεγονὸς καὶ ὁ τρόπος προβολῆς καὶ ἀποδοχῆς του, περιγράφει τὸ βάθος τῆς πνευματικῆς ζημιᾶς καὶ διάβρωσης ποὺ ἔχει ὑποστεῖ ἡ πλειονότητα τοῦ λαοῦ μας ἀπὸ τὴν Παναίρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ, ὥστε νὰ παρακολουθεῖ ἀπὸ τὶς τηλεοράσεις τὴν ἰσοπέδωση τῶν Δογμάτων, τῶν Ἱερῶν Κανόνων, τῶν Συνόδων καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ Εὐαγγελίου ἀπὸ τὸν Οικουμενιστικό Θίασο τοῦ Φαναρίου καὶ τῶν λοιπῶν ἀθλίων συνοδοιπόρων τους, καὶ ὄχι μόνο νὰ μὴν ἀντιδρᾶ ἀλλὰ νὰ ἐπικροτεῖ αὐτὲς τὶς ἀθλιότητες εἰς βάρος τῆς φιλτάτης Ὀρθοδοξίας μας.

 

῾Η σημερινή πνευματική ἀποσάρθρωση τῶν διαδόχων τοῦ Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου ἀναδεικνύει περίτρανα πόσο δίκαιο εἶχαν οἱ προπάτορες ἡμῶν, οἱ κληροδοτίσαντες εἰς ἡμᾶς τόν ἱερό ᾿Αγῶνα ὑπέρ τῆς ἀκεραιότητος τῆς ᾿Ορθοδοξίας.
῞Οταν τό 1924, διωκόμενοι, λοιδωρούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, τόλμησαν μέ κάθε κόστος νά παραμείνουν πιστοί στήν Παράδοση τῶν Πατέρων τῆς ᾿Εκκλησίας, ἔχοντας ὡς πνευματική πυξίδα, τό ὑγιές ὀρθόδοξο κριτήριο, καί τήν θεία ἐπιβεβαίωση τῆς ὀρθῆς τους πορείας· Τήν θαυματουργική, τρίτη ἐμφάνιση, τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στόν ᾿Αττικό οὐρανό.

 

Σήμερα αὐτὸ τὸ σπουδαῖο ὑπερφυσικὸ γεγονὸς ἀποτελεῖ γιὰ μᾶς τοὺς πνευματικοὺς ἐπιγόνους τους, μιὰ βαριὰ κληρονομιὰ καὶ μιὰ τεράστια εὐθύνη νὰ φανοῦμε ἀντάξιοί τους.

 

Ν συνειδητοποιήσουμε καὶ νὰ διαφυλάξουμε ἀκέραιη καὶ ἀνόθευτη αὐτὴ τὴν ἱερὰ παρακαταθήκη.

 

Νὰ τιμήσουμε καὶ στὸν καθημερινό μας τρόπο ζωῆς τοὺς κόπους καὶ τὶς θυσίες ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ταύτη τὴν ζωντανὴ πίστη καὶ τὸν ζῆλο τῶν προπατόρων μας καὶ νὰ τοὺς διαβεβαιώσουμε στὴν πράξη ὅτι συνεχίζουμε, παρὰ τὶς ἀνθρώπινες ἀδυναμίες μας, τὸν ἱερὸ ἀγῶνα τους, καὶ ὅτι θὰ τὸν μεταλαμπαδεύσουμε καὶ στὰ παιδιά μας.

 

Κλείνοντας τὴν ὁμιλία αὐτή, θὰ ἤθελα νὰ ἐπικαλεστῶ τὶς εὐχὲς καὶ εὐλογίες τῶν προσφάτως ἀνακηρυχθέντων ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας Ἁγίων τοῦ Ἱεροῦ ἡμῶν Ἀγῶνος, τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρός ἡμῶν Χρυσοστόμου τοῦ Νέου Ὁμολογητοῦ, τῶν Ἁγίων Νεομαρτύρων Αἰκατερίνης τῆς ἐν Μάνδρα καὶ Ἰωσὴφ τοῦ ἐκ Δεσφίνης καὶ τῶν Ὁσίων Ἱερωνύμου τοῦ ἐν Αἰγίνῃ, Ἱερωνύμου τοῦ ἐν Πάρνηθι καὶ Ἰωάννου τοῦ νέου Ἐλεήμονος, νὰ εἶναι μαζί μας καὶ μαζὶ μὲ τὰ παιδιά μας γιὰ τὴν συνέχιση αὐτοῦ τοῦ εὐλογημένου ἀγώνα μέχρι τὴν ὁλοκληρωτική του δικαίωση, ὅποτε ὁ Κύριος θὰ οἰκονομήσει. μήν.