κεφάλαιο Β΄, στίχοι 14-22
Ὅπου ὑπάρχουν πάθη, φεύγει ἀπὸ ἐκεῖ ἡ μακάρια εἰρήνη, ἡ ὁποία κατοικεῖ ὅπου ὑπάρχει ἡ ἀπάθεια. Οἱ ἐμπαθεῖς ἄνθρωποι οὐδέποτε ἔχουν εἰρήνη, ἐπειδὴ παρασύρονται ἀπὸ τοὺς ἀνέμους καὶ τὰ κύματα τῆς ζάλης τῶν παθῶν. Μόνο ὁ πανυπεραπαθέστατος καὶ πανυπεράγιος Θεὸς ἔχει τὴν ὑπερτέλεια εἰρήνη. Αὐτὸς εἶναι ἡ αὐτοειρήνη, ἐπειδὴ Αὐτὸς εἶναι ἡ αὐτοαπάθεια. Αὐτὸς εἶναι «Ἄρχοντας εἰρήνης», ὅπως εἶπε ὁ Ἠσαΐας, δηλαδὴ ἡ ἀρχὴ καὶ ἡ ρίζα καὶ ἡ πηγὴ τῆς εἰρήνης. Ἐπειδὴ «δὲν ὑπάρχει ὅριο τῆς εἰρήνης του» (Ἠσ. 9, 7), ἀλλὰ εἶναι ἀπεριόριστη καὶ ἀπέραντη, ἐκχέεται καὶ ἁπλώνεται καὶ στὸ γένος τῶν ἀνθρώπων.
Ὁ μονογενὴς Υἱός Του, ἐρχόμενος στὸν κόσμο, ἐξέχεε τὴν εἰρήνη, ἀφοῦ εἰρηνοποίησε μὲ τὴ θυσία Του στὸν Σταυρὸ τοὺς μακρινοὺς καὶ τοὺς κοντινούς, τοὺς δύο δηλαδὴ ἀντιμαχόμενους λαούς, τὸν ἐθνικὸ καὶ τὸν ἰουδαϊκό, καὶ εἰρήνευσε καὶ συμφιλίωσε μὲ τὸν Θεὸ ὅλο τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων. Πράγματι, ὁ Χριστὸς εἶναι ἡ εἰρήνη μας, γιατὶ Αὐτὸς εἶναι ὁ δότης τῆς ἀληθινῆς εἰρήνης. Αὐτὸς μόνος ἔδωσε καὶ ἐκχέει ἀκόμη στὶς καρδιές μας τὸ μεγάλο δῶρο τῆς ἀληθινῆς εἰρήνης. Ὑπόσχεται καὶ ὁ κόσμος εἰρήνη, ἀλλὰ ἄλλη εἶναι ἡ εἰρήνη τοῦ κόσμου καὶ ἄλλη τοῦ Θεοῦ. Αὐτὸ τὸ δίδαξε φανερὰ ὁ Θεάνθρωπος, ὅταν ἔδωσε τὴν εἰρήνη Του στοὺς μαθητές Του, γιατὶ εἶπε τότε πρὸς αὐτούς: «Ὄχι ὅπως ὁ κόσμος δίνει, σᾶς δίνω καὶ ἐγώ» (Ἰωάν. 14, 27). Ἡ εἰρήνη τοῦ κόσμου δὲν εἶναι εἰρήνη, ἀλλὰ θόρυβος καὶ ταραχή. Δὲν εἶναι εἰρήνη, ἀλλὰ φθορὰ καὶ ἀπώλεια. Ἀκοῦστε μὲ πόση ἀκρίβεια ἀπέδειξε αὐτὸ ὁ πανυπεράγαθος Θεός.
«Ἡ πτωχεία», λέει ὁ κόσμος, «ἔχει στενοχώριες, ἔχει ἀνάγκες, ἔχει θλίψεις». Αὐτὰ ταράζουν τὴν καρδιὰ καὶ ἁρπάζουν τὴν ἡσυχία τῶν ἀνθρώπων. Ἐὰν γίνεις πλούσιος, τότε κάνεις ὅ,τι θέλεις. Ἔτσι εἰρηνεύει ἡ καρδιά σου καὶ ἀναπαύεται ἡ ψυχή σου. Αὐτὸ τὸ μάθημα τοῦ κόσμου εἶναι γλυκό. Ἔτσι, ὅταν τὸ ἀκοῦμε, πειθόμεθα ὅτι στὸν πλοῦτο βρίσκουμε τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἀνάπαυση ποὺ ζητᾶμε. Ὁ πανοικτίρμονας ὅμως Θεός, γιὰ νὰ φανερώσει πόσο ἀπατηλὴ εἶναι αὐτὴ ἡ διδασκαλία τοῦ κόσμου, μᾶς παριστάνει μὲ τὸ Εὐαγγέλιό Του τὴν κατάσταση ἑνὸς πλούσιου ἀνθρώπου.
«Κάποιου πλούσιου ἀνθρώπου τὰ χωράφια ἔκαναν πλούσιο καρπό» (Λουκ. 12, 16). Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἦταν πλούσιος καὶ, ἐπειδὴ καρποφόρησε ἡ γῆ του, ἔγινε πλουσιότερος. Τί, λοιπόν, προξένησε σ’ αὐτὸν ὁ πολὺς πλοῦτος; Ἄραγε τοῦ ἔφερε ἡσυχία; Ὄχι, τοῦ ἔφερε πολλοὺς διαλογισμούς. «Καὶ σκεπτόταν», λέει, «μέσα του» (Λουκ. 12, 17). Ἄραγε τοῦ ἔφερε ἀνάπαυση; Ὄχι, τοῦ ἔφερε μεγάλη ἀπορία. «Τί νὰ κάνω», ἔλεγε, «γιατὶ δὲν ἔχω ποῦ νὰ μαζέψω τοὺς καρπούς μου;». «Τί νὰ κάνω;» ἔλεγε, ὅπως καὶ ὁ φτωχός. Στενοχωρεῖται ὅπως καὶ ὁ φτωχός. Αὐτὸς ἀπορεῖ ἀπὸ τὸν πλοῦτο, ὁ φτωχὸς ἀπὸ τὴν πτωχεία. Αὐτὸς ὅμως βρῆκε τὴ λύση τῆς ἀπορίας του. «Καὶ εἶπε: Αὐτὸ θὰ κάνω, θὰ γκρεμίσω τὶς ἀποθῆκες μου καὶ θὰ κτίσω μεγαλύτερες, καὶ θὰ μαζέψω ἐκεῖ ὅλα τὰ γεννήματά μου καὶ τὰ ἀγαθά μου» (Λουκ. 12, 18). Ἀλλὰ τὸ γκρέμισμα καὶ τὸ κτίσιμο τῶν ἀποθηκῶν, τὸ μάζεμα καὶ ἡ ἀποθήκευση τῶν προϊόντων καὶ τῶν ἄλλων ἀγαθῶν δὲν εἶναι ἀνάπαυση, ἀλλὰ φροντίδα. Δὲν ὑπάρχει ἡσυχία καρδιᾶς, ἀλλὰ ταραχή. Τέλος πάντων, βρίσκει τὴν ἀνάπαυση καὶ τὴν εἰρήνη. Ἀλλὰ ποῦ; Ὄχι στὴν πραγματικότητα, ἀλλὰ στὴ φαντασία του. Βρίσκει τὴν ἡσυχία ὄχι στὸν παρόντα καιρό, ποὺ εἶναι στὴν ἐξουσία του, ἀλλὰ στὸν μέλλοντα, τὸν ἄγνωστο, ποὺ δὲν εἶναι καθόλου στὴν ἐξουσία του. «Καὶ θὰ πῶ στὴν ψυχή μου: Ψυχή, ἔχεις πολλὰ καλὰ ποὺ σοῦ φτάνουν γιὰ πολλὰ χρόνια· ξεκουράσου, φάε, πίνε, ἀπόλαυσε» (Λουκ. 12, 19). Ἀλλὰ πότε αὐτὴ ἡ ἀνάπαυση καὶ ἡ χαρά; Ἀφοῦ γκρεμίσει τὶς ἀποθῆκες καὶ κτίσει μεγαλύτερες. Ὅταν μαζέψει ἐκεῖ ὅλα τὰ προϊόντα του καὶ τὰ ἀγαθά του. Ἄραγε ἦλθε ποτέ ὁ καιρὸς ποὺ αὐτὸς περίμενε; Ὄχι, γιατὶ ἐκείνη τὴ νύχτα ποὺ σκεφτόταν αὐτὰ τοῦ θέρισε τὴ ζωὴ τὸ δρεπάνι τοῦ θανάτου. «Ἄμυαλε, αὐτὴν τὴ νύχτα σοῦ ἀπαιτοῦν τὴν ψυχή σου· αὐτὰ δὲ ποὺ ἑτοίμασες, ποιανοῦ θὰ εἶναι;» (Λουκ. 12, 20). Οὐδέποτε, λοιπόν, ἀπόλαυσε ὁ ἄθλιος τὴν ἡσυχία καὶ τὴν εἰρήνη, τὴν ἐλπιζόμενη ἀπὸ τὸν πλοῦτο, ἀλλὰ πέρασε ὅλη τὴ ζωή του μὲ φροντίδες, μὲ κόπους, μὲ ταραχές, μὲ θορύβους, καὶ πέθανε μὲ αἰφνίδιο θάνατο. Αὐτὰ συμβαίνουν, εἶπε ὁ Κύριος, σ’ ἐκεῖνον ποὺ ζητάει τὸν πλοῦτο γιὰ δική του ἀνάπαυση καὶ ὄχι τὸν πλοῦτο κατὰ Θεόν, δηλαδὴ τὴν ἀρετή. «Ἔτσι εἶναι αὐτὸς ποὺ μαζεύει γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ δὲν πλουτίζει κατὰ Θεόν» (Λουκ. 12, 21). Ὁ θεῖος Ἀπόστολος Παῦλος, ἀπαριθμώντας τὰ κακά, στὰ ὁποῖα πέφτουν αὐτοὶ ποὺ ὑπακοῦν στὴ συμβουλὴ τοῦ κόσμου καὶ θέλουν νὰ πλουτίσουν, γιὰ νὰ ἀπολαύσουν ἡσυχία καὶ ἄνεση, πείθει αὐτοὺς ποὺ διαβάζουν τοὺς λόγους του ὅτι ἡ διδασκαλία τοῦ κόσμου εἶναι ἀπατηλή. «Αὐτοὶ ὅμως ποὺ θέλουν νὰ πλουτίσουν πέφτουν σὲ πειρασμὸ καὶ παγίδα καὶ σὲ ἐπιθυμίες πολλές, ἀνόητες καὶ βλαβερές, οἱ ὁποῖες βυθίζουν τοὺς ἀνθρώπους σὲ ἀφανισμὸ καὶ ἀπώλεια, καὶ σωματικὴ καὶ ψυχική» (Α΄ Τιμ. 6, 9).
Βλέπουμε κάθε ἡμέρα μπροστὰ στὰ μάτια μας τὴν ἀλήθεια τῶν λόγων τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ Παύλου. Βλέπουμε τοὺς πλούσιους, ποὺ ἀγαποῦν τὸν πλοῦτο, νὰ μὴ χορταίνουν ποτέ, ἀλλὰ ἡμέρα καὶ νύχτα νὰ σκέφτονται πῶς νὰ μαζέψουν πλοῦτο καὶ νὰ αὐξήσουν τοὺς θησαυρούς τους. Τοὺς βλέπουμε νὰ γκρεμίζουν τὶς ἀποθῆκες τους καὶ τὶς οἰκίες τους καὶ νὰ χτίζουν πιὸ εὐρύχωρες. Τοὺς ἀκοῦμε νὰ λένε ὅτι, ἀφοῦ κάνω αὐτό, καὶ χτίσω ἐκεῖνο, καὶ τελειώσω τὸ ἄλλο, τότε θὰ ἡσυχάσω καὶ θὰ ἀναπαυθῶ. Τοὺς ἀκοῦμε νὰ μιλοῦν περὶ ἡσυχίας καὶ ἀνέσεως, χωρὶς νὰ τὶς ἀπολαμβάνουν ποτέ, ἀλλὰ ἡμέρα μὲ τὴν ἡμέρα ἀναβάλλουν τὸν καιρό, ἕως ὅτου ἔλθει ὁ θάνατος καὶ τοὺς ἁρπάξει μέσα ἀπὸ τὶς φροντίδες καὶ τὶς μέριμνες καὶ τὶς ταραχὲς τῆς φιλοπλουτίας. Πόσους δὲν βλέπουμε, γιὰ τὴν ἀπόκτηση τοῦ πλούτου, νὰ πέφτουν στὸν πειρασμὸ τῆς φιλονικίας, τῆς ἀλληλομαχίας, τῆς ἔχθρας, καὶ παγιδευμένους ἀπὸ τὶς παγίδες τοῦ δόλου, τοῦ ψεύδους, τῆς ἀπάτης, τῆς ἀδικίας καὶ τῆς ἐπιορκίας, νὰ ἐπιθυμοῦν ἀνόητα πράγματα βλαβερά, ποὺ τοὺς καταποντίζουν στὸν ὄλεθρο τῆς ψυχῆς καὶ τὴν ἀπώλεια; Αὐτοὶ εἶναι οἱ καρποὶ τῶν μαθημάτων τοῦ κόσμου. Αὐτὴ τὴν ἄνεση καὶ εἰρήνη προξενεῖ ὁ πλοῦτος σ’ αὐτοὺς ποὺ τὴ ζητοῦν.
Ἐν ὅσῳ ἐγκρατεύεσαι, λέει ὁ κόσμος, ἐμποδίζοντας τὴν ἐκπλήρωση τῆς ἐπιθυμίας σου, αὐτὴ δυναμώνει καὶ ἐξάπτεται, καὶ ἔτσι ταράζει τὴν ἡσυχία σου καὶ ἐξαφανίζει τὴν ἀνάπαυσή σου. Ἀπόλαυσε τὶς ἡδονὲς τῆς ἐπιθυμίας σου, γιὰ νὰ ἡσυχάσεις, νὰ ἀναπαυθεῖς καὶ νὰ εἰρηνεύσεις. Αὐτὸ εἶναι μάθημα ἡδονικότατο στὴ σάρκα, καὶ γι’ αὐτὸ πολλοὶ τὸ ἀκοῦν μὲ χαρά. Εἶναι δέλεαρ γλυκύτατο καὶ ἐλκυστικότατο. Ἔτσι πολλοὶ ἕλκονται καὶ δελεάζονται ἀπὸ αὐτό. Ὁ πολυεύσπλαχνος ὅμως Θεὸς μᾶς παρέστησε τὰ συμβάντα σ’ ἐκεῖνον τὸν ἄνθρωπο, ὁ ὁποῖος ἔλυσε τὰ δεσμὰ τῆς ἐγκράτειας καὶ συνέτριψε τὸ χαλινάρι τῶν ἐπιθυμιῶν του. Αὐτὸς εἶναι ὁ ἄσωτος υἱός. Εἶναι γνωστὴ σὲ ὅλους ἡ ἱστορία του. Αὐτὸς παρέλαβε τὸ μερίδιο τῆς πατρικῆς του περιουσίας καὶ ἀναχώρησε καὶ πῆγε σὲ μακρινὴ χώρα (Λουκ. 15, 13), ὥστε ἐκεῖ, ὡς ἄγνωστος, νὰ ἐκπληρώνει ὅλες τὶς ἐπιθυμίες τῆς σάρκας του. Πολυφαγίες, πολυποσίες, χοροί, τραγούδια, μουσικοί, πόρνες καὶ ὅσα ἄλλα ζητοῦσε ἡ σαρκικὴ του ἐπιθυμία, αὐτὰ ἀπελάμβανε κάθε ἡμέρα. Αὐτὰ σημαίνουν τὰ λόγια «σκόρπισε τὴν περιουσία του, ζώντας ἄσωτα» (Λουκ. 15, 13). Ποια ἄνεση βρῆκε ἀπὸ αὐτά; Ποια ἡσυχία ἢ ποια εἰρήνη; Ὅταν στὴν οἰκία τοῦ πατέρα του ζοῦσε μὲ ἐγκράτεια καὶ σωφροσύνη, τότε ἦταν ἀφεντικό. Ὅταν ἔγινε ἀκρατὴς καὶ ἄσωτος, τότε ἔγινε δοῦλος καὶ χοιροβοσκός. Γιατὶ τὸ ἀφεντικό του τὸν ἔστειλε στοὺς ἀγρούς του νὰ βόσκει χοίρους. Ὅταν νικοῦσε τὶς ἐπιθυμίες του, εἶχε ὅλα τὰ ἀναγκαῖα σὲ αὐτάρκεια. Ὅταν ἔκανε τὰ ἔργα τῆς ἀσωτίας, «ἐπιθυμοῦσε νὰ γεμίσει τὴν κοιλιά του ἀπὸ τὰ ξυλοκέρατα ποὺ ἔτρωγαν οἱ χοῖροι, καὶ κανείς δὲν τοῦ ἔδινε» (Λουκ. 15, 16). Γι’ αὐτὸ στενάζοντας ἔλεγε: «Πόσοι ὑπάλληλοι τοῦ πατέρα μου ἔχουν ἄφθονο ψωμί, καὶ ἐγὼ χάνομαι ἀπὸ τὴν πείνα!» (Λουκ. 15, 17). Ἀκούτε κατάσταση; Ἀκούτε ἡσυχία; Ἀκούτε εἰρήνη; Πολλὰ τέτοια παραδείγματα βλέπουμε ὅλοι κάθε ἡμέρα. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἄνεση καὶ ἡ εἰρήνη ποὺ δίνει ὁ κόσμος.
Ἀδελφοί, ὅποιος ζητάει εἰρήνη ἀπὸ τὸν κόσμο, ὁμοιάζει μὲ ἄνθρωπο ποὺ ζητάει νὰ μαζέψει σῦκα ἀπὸ τὰ ἀγκάθια καὶ νὰ τρυγήσει σταφύλια ἀπὸ τὴ βάτο (Λουκ. 6, 44). «Ὁ κόσμος ὅλος βαδίζει πρὸς τὸ πονηρό» (Α΄ Ἰωάν. 5, 19). Ἡ πονηρία εἶναι ταραχὴ καὶ ζάλη καὶ θόρυβος, καὶ γι’ αὐτὸ τὰ ἐγκόσμια πράγματα οὔτε ἀναπαύουν οὔτε εἰρηνεύουν. Μόνο ὁ Θεός, ὁ Ἄρχοντας τῆς εἰρήνης, τὴ στέλνει, γιὰ τὴ φιλανθρωπία Του, στὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων. Ἀλλὰ πῶς γίνεται αὐτὴ ἡ ἀποστολή; Μὲ ἀγγέλους, ὅπως τὴν ἔστειλε σὲ ὅλη τὴ γῆ, ὅταν γεννήθηκε ὁ μονογενὴς Υἱός; Μὲ τὸν λόγο, ὅπως τὴν ἔδωσε στὴν ἁμαρτωλὴ γυναίκα καὶ στὴν αἱμορροοῦσα, λέγοντας: «Πήγαινε μὲ εἰρήνη» (Λουκ. 7, 50· 8, 48); Καὶ στοὺς ἁγίους μαθητές Του, ὅταν πρὶν ἀπὸ τὸ Πάθος εἶπε: «Εἰρήνη σᾶς ἀφήνω, τὴν εἰρήνη τὴ δική μου σᾶς δίνω» (Ἰωάν. 14, 27), καὶ μετὰ τὴν Ἀνάσταση «Εἰρήνη σ’ ἐσᾶς» (Ἰωάν. 20, 19); Ἄραγε μέσω τῶν μαθητῶν Του, σύμφωνα μὲ τὴν παραγγελία ποὺ ἔδωσε σ’ αὐτούς: «Σὲ ὅποιο σπίτι εἰσέλθετε, πρῶτα πεῖτε: “Εἰρήνη στὸ σπίτι αὐτό”» (Λουκ. 10, 5); Μὲ τὸ στόμα τῶν διαδόχων τους, ὅταν λένε «Εἰρήνη πᾶσι»;
Πράγματι, καὶ μὲ αὐτὰ μεταδίδει ὁ Θεὸς τὸ μεγάλο χάρισμα τῆς εἰρήνης στοὺς ἀνθρώπους. Ἀλλὰ δίδαξε καὶ ἄλλον τρόπο, μὲ τὸν ὁποῖο ἀπολαμβάνουμε τὴν εἰρήνη, τρόπο γενικότερο καὶ ἐνεργητικότερο, φανερώνοντας αὐτὸν μὲ τὸ στόμα τοῦ προφητάνακτα Δαβίδ: «Αὐτοὶ ποὺ ἀγαποῦν τὸν νόμο σου ἔχουν πολλὴ εἰρήνη, καὶ δὲν βρίσκεται σ’ αὐτοὺς κανένα ἐμπόδιο» (Ψαλ. 118, 165). Φανερὸ εἶναι ὅτι ὅποιος ἀγαπάει τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ, ἐκεῖνος ἀγαπάει τὸν Θεό. Καὶ ἐκεῖνος ἀγαπάει τὸν Θεό, ὅποιος φυλάει τὶς ἐντολές Του. «Αὐτὸς ποὺ ἔχει τὶς ἐντολές μου καὶ τηρεῖ αὐτές, ἐκεῖνος εἶναι ποὺ μὲ ἀγαπάει» (Ἰωάν. 14, 21). Αὐτό, λοιπόν, σημαίνουν τοῦ ἁγίου προφήτη τὰ λόγια. Εἰρήνη πολλὴ σ’ αὐτοὺς ποὺ δὲν ἁμαρτάνουν, ἀλλὰ φυλάσσουν τοὺς θείους νόμους. Δὲν ὑπάρχει σ’ αὐτοὺς κανένα ἐμπόδιο, δηλαδὴ τίποτα στὸν κόσμο δὲν μπορεῖ νὰ ταράξει ἢ νὰ ἐνοχλήσει τὴν εἰρηνικὴ καὶ γαλήνια κατάσταση τῆς ψυχῆς τους.
Πράγματι, ἐφόσον ἀπέχουμε ἀπὸ τὴν ἀκαθαρσία τῶν ἁμαρτιῶν καὶ μένουμε στερεοὶ στὴν καθαρότητα τῆς ἀρετῆς, ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ στὶς καρδιές μας. Ὅταν ἡ ἁμαρτία βρομίσει τὴν ψυχή μας, τότε φεύγει ἀμέσως ἀπὸ ἐμᾶς ἡ εἰρήνη καὶ ἔρχεται ἡ ταραχή. Ἀναχωρεῖ ἀπὸ τὴν ψυχὴ ἡ ἡσυχία, ἀπὸ τὸν ἔλεγχο τῆς συνειδήσεως, καὶ εἰσέρχεται στὴν καρδιά μας ὁ θόρυβος τῆς ἁμαρτίας. Γιὰ νὰ πληροφορηθεῖτε γι’ αὐτό, ἀνεβεῖτε νοερὰ στὸν οὐρανὸ καὶ παρατηρῆστε τὰ ἅγια φῶτα, τὰ δεύτερα, μετὰ τὸ ὑπεράρχιο φῶς τῆς θεότητας, τὶς ἀγγελικὲς ταξιαρχίες. Ἐκεῖ βλέπετε τὴ βασιλεία τῆς εἰρήνης. Ὅλα ἐκεῖνα τὰ ἄυλα πνεύματα, ἀτάραχα καὶ εἰρηνικὰ καὶ ἥσυχα, ἀφιερωμένα στὴ λατρεία τῆς ὑπερούσιας, ἐνιαίας καὶ τρισυπόστατης θεότητας, μὲ ἕναν νοῦ καὶ βουλὴ καὶ φωνή, ψάλλουν πάντοτε καὶ φωνάζουν καὶ λένε: «Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος Κύριος Σαβαώθ, ὅλη ἡ γῆ εἶναι πλήρης ἀπὸ τὴ δόξα Του» (Ἠσ. 6, 3). Ἐκεῖ πραγματικὰ βασιλεύει ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ. Ἀλλὰ ἕως πότε; Ἕως ὅτου βασιλεύει ἡ ἀναμαρτησία. Ἀλίμονο ὅμως, εἰσέρχεται ἐκεῖ, κανεὶς δὲν γνωρίζει πῶς, ἡ ἁμαρτία τῆς ὑπερηφάνειας. Ὑπερηφανεύεται ὁ Ἑωσφόρος καὶ λέει στὴ διάνοιά του: «Θὰ ἀνεβῶ ἐπάνω ἀπὸ τὰ σύννεφα, θὰ γίνω ὅμοιος μὲ τὸν Ὕψιστο» (Ἠσ. 14, 14). Αὐτὸ τὸ ἁμάρτημα ἔδιωξε τὴν εἰρήνη καὶ ἔφερε τὴ σύγχυση καὶ τὴν ταραχή. Χωρίζονται ἀμέσως σὲ δύο μέρη τὰ ἀγγελικὰ τάγματα. Τὸ μὲν διαμένει ἀσάλευτο στὴν ἀρετή, καὶ ἑπομένως σταθερὸ στὴν εἰρήνη, τὸ ἄλλο σαλεύεται καὶ ἀκολουθεῖ τὰ ὑπερήφανα διανοήματα τοῦ Ἑωσφόρου, καὶ ἔτσι συγχέεται, θορυβεῖται καὶ πέφτει ἀπὸ τὸν οὐρανὸ στὴ γῆ. «Πῶς ἔπεσε ἀπὸ τὸν οὐρανὸ ὁ Ἑωσφόρος ποὺ ἀνατέλλει τὸ πρωί; Συνετρίβη στὴ γῆ αὐτὸς ποὺ στέλνει σὲ ὅλα τὰ ἔθνη στρατεύματα» (Ἠσ. 14, 12). Ἔπεσε ἀμέσως ὡς ἀστραπή. «Ἔβλεπα τὸν σατανᾶ ὡς ἀστραπὴ νὰ πέφτει ἀπὸ τὸν οὐρανό» (Λουκ. 10, 18).
Κατεβάστε τώρα τὸν νοῦ σας ἀπὸ τὸν οὐρανὸ στὸν παράδεισο καὶ δεῖτε τὸν προπάτορά σας. Αὐτὸς ἐκεῖ ἔχει τὴν εἰρήνη, εἰρήνη βαθιὰ ἀπὸ τὴν ἐνόχληση τῶν παθῶν, εἰρήνη τέλεια μὲ τὴ συνείδησή του, εἰρήνη μὲ τὸν Θεό. Ἀλλὰ πείθεται στὴ συμβουλὴ τῆς Εὔας, ποὺ ἀπατήθηκε ἀπὸ τὸ φίδι, γεύεται τὸν ἀπαγορευμένο καρπό, καὶ ἀφοῦ παρέβη τὴν ἔνθεη ἐντολή, ἁμαρτάνει μὲ τὴν ἁμαρτία τῆς παρακοῆς. Μόλις αὐτὸς καὶ ἡ Εὔα ἔπραξαν τὴν ἁμαρτία, ἀμέσως ἐξεγείρεται ἐναντίον τους ὁ πόλεμος τῶν παθῶν. «Καὶ διανοίχθηκαν τὰ μάτια τους καὶ ἀντιλήφθηκαν ὅτι ἦταν γυμνοί. Καὶ ἔραψαν φύλλα συκιᾶς καὶ ἔκαναν γι’ αὐτοὺς ζῶνες» (Γεν. 3, 7). Τοὺς κατακυριεύει ὁ φόβος καὶ ὁ βαρύτατος ἔλεγχος τῆς συνειδήσεως. «Καὶ ἄκουσαν τὴ φωνὴ τοῦ Κυρίου, τοῦ Θεοῦ, ποὺ περπατοῦσε στὸν παράδεισο τὸ δειλινό, καὶ κρύφθηκαν καὶ ὁ Ἀδὰμ καὶ ἡ γυναίκα του ἀπὸ τὴν παρουσία τοῦ Κυρίου ἀνάμεσα στὰ δέντρα τοῦ παραδείσου» (Γεν. 3, 8). Ἀμέσως ἡ εἰρήνη μὲ τὸν Θεὸ μεταβλήθηκε σὲ ἔχθρα. Ἀπὸ αὐτὸ προῆλθε ἡ ἐξορία ἀπὸ τὸν παράδεισο, ἀπὸ αὐτὸ βλάστησαν τὰ ἀγκάθια καὶ τὰ τριβόλια, ἀπὸ αὐτὸ ὁ φόβος τῶν θηρίων, ἀπὸ αὐτὸ οἱ ἱδρῶτες τοῦ προσώπου, ἀπὸ αὐτὸ ὅλα τὰ θλιβερά, καὶ ὁ ὀδυνηρὸς βίος καὶ ὁ θάνατος καὶ ἡ ὁλοσχερὴς φθορά.
Τὰ παθήματα τῶν πρωτοπλάστων, μετὰ τὴν παράβαση τῆς θείας ἐντολῆς, πάσχουμε καὶ ἐμεῖς ὅταν πέφτουμε στὸ βάραθρο τῆς ἁμαρτίας. Ὅταν ἁμαρτάνω, καλύπτει ντροπὴ τὸ πρόσωπό μου, εἰσέρχεται φόβος στὴν καρδιά μου, ἔλεγχος συνειδήσεως βασανίζει τὴν ψυχή μου, μὲ καταλαμβάνει λύπη ὀδυνηρὴ καὶ σκοτεινή. Αἰσθάνομαι τότε ἀμέσως ὅτι παρόργισα τὸν Θεό, καὶ ἔφυγε ἀπὸ ἐμένα ἡ θεία Του χάρη. Ἐπειδὴ μὲ ἐγκαταλείπει τότε ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, καὶ ἂν ἀκόμη ἔχω μυριάδες τρυφὲς καὶ ἀπολαύσεις, δὲν ἔχω ἡσυχία οὔτε βρίσκω ἄνεση. Ἐπιβεβαιώνουν ὅσα λέω τὰ λόγια τοῦ Δαβὶδ μετὰ τὴν ἁμαρτία. «Ἐξασθένησε ἡ δύναμη τῆς ψυχῆς μου ἐξαιτίας τῶν ἁμαρτιῶν μου. Γιατὶ οἱ ἀνομίες μου τόσο πολὺ αὐξήθηκαν, ὥστε ξεπέρασαν τὴν κεφαλή μου. Σὰν βαρὺ φορτίο μὲ λύγισαν. Οἱ πληγὲς τῆς ψυχῆς μου βρόμισαν καὶ σάπισαν ἀπὸ τὴν ἀφροσύνη καὶ ἀνοησία μου. Ταλαιπωρήθηκα καὶ λύγισα τελείως. Πάντοτε βάδιζα σκυθρωπός» (Ψαλ. 37, 4-7).
Ἐπειδὴ ἐγὼ εἶμαι στερημένος τῶν θείων ἀρετῶν, δὲν μπορῶ νὰ παραστήσω τὴν εἰρηνικὴ κατάσταση τῶν ἐνάρετων ἀνθρώπων, καὶ προσκαλῶ τοὺς δικαίους νὰ μιλήσουν γιὰ τὸν ἑαυτό τους. Ἅγιοι ἄνθρωποι καὶ φίλοι τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ πληροφορηθοῦμε ὅτι ἐσεῖς ἀπολαμβάνετε τὴν εἰρήνη τῶν πρωτοπλάστων, πρὶν ἀπὸ τὴν παράβαση, περιγράψτε μας πόση παρρησία ἔχει τὸ ἅγιο πρόσωπό σας, πόση ἀφοβία κατοικεῖ στὴν καθαρὴ καρδιά σας, πόσο νεκρὰ καὶ σταυρωμένα εἶναι μέσα σας τὰ πάθη, πόση ἡσυχία ἔχει ἡ ἄγρυπνη συνείδησή σας καὶ πόση πνευματικὴ χαρὰ αἰσθάνεται ἡ θεοφιλὴς ψυχή σας. Φανερώστε μας, ἄνθρωποι πανσέβαστοι, πόση γλυκύτητα καὶ θεία εὐφροσύνη ἀπολαμβάνετε ὅταν κάνετε τὰ ἔργα τῆς ἀρετῆς. Παῦλε Ἀπόστολε, σκεῦος ἐκλογῆς, ἄνθρωπε ἐπουράνιε, ἐσὺ πὲς καὶ μαρτύρησε μὲ θάρρος ὅτι καὶ ἀνάμεσα στοὺς διωγμοὺς ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ, καὶ στὴν κορύφωση τῶν κινδύνων, καὶ στὴ σκληρότητα τῶν βασάνων, ἀπολάμβανες τὴ μακάρια εἰρήνη τοῦ Θεοῦ, καὶ χαίροντας στὴν καρδιά, κραύγαζες μεγαλόφωνα: «Χαίρομαι στὰ παθήματά μου» (Κολ. 1, 24).
Μάταια, λοιπόν, ἀδελφοί μου, πλανώμεθα ζητώντας τὴν εἰρήνη καὶ τὴν ἀνάπαυση ἀπὸ αὐτήν, στὸν πλοῦτο, στὶς ἀπολαύσεις, στὰ ἀξιώματα καὶ στὰ ἀγαθὰ αὐτοῦ τοῦ κόσμου. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ εἰρηνοποιὸς καὶ ὁ Ἄρχοντας τῆς εἰρήνης. Αὐτὸς δίνει τὴν εἰρήνη σὲ ὅλους, ἀλλὰ ἡ εἰρήνη μένει μόνο σὲ ὅσους εἶναι ἄξιοι. Αὐτὸ τὸ δίδαξε ὁ Κύριος στοὺς ἴδιους Του τοὺς μαθητές, ὅταν τοὺς ἔστειλε στὸ κήρυγμα. «Σὲ ὅποια οἰκία», εἶπε, «εἰσέρχεσθε, πρῶτα νὰ δίνετε τὴ δική σας εἰρήνη, λέγοντας: “Εἰρήνη στὸ σπίτι αὐτό”. Καὶ ἐὰν μὲν εἶναι ἐκεῖ υἱὸς εἰρήνης, ἀναπαύεται σ’ αὐτὸν ἡ εἰρήνη σας. Ἐὰν ὅμως δὲν εἶναι, βέβαια, σ’ ἐσᾶς θὰ γυρίσει» (Λουκ. 10, 5-6). Ἀκούτε διδασκαλία γεμάτη φρίκη;
Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶναι ὁ δότης τῆς εἰρήνης. Αὐτὸς μὲ τὸ στόμα τῶν ἱερέων Του δίνει σὲ ὅλους τὴ θεία Του εἰρήνη, ὅπως ἀνατέλλει καὶ τὸν ἥλιο Του σὲ καλοὺς καὶ κακούς. Ἀλλὰ ὅπως τὸ φῶς τοῦ ἥλιου δὲν ἐνεργεῖ στοὺς ὀφθαλμοὺς τῶν τυφλῶν, ἔτσι καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ δὲν διαμένει στὶς καρδιὲς τῶν πονηρῶν. Ἐάν, λοιπόν, θέλεις τὴν εἰρήνη, γίνε υἱὸς εἰρήνης, δηλαδὴ θεοφιλὴς καὶ ἐνάρετος καὶ ἄξιος τέτοιου ἐπουράνιου μύρου. Ἐὰν γίνεις τέτοιος, ἀναπαύεται σ’ ἐσένα ἡ εἰρήνη. Ἐὰν ὅμως βρίσκεσαι στὴν ἀκαθαρσία τῆς ἁμαρτίας σου καὶ εἶσαι ἀνάξιος τῆς ὑποδοχῆς αὐτῆς τῆς ἁγίας χάριτος, μὴν ἐλπίζεις εἰρήνη, διότι αὐτὴ μὲν φεύγει ἀπὸ ἐσένα, καὶ ἐσὺ μένεις στὴν ταραχὴ καὶ στὸν θόρυβο καὶ στὴ σύγχυση τῶν παθῶν σου. Ὅ μὴ γένοιτο. Καὶ Αὐτὸς, ὁ Κύριος τῆς εἰρήνης, νὰ σᾶς δίνει πάντοτε τὴν εἰρήνη μὲ κάθε τρόπο. Ὁ Κύριος νὰ εἶναι μὲ ὅλους ἐσᾶς. Ἀμήν.
ΠΗΓΗ: KYΡΙΑΚΟΔΡΟΜΙΟ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΘΕΟΤΟΚΗ. Β΄ ΤΟΜΟΣ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΤΑ ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΑ ΑΝΑΓΝΩΣΜΑΤΑ. ΑΠΟΔΟΣΗ ΣΤΗΝ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΗ ΥΠΟ ΕΡΜΟΛΑΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ.
ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
