Ἀπὸ τὸν Σεβ/το Μητροπολίτη Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίας Παρασκευῆς στὸ Μεζοῦρλο (Λατίνια) Λαρίσης, τὴν Κυριακή, 15/28-12-2025, τοῦ Ἁγίου Ἱερομάρτυρος Ἐλευθερίου, ἡμέρα Ἐπετείου χιλίων ἀκριβῶς ἐτῶν ἀπὸ τῆς κοιμήσεως τοῦ ἀοιδίμου Αὐτοκράτορος ἡμῶν Βασιλείου Β΄ τοῦ Μακεδόνος, μὲ τίτλο: «Χιλιετία λησμονημένου τεράστιου Αὐτοκράτορά μας».
Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς βλέπει στη γέννηση του Χριστού, όχι ένα τυχαίο ιστορικό γεγονός, αλλά μία συνειδητή και αποκαλυπτική επιλογή του Θεού. Ο Χριστός δεν γεννήθηκε στη φτώχεια επειδή δεν υπήρχε άλλος τρόπος, γεννήθηκε στη φτώχεια επειδή αυτή η φτώχεια φανερώνει ποιος είναι ο Θεός και ποιον δρόμο ανοίγει στον άνθρωπο. Αν ο Θεός ήθελε, θα μπορούσε να γεννηθεί σε παλάτια με τιμές και δόξες, όμως διάλεξε τη σιωπή, την απλότητα, την απόρριψη, για να αποκαλύψει ότι η σωτηρία δεν έρχεται μέσω της ισχύος, αλλά μέσω της αγάπης. Η φτώχεια του Χριστού δεν είναι έλλειψη, αλλά πληρότητα άλλου είδους, δεν είναι στέρηση ζωής, αλλά άρνηση της ψεύτικης ασφάλειας που προσφέρει ο κόσμος. Ο Άγιος Νικόλαος επιμένει ότι ο Χριστός έρχεται γυμνός από κάθε κοσμικό στήριγμα για να ντύσει τον άνθρωπο με τη Θεία Χάρη. Η φτώχεια του γίνεται γλώσσα θεολογίας, τρόπος διδασκαλίας, πρόσκληση μετανοίας.
Ο κόσμος, λέει ο Άγιος Νικόλαος, δεν βρήκε χώρο για τον Χριστό, όχι επειδή δεν είχε σπίτια, αλλά επειδή είχε καρδιές γεμάτες από μέριμνες, φιλοδοξίες, φόβους και αυτάρκεια. Έτσι ο Χριστός γεννιέται έξω από την πόλη, έξω από τα κέντρα εξουσίας, έξω από το θόρυβο, η φάτνη γίνεται ο τόπος της κρίσεως του κόσμου, όχι κρίση καταδίκης, αλλά αποκάλυψης. Η φτώχεια της γέννησης δείχνει ποιος αναγνωρίζει τον Θεό και ποιος τον αγνοεί. Οι ποιμένες, άνθρωποι απλοί και περιφρονημένοι, πλησιάζουν. Οι άρχοντες δεν κινούνται, η φτώχεια γίνεται φίλτρο που αποκαλύπτει τις προθέσεις της καρδιάς. Ο Άγιος Νικόλαος τονίζει ότι ο Θεός δεν απορρίπτει τον κόσμο, ο κόσμος απορρίπτει τον Θεό επειδή δεν τον αναγνωρίζει όταν έρχεται χωρίς λάμψη.
Για τον Άγιο Νικόλαο Βελιμίροβιτς, η φτώχεια του Χριστού δεν περιορίζεται στην υλική ένδεια, είναι κυρίως πνευματική στάση, είναι η απόλυτη ελευθερία από κάθε δεσμό που δεν είναι αγάπη. Ο Χριστός δεν κατέχει τίποτα για να μπορεί να ανήκει σε όλους. Δεν στηρίζεται σε τίποτα, για να γίνει στήριγμα των πάντων. Η πνευματική φτώχεια είναι η καρδιά που δεν κρατά τίποτα για τον εαυτό της, είναι η καρδιά που εμπιστεύεται τον Θεό περισσότερο από τις δυνάμεις της. Ο Άγιος Νικόλαος εξηγεί ότι ο Χριστός γεννήθηκε φτωχός, για να διδάξει στον άνθρωπο πώς να απελευθερωθεί από τον φόβο της απώλειας. Όποιος δεν έχει τίποτα, δεν φοβάται να χάσει τίποτα και όποιος δεν φοβάται, μπορεί να αγαπήσει αληθινά.
Η απλότητα της γέννησης δεν είναι αισθητική επιλογή, αλλά πνευματική αλήθεια. Ο Θεός αποκαλύπτεται στους απλούς, η φτώχεια της φάτνης γίνεται σχολείο θεογνωσίας. Εκεί δεν υπάρχουν σύμβολα ισχύος, δεν υπάρχουν φρουροί, δεν υπάρχουν τίτλοι, υπάρχει μόνο ένα παιδί, μία μητέρα, ένας προστάτης, λίγα ζώα και η σιωπή. Ο Άγιος Νικόλαος επισημαίνει ότι ο άνθρωπος δυσκολεύεται να συναντήσει το Θεό, επειδή περιπλέκει τη ζωή του, συσσωρεύει πράγματα, σκέψεις, άγχη, εικόνες. Ο Χριστός έρχεται απλώς για να καθαρίσει την όρασή μας, να μας μάθει να βλέπουμε ξανά το ουσιώδες.
Η γέννηση του Χριστού στη φτώχεια περιλαμβάνει και την απόρριψη, δεν υπήρχε τόπος για αυτόν. Αυτή η απόρριψη δεν είναι τυχαία, ο Άγιος Νικόλαος βλέπει εδώ την αρχή του Σταυρού. Ο Χριστός απορρίπτεται από την πρώτη στιγμή για να δείξει ότι ο δρόμος της σωτηρίας περνά μέσα από την ταπείνωση και την υπομονή. Η απόρριψη δεν είναι ήττα, αλλά μαρτυρία. Ο Θεός δεν ζητά να γίνει αποδεκτός με όρους του κόσμου, έρχεται όπως είναι και αφήνει τον άνθρωπο ελεύθερο να τον δεχτεί ή να τον απορρίψει. Η φτώχεια της γέννησης αποκαλύπτει αυτή την ελευθερία. Ο Θεός δεν επιβάλλεται, προσφέρεται.
Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς θεωρεί ότι η μεγαλύτερη ασθένεια του ανθρώπου είναι η αλαζονεία, η επιθυμία να είναι αυτάρκης, να ελέγχει τα πάντα, να στηρίζεται στις δυνάμεις του. Η φτώχεια του Χριστού ως φάρμακο δείχνει ότι η αληθινή δύναμη βρίσκεται στην εμπιστοσύνη στο Θεό. Όταν ο άνθρωπος βλέπει τον Θεό να γεννιέται χωρίς τίποτα, καλείται να αναθεωρήσει τι θεωρεί απαραίτητο. Ο Χριστός ζει, αναπνέει, αγαπά και σώζει χωρίς να κατέχει, αυτό συγκλονίζει τον άνθρωπο που έχει μάθει να μετρά την αξία με βάση την κατοχή. Η φτώχεια του Χριστού θεραπεύει την καρδιά από την ψευδαίσθηση ότι η ζωή εξαρτάται από τα πράγματα.
Ο Άγιος Νικόλαος δεν παρουσιάζει τη φτώχεια του Χριστού ως ιδέα προς θαυμασμό, αλλά ως πρόσκληση ζωής. Δεν καλούνται όλοι οι άνθρωποι να ζήσουν χωρίς υλικά αγαθά, αλλά όλοι καλούνται να μην εξαρτώνται από αυτά, να τα χρησιμοποιούν χωρίς να τα λατρεύουν, να τα μοιράζονται χωρίς φόβο. Η μίμηση της φτώχειας του Χριστού σημαίνει απελευθέρωση της καρδιάς, σημαίνει να μπορεί ο άνθρωπος να χάσει χωρίς να καταρρεύσει, να δώσει χωρίς να μετανιώσει, να ζήσει απλά χωρίς να αισθάνεται κατώτερος. Ο Χριστός γεννήθηκε φτωχός για να κάνει τον άνθρωπο πλούσιο σε αγάπη, πίστη και ελπίδα.
Σε έναν κόσμο που κυνηγά την επιτυχία, τη δύναμη και την προβολή, η φτώχεια του Χριστού μοιάζει σκανδαλώδης και όμως είναι φως. Ο Άγιος Νικόλαος λέει ότι η φτώχεια της γέννησης είναι σαν ένα μικρό κερί μέσα στο σκοτάδι της ανθρώπινης ματαιότητας, δεν εντυπωσιάζει αλλά φωτίζει, δεν θορυβεί αλλά θερμαίνει. Αυτό το φως δείχνει στον άνθρωπο ότι υπάρχει άλλος δρόμος, δρόμος ειρήνης, απλότητας και εσωτερικής ελευθερίας. Ο Χριστός δεν έρχεται να συναγωνιστεί τους ισχυρούς του κόσμου, έρχεται να σώσει τις καρδιές που κουράστηκαν από τον ανταγωνισμό.
Η γέννηση στη φτώχεια είναι και υπόσχεση, υπόσχεση ότι ο Θεός δεν εγκαταλείπει κανέναν που βρίσκεται στο περιθώριο, ότι κανείς δεν είναι ασήμαντος, ότι η βασιλεία του Θεού δεν μετριέται με πλούτη και δόξες, αλλά με αγάπη και ταπείνωση. Ο Άγιος Νικόλαος τονίζει ότι ο Χριστός γεννήθηκε φτωχός για να μην φοβηθεί ποτέ ο φτωχός να πλησιάσει τον Θεό. Να ξέρει ότι ο Θεός τον καταλαβαίνει, τον γνωρίζει και τον αγαπά. Η φτώχεια της γέννησης γίνεται εγγύηση ελπίδας για κάθε πληγωμένη ψυχή.
Η γέννηση του Χριστού στη φτώχεια δεν είναι λεπτομέρεια της ιστορίας, αλλά καρδιά του Ευαγγελίου. Είναι αποκάλυψη του τρόπου με τον οποίο ο Θεός σώζει τον κόσμο, χωρίς βία, χωρίς επιβολή, χωρίς εξωτερική δόξα, αλλά με ταπείνωση απλότητα και απόλυτη αγάπη. Ο Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς μας καλεί να δούμε στη φτώχεια του Χριστού όχι μια ρομαντική εικόνα, αλλά έναν καθρέφτη της ζωής μας. Να αναρωτηθούμε από τι εξαρτόμαστε, τι φοβόμαστε να χάσουμε και τι μας εμποδίζει να εμπιστευθούμε τον Θεό. Όσα λιγότερα κρατάμε, τόσο περισσότερο χωρά ο Χριστός μέσα μας. Η φάτνη γίνεται έτσι σχολείο ελευθερίας και ο φτωχός Χριστός γίνεται ο πλούτος της ψυχής που τον δέχεται.
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Το ερώτημα «Γιατί ο Θεός γίνεται βρέφος» δεν είναι μια απλή θεολογική απορία, αλλά η καρδιά ολόκληρου του σχεδίου της σωτηρίας. Ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας, ο στυλοβάτης της Ορθοδοξίας και ο φωτεινός αναλυτής του μυστηρίου της ενσάρκωσης, εξηγεί ότι η γέννηση του Χριστού είναι η αρχή της αποκατάστασης του ανθρώπου, η θεραπεία της φθοράς και η απαρχή της νίκης κατά του θανάτου. Ο Θεός δεν γίνεται άνθρωπος από ανάγκη, ούτε από περιορισμό, ούτε από κάποιο θεϊκό καθήκον, αλλά από άφατη αγάπη και δεν έρχεται ως βασιλιάς, ως άγγελος ή ως φωτεινό πνεύμα, αλλά ως βρέφος. Έρχεται με τρόπο που δεν φοβίζει, αλλά προσελκύει, όχι για να επιβληθεί, αλλά για να προσλάβει την ανθρώπινη φύση από την πρώτη της στιγμή μέχρι την τελευταία της πνοή. Το σπήλαιο της Βηθλεέμ γίνεται το νέο εργαστήριο της δημιουργίας, ο τόπος όπου ο Θεός αρχίζει την ανακατασκευή του ανθρώπου από μέσα προς τα έξω.
Ο Άγιος Αθανάσιος διδάσκει ότι ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό για να ζει μαζί Του, δεν ήταν φτιαγμένος για να πεθάνει. Η αθανασία ήταν δωρεά της σχέσης του με τον Θεό, όταν όμως η καρδιά απομακρύνθηκε από την πηγή της ζωής, ο άνθρωπος οδηγήθηκε στη φθορά και στο θάνατο. Η αμαρτία δεν είναι απλώς παράβαση εντολής, είναι ρήξη της κοινωνίας με τον ζώντα Θεό και όπως η αποκοπή από το φως φέρνει σκοτάδι, έτσι και η αποκοπή από το Θεό φέρνει φθορά. Ο άνθρωπος βυθίζεται σε μια ύπαρξη που φθείρεται, παλιώνει, πονά και φοβάται. Ο Θεός όμως δεν αφήνει το δημιούργημά του να καταρρεύσει, δεν μπορεί η αγάπη του να επιτρέψει στον άνθρωπο να χαθεί στο μηδέν, έτσι ξεκινά η Θεία Οικονομία, το σχέδιο της σωτηρίας που κορυφώνεται στη γέννηση του Χριστού.
Ο άνθρωπος μόνος του δεν μπορούσε να επιστρέψει στην αθανασία, η φθορά είχε γίνει πλέον τρόπος υπάρξεως. Καμία ηθική βελτίωση, καμία ψυχολογική προσπάθεια, καμία φιλοσοφία δεν μπορούσε να επαναφέρει την ανθρώπινη φύση στην προπτωτική της λαμπρότητα, ο άνθρωπος χρειαζόταν Αυτόν που τον δημιούργησε. Ο Άγιος Αθανάσιος τονίζει ότι μόνο ο Λόγος του Θεού, ο Δημιουργός του Κόσμου, θα μπορούσε να ξαναπλάσει τον άνθρωπο και για να ανακαινίσει τη φύση έπρεπε να την προσλάβει. Όμως η πρόσληψη δεν γίνεται από μακριά, δεν γίνεται με εντολές. Ο Θεός μπαίνει μέσα στην ανθρώπινη υπόσταση. γίνεται πραγματικός άνθρωπος, γίνεται βρέφος. Το βρέφος δεν τρομάζει κανέναν, δεν επιβάλλεται, δεν απαιτεί, δεν κυριαρχεί, χαρίζει τον εαυτό του ολοκληρωτικά. Με αυτόν τον τρόπο φανερώνει την αληθινή φύση της Θείας αγάπης. Ταπείνωση, απλότητα, δωρεά, έλεος.
Γιατί όμως ο Θεός δεν ήρθε ως τέλειος ενήλικας; γιατί επιλέγει την ακραία αδυναμία ενός νεογέννητου; Ο Άγιος Αθανάσιος απαντά, για να θεραπεύσει κάθε στάδιο της ανθρώπινης ζωής. Ο Χριστός δεν αγιάζει μόνο το θάνατο με τον Σταυρό, ούτε μόνο τη φύση με το βάπτισμα, αγιάζει και την παιδική ηλικία με τη γέννηση, αγιάζει τη μήτρα με την ενανθρώπιση, αγιάζει τη φτώχεια με τη σπηλιά, αγιάζει την ανθρώπινη ανάπτυξη μέσα από τη δική του ανάπτυξη, η ζωή ολόκληρη γεμίζει από την παρουσία του και ξαναγίνεται οδός προς τη θέωση. Το βρέφος Χριστός δηλώνει ότι ο Θεός δεν αποστρέφεται την ανθρώπινη αδυναμία, την λαμβάνει επάνω Του. Ταπεινώνεται μέχρι εκεί που κανείς δεν θα φανταζόταν, γίνεται αυτό που ο άνθρωπος είναι για να γίνει ο άνθρωπος αυτό που ο Θεός είναι, κατά χάριν.
Το σπήλαιο της Βηθλεέμ δεν είναι τυχαίο. Είναι ο τόπος της φτώχειας, της σκόνης, της ακαταλληλότητας. Η ίδια η γη προσφέρει καταφύγιο στο δημιουργό της. Το σπήλαιο είναι εικόνα του κόσμου που βρίσκεται στο σκοτάδι της φθοράς, εκεί μπαίνει ο Χριστός για να αρχίσει την ανακαίνιση. Ο θάνατος δεν νικιέται μόνο στο σταυρό, η μάχη αρχίζει από τη γέννηση. Όταν ο Χριστός ενώνεται με την ανθρώπινη φύση, η αθανασία ενώνεται με τη φθορά, το φως μπαίνει μέσα στο σκοτάδι και το σκοτάδι δεν μπορεί να το σκεπάσει. Η ενότητα θείας και ανθρώπινης φύσης στο πρόσωπο του Χριστού γίνεται η πηγή της σωτηρίας. Από εκεί ρέει η θέωση, από εκεί πηγάζει η ανάσταση., από εκεί ξεκινά η κατάργηση της δύναμης του θανάτου.
Ο Άγιος Αθανάσιος δεν βλέπει τον θάνατο ως φυσικό γεγονός, αλλά ως ψυχική και υπαρξιακή τραγωδία. Ο άνθρωπος χωρίς Θεό ζει υπό την απειλή του θανάτου και μέσα σε αυτή τη σκιά γεννιούνται οι φόβοι, τα άγχη, οι αμαρτίες, οι συγκρούσεις. Η γέννηση του Χριστού καταργεί το θάνατο από μέσα, όχι εξαφανίζοντάς τον, αλλά αφοπλίζοντάς τον. Ο θάνατος πλέον δεν έχει τον τελευταίο λόγο. Η ανθρώπινη φύση ενώνεται με την αθάνατη ζωή. Η Ανάσταση είναι ήδη εγγεγραμμένη μέσα στη φάτνη. Η Βηθλεέμ προετοιμάζει τον Γολγοθά όχι για να οδηγηθεί ο Χριστός στο θάνατο, αλλά για να οδηγήσει τον θάνατο στην ήττα. Η ζωή του ανθρώπου αποκτά ξανά νόημα, δεν πορεύεται προς το μηδέν, αλλά προς την αιωνιότητα. Δεν υπάρχει πια λόγος απελπισίας, υπάρχει λόγος ελπίδας. Ο άνθρωπος δεν χάνεται, μπορεί να γίνει αυτό που ήταν προορισμένος να είναι, εικόνα του Θεού γεμάτη από αθανασία.
Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού, αλλά η εικόνα αυτή θόλωσε με την αμαρτία, δεν χάθηκε, αλλά τραυματίστηκε. Ο Χριστός έρχεται για να φανερώσει ξανά ποιος είναι ο άνθρωπος, ποια είναι η αληθινή του κλίση, ποια είναι η βαθύτερή του οντολογική ταυτότητα. Η γέννηση δεν είναι μόνο θεολογικό μυστήριο, είναι ανθρωπολογική αποκάλυψη. Ο Θεός γίνεται άνθρωπος για να δείξει στον άνθρωπο τι σημαίνει να είναι άνθρωπος. Όχι απλώς βιολογική ύπαρξη, αλλά σχέση με το Θεό, όχι απλώς ύλη, αλλά πνοή, όχι απλώς φθαρτή ζωή, αλλά πορεία προς το άκτιστο. Ο Χριστός ως βρέφος φανερώνει ότι η ανθρώπινη φύση μπορεί να ενωθεί με το Θεό. Η εικόνα αποκαθίσταται, ο άνθρωπος γίνεται και πάλι ότι είχε ξεχάσει ότι είναι.
Στην Βηθλεέμ δεν υπάρχουν θόρυβοι, ούτε φασαρία, ούτε εντυπωσιακά σημεία, υπάρχει σιωπή. Η σιωπή είναι η γλώσσα του Θεού όχι γιατί θέλει να κρύψει, αλλά γιατί η αλήθεια του είναι τόσο βαθιά που μόνο μέσα στη σιωπή χωρά. Το βρέφος Χριστός δεν μιλά με λόγια, μιλά με την παρουσία του. Ο Θεός γίνεται μικρός για να συναντήσει τον άνθρωπο στην καρδιά του όχι στην νόησή του. Η σιωπή της φάτνης μεταμορφώνει την ύπαρξη, εκεί αποκαλύπτεται ότι ο Θεός δεν σώζει με δύναμη, αλλά με ταπείνωση. Όχι με εξουσία, αλλά με αγάπη. Όχι από μακριά, αλλά από μέσα.
Η γέννηση του Χριστού είναι η αρχή της αποκατάστασης της ανθρώπινης φύσης, η θεραπεία της φθοράς και η απαρχή της νίκης κατά του θανάτου. Ο Άγιος Αθανάσιος αποκαλύπτει ότι το μυστήριο της ενανθρώπησης δεν είναι μια θεολογική ιδέα, αλλά η καρδιά της σωτηρίας μας. Το σπήλαιο γίνεται νέος παράδεισος, η φάτνη γίνεται θρόνος, το βρέφος γίνεται ο νέος Αδάμ και ο άνθρωπος καλείται ξανά στη ζωή που πηγάζει από το Θεό. Ο Θεός γίνεται μικρός για να μπορέσει ο άνθρωπος να γίνει μεγάλος και μέσα στο ερώτημα γιατί ο Θεός γίνεται βρέφος κρύβεται η πιο συγκλονιστική απάντηση της αγάπης· για να μην μείνει ποτέ πια ο άνθρωπος μόνος μέσα στη φθορά και στο θάνατο, αλλά να ζήσει αιώνια μέσα στο φως.
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
Ἡ σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπὴ εἶναι παραβολὴ καὶ ὁμοιάζει μὲ αὐτὴν ποὺ ἀναγνώσθηκε τὴν ΙΔ΄ Κυριακὴ μετὰ τὴν Πεντηκοστή.
Κάποιος ἄνθρωπος ἐτοίμασε μεγάλο δεῖπνο καὶ κάλεσε πολλούς. Ὅταν ὅλα ἦταν ἔτοιμα, εἶπε στὸν δοῦλο του νὰ ἐνημερώσει τοὺς καλεσμένους γιὰ νὰ προσέλθουν νὰ εὐφρανθοῦν. Αὐτοί, τότε, ἐπικαλέσθηκαν διάφορες δικαιολογίες γιὰ νὰ ἀπουσιάσουν. Ἄλλος ἔπρεπε νὰ πάει στὸ νέο του χωράφι, ἄλλος νὰ δοκιμάσει τὰ πέντε ζεύγη βοδιῶν ποὺ μόλις ἀγόρασε καὶ ὁ τρίτος νυμφεύθηκε, γιὰ αὐτὸ καὶ ἀδυνατοῦσε νὰ προσέλθει. Ἀφοῦ, λοιπόν, ὁ δοῦλος ἀνέφερε αὐτὰ στὸν κύριό του, ἐκεῖνος ὀργίσθηκε καὶ τοῦ εἶπε νὰ βγεῖ γρήγορα στὰ κεντρικὰ σημεῖα τῆς πόλης καὶ νὰ μαζέψει στὸ δεῖπνο τοὺς φτωχοὺς καὶ τοὺς ἀρρώστους ποὺ θὰ συναντοῦσε. Ἔγινε πράγματι αὐτό, ἀλλὰ ὑπῆρχε ἀκόμη χῶρος στὸ τραπέζι. Τότε, ὁ οἰκοδεσπότης προστάζει τὸν ὑπηρέτη νὰ βγεῖ στοὺς δρόμους καὶ νὰ ἀναγκάσει τοὺς ἀνθρώπους νὰ προσέλθουν, γιὰ νὰ γεμίσει τὸ σπίτι. Κλείνει δὲ ἡ περικοπὴ μὲ τὸν οἰκοδεσπότη νὰ διαβεβαιώνει ὅτι πολλοὶ εἶναι καλεσμένοι, λίγοι, ὅμως, οἱ ἐκλεκτοί.
Ὁ ἄνθρωπος ποὺ πραγματοποιεῖ τὸ μεγάλο δεῖπνο εἶναι ὁ Θεὸς Πατέρας. Τὸ δὲ δεῖπνο συμβολίζει τὴν Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν καί, κατ’ ἐπέκταση, τὴν Ἐκκλησία καὶ τὴν Θεία Λειτουργία. Ὁ δοῦλος ποὺ ἐκτελεῖ τὶς διαταγὲς τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, δὲν εἶναι ἄλλος ἀπὸ Αὐτὸν τὸν Μονογενῆ Υἱὸ καὶ Λόγο τοῦ Θεοῦ, τὸν Χριστό μας. Τόση ἀγάπη θρέφει γιὰ ἐμᾶς ὁ Θεός, ὥστε νὰ καταδεχθεῖ νὰ γίνει «ὁ δοῦλος» γιὰ τὴν σωτηρία μας. Μακάρι νὰ ἔχουμε τὴν πνευματικὴ ὡριμότητα γιὰ νὰ κατανοοῦμε αὐτὴ τὴν ἀλήθεια. Τότε καὶ ἐμεῖς θὰ γίνουμε δοῦλοι γιὰ τὸ καλὸ τῶν συνανθρώπων μας μιμούμενοι τὸ παράδειγμα Ἐκείνου, χωρίς, ὅμως, νὰ εἴμαστε δοῦλοι. Μὰ οὔτε ὁ ἴδιος μᾶς θεωρεῖ δούλους. Σέβεται τὴν ἐλευθερία μας, τὴν ὁποία ὁ Ἴδιος μᾶς χορήγησε, μᾶς θεωρεῖ παιδιά Του καὶ φίλους Του καὶ θέλει νὰ μοιραστεῖ μαζί μας τὴν χαρά Του. Ὄχι, ὅμως, μόνο αὐτήν, ἀλλὰ καὶ τὴν ἴδια τὴ ζωή Του θέλει νὰ μοιρασθεῖ μὲ ἐμᾶς. Ὑπάρχει μεγαλύτερη τιμὴ ἀπὸ αὐτὴν;
Ἂν θεωροῦμε τόσο μεγάλη τιμὴ τὸ δεῖπνο στὸ ὁποῖο μᾶς προσκαλεῖ κάποιος ἐπίσημος, μὲ ἀποτέλεσμα νὰ κανονίζουμε ἔτσι τὸ πρόγραμμά μας ὥστε ὁπωσδήποτε νὰ παραστοῦμε, πολὺ μεγαλύτερη τιμὴ πρέπει νὰ θεωροῦμε τὸ δεῖπνο ποὺ παραθέτει ὁ Θεὸς πρὸς ἐμᾶς καὶ πολὺ περισσότερο πρέπει νὰ θυσιάζουμε κάποια πράγματα γιὰ νὰ παραστοῦμε σὲ αὐτό. Τὸ πρῶτο δεῖπνο εἶναι ἐπίγειο καὶ φθαρτό. Χορταίνει τὸ σῶμα μας μόνο γιὰ λίγη ὥρα. Τὸ δεύτερο δεῖπνο εἶναι ἐπουράνιο καὶ ἄφθαρτο. Χορταίνει τὴν ψυχή μας αἰώνια. Τὸ γήινο δεῖπνο τὸ ἐτοιμάζουν οἱ ὑπηρέτες. Τὸ μεγάλο θεϊκὸ δεῖπνο τὸ ἐτοιμάζει ὁ ἴδιος ὁ οἰκοδεσπότης, ὁ Θεός. Ὑπηρέτης δεύτερος δὲν ὑπάρχει. Εἶναι μόνο Αὐτός. Τὸ συγκλονιστικότερο: ὁ Ἴδιος εἶναι καὶ ἡ τροφὴ καὶ ἡ πόση. Τὸ ψωμὶ καὶ τὸ κρασὶ γίνονται, μὲ τὶς λειτουργικὲς εὐχὲς καὶ τὴν Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος,ψ Σῶμα καὶ Αἵμα Χριστοῦ. Δὲν εἶναι λίγες οἱ μαρτυρίες ἀνθρώπων εὐλαβῶν οἱ ὁποῖοι εἶδαν ὡς Βρέφος τὸν Δεσπότη Χριστὸ στὸ Ἅγιο Δισκάριο. Γιατί, ὅμως, ὁ Κύριος παραθέτει σὲ ἐμᾶς αὐτὸ τὸ ἱερὸ τραπέζι; Μήπως ἔχει νὰ ἐξασφαλίσει κάποιο προσωπικὸ ὄφελος; Μὴ γένοιτο! Δὲν μᾶς ἔχει ὁ Χριστὸς ἀνάγκη. Ἐμεῖς Τὸν ἔχουμε. Μᾶς καλεῖ σὲ αὐτὸν τὸν μυστικὸ δεῖπνο γιὰ νὰ μᾶς κάνει σύσσωμους καὶ σύναιμους μὲ Αὐτόν, ἀλλὰ καὶ μεταξύ μας. Θέλει ὁ Κύριος τὴν ἑνότητα τοῦ Θεοῦ μὲ τὸν ἄνθρωπο καὶ τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν συνάνθρωπό του, διότι αὐτὴ ἡ ἑνότητα ἐξαλείφει κάθε κίνδυνο, στερεώνει τὴν εἰρήνη καὶ προμηνύει τὴν πρόοδο καὶ τὴν εὐημερία.
Δὲν εἶναι ἀξιοζήλευτος ἐκεῖνος ποὺ μετέχει στὸ θεϊκὸ δεῖπνο; Ἀσφαλῶς. Πῶς μποροῦμε νὰ συμμετάσχουμε κὶ ἐμεῖς; Μήπως πρέπει νὰ ἐτοιμάσουμε κάτι ἀπὸ τὸ σπίτι γιὰ νὰ συνεισφέρουμε στὸ τραπέζι; Μήπως πρέπει νὰ πληρώσουμε τὴν εἴσοδο; Ὄχι. Ἡ εἴσοδος εἶναι ἐλεύθερη καὶ τὸ τραπέζι εἶναι ἔτοιμο κατὰ πάντα. Δὲν ἀπαιτεῖται κανένας κόπος ἀπὸ μέρους μας. Τὸ μόνο ποὺ πρέπει νὰ κάνουμε εἶναι νὰ ἀποδεχθοῦμε τὴν πρόσκληση. Κὶ ὅμως, κάτι τόσο ἁπλὸ δὲν γίνεται ἀπὸ τοὺς περισσοτέρους ἀνθρώπους, οἱ ὁποῖοι ἀρνοῦνται τὴν τόσο τιμητικὴ πρόσκληση, ὅπως βλέπουμε στὴν παραβολή.
Ὁ πρῶτος προσκεκλημένος φέρει ὡς δικαιολογία γιὰ νὰ λείψει τὸ ὅτι ἀγόρασε ἕνα χωράφι καὶ πρέπει νὰ τὸ ἐπισκεφθεῖ. Ἡ περίπτωση αὐτὴ ἀφορᾶ τὸν ἄνθρωπο ὁ ὁποῖος ἔχει τὴν ἐργασία πάνω ἀπὸ ὅλα. Ἐνῷ ἡ ἐργασία εἶναι ἕνα μέσο τὸ ὁποῖο ἀποσκοπεῖ στὴν αὐτοσυντήρησή μας, ἐκεῖνος τὴν θεωρεῖ ὡς αὐτοσκοπό, μὲ ἀποτέλεσμα ὄχι νὰ ἐργάζεται γιὰ νὰ ζεῖ, ἀλλὰ νὰ ζεῖ γιὰ νὰ ἐργάζεται, προκειμένου νὰ ἐξασφαλίζει ὅλο καὶ περισσότερα ὑλικὰ ἀγαθά. Αὐτὰ τὰ ὑλικὰ εἶναι ἡ λατρεία του καὶ τὸ μόνο ποὺ τοῦ δίνει μία ψεύτικη παρηγοριά. Ἐνῷ δῆθεν ἐργάζεται γιὰ νὰ θρέψει τὰ παιδιά του, τελικὰ οὔτε κὰν σχετίζεται μὲ αὐτά. Στὰ γεράματά του μπορεῖ νὰ καταλάβει ὅτι ἀπέτυχε καὶ ὅτι στερήθηκε τὴν χαρὰ τῆς ζωῆς, ὡς δοῦλος τῆς ἐργασίας. Τότε, ὅμως, εἶναι ἀργά.
Ὁ δεύτερος προσκεκλημένος, ἐπικαλεῖται τὴν πρόσφατη ἀγορὰ πέντε ζευγαριῶν βοδιῶν. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες ἑρμηνεύουν τὰ πέντε ζεύγη βοδιῶν ὡς τὶς πέντε αἰσθήσεις. Ὁ ἄνθρωπος αὐτὸς προσπαθεῖ νὰ γεμίσει τὰ κενὰ τῆς ψυχῆς του μὲ τὶς ἠδονικὲς καὶ ἀκάθαρτες εἰκόνες, μυρωδιές, γεύσεις, ἀκούσματα καὶ ψιλαφήσεις. Ὡστόσο, ἡ ψυχὴ δὲν γεμίζει, ἀλλὰ ἀποκτᾶ μεγαλύτερα κενά, καθίσταται ἕνας «κάλαθος τῶν ἀχρήστων». Ὁ δοῦλος τῆς σάρκας καθιστᾶ κέντρο τῆς ζωῆς του τὶς σωματικὲς ἠδονές. Εἶναι, ὅμως, κέντρο αὐτὲς οἱ ἠδονές; Ἂν ἦταν ὄντως κέντρο, θὰ διαρκοῦσαν γιὰ πάντα. Αὐτές, ὅμως, μαραζώνουν μὲ τὴν φθορὰ τοῦ χρόνου. Ὁ ἄνθρωπος κάποια στιγμὴ χάνει τὴν δυνατότητα νὰ μετέχει τῶν ἠδονῶν αὐτῶν. Ἑπομένως, μπορεῖ νὰ καταλάβει ὅτι ὅλη του ἡ ζωὴ ἦταν βυθισμένη στὴν πλάνη. Τότε, ὅμως, εἶναι ἀργά.
Ὁ τρίτος ἀναφέρει στὸν δοῦλο: γυναίκα νυμφεύθηκα, γιὰ αὐτὸ καὶ δὲν μπορῶ νὰ ἔλθω. Ἀναφέρει ὡς δικαιολογία γιὰ νὰ ἀπουσιάσει ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία κάτι τὸ ὁποῖο ὁ Ἴδιος ὁ Οἰκοδεσπότης Θεὸς ἔχει εὐλογήσει· τὸν γάμο. Ὁ Θεὸς δὲν ἐτοίμασε τὸ δεῖπνο μόνο γιὰ τοὺς ἀγάμους, ἀλλὰ γιὰ ὅλους. Εἶναι, λοιπόν, εὐπρόσδεκτη ὅλη ἡ οἰκογένεια. Δυστυχῶς, κάποιοι γονεῖς ἐνδιαφέρονται μόνο νὰ στέλνουν τὰ παιδιά τους στὸ μπαλέτο, στὸ πιάνο, στὰ γυμναστήρια γιὰ νὰ γυμνάσουν τὸ σῶμα τους, ἀλλὰ ἀδιαφοροῦν γιὰ τὴν ἐκγύμναση τῆς ψυχῆς ποὺ προσφέρει τὸ πνευματικὸ γυμναστήριο, ἡ Ἐκκλησία. Μεριμνοῦν γιὰ ὅλα, ἀλλὰ στὸ τέλος τὰ παιδιὰ στεροῦνται τὸ βασικότερο ἀγαθό, τὴν τροφή. Ὄχι τὴν ὑλική, ἀλλὰ αὐτὴν ποὺ χρειάζεται ἡ ψυχὴ γιὰ νὰ μένει ζωντανή, τὸ Σῶμα καὶ τὸ Αἵμα τοῦ Λυτρωτοῦ. Οἱ γονεῖς αὐτοί, δυστυχῶς, δὲν ξέρουν γιατὶ παντρεύονται, δὲν ξέρουν γιατὶ φέρνουν παιδιὰ στὸν κόσμο. Καὶ τὸ χειρότερο, δὲν ἐνδιαφέρονται νὰ μάθουν. Κὶ ἐκεῖ ποὺ νομίζουν ὅτι τὰ πάνε καλά, συνειδητοποιοῦν, ἂν τὸ συνειδητοποιήσουν, ὅτι ἀπέτυχαν. Τότε ὅμως, γιὰ ἄλλη μιὰ φορά, εἶναι ἀργά.
Λυπηρό… Ὁ Χριστὸς ἦλθε στὸν κόσμο, θυσιάσθηκε γιὰ ἐμᾶς, σταυρώθηκε γιὰ ἐμᾶς, καὶ οἱ περισσότεροι ἀπὸ ἐμᾶς ὄχι νὰ θυσιασθοῦμε, οὔτε νὰ ἔλθουμε στὸ λαμπρὸ δεῖπνο δὲν δεχόμαστε. Αὐτὴ εἶναι ἡ ἀγνωμοσύνη. Ὁ Θεός, ὅμως, ὅπως προεῖπα, δὲν ἔχει ἀνάγκη. Στέλνει τὸν Υἱό Του γιὰ νὰ φέρει στὸ δεῖπνο ὅσους θὰ βρεῖ στοὺς δρόμους καὶ στὶς πλατεῖες, τοὺς ἀρρώστους, τοὺς φτωχούς, τοὺς ἁμαρτωλούς, ὅλους. Ἀνεξαρτήτως καταγωγῆς καὶ κοινωνικῆς προέλευσης. Μάλιστα, Τὸν προτρέπει νὰ τοὺς ἀναγκάσει νὰ ἔλθουν. Πρὸς τί αὐτὸς ὁ ἀναγκασμός; Ὄχι, δὲν καταπατᾶ ὁ Θεὸς τὴν ἐλευθερία μας, ἀλλὰ ἐπιμένει. Ἐπιμένει γιὰ τὸ καλό μας, ἀκόμη καὶ ἂν γίνεται κουραστικός. Ἐπιμένει, γιὰ νὰ εὐφρανθοῦμε ἀπολαμβάνοντας τὸ δεῖπνο Του. Δὲν θέλει κανένα πρόβατο νὰ μείνει ἔξω ἀπὸ τὴ μάντρα, ἀλλὰ θυσιάζεται γιὰ τὸ καθένα ξεχωριστά.
Εἴδαμε τὴν φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ μας. Εἴδαμε πόσο μᾶς ἀγαπάει καὶ τὶ τιμὴ μᾶς ἐπιφυλάσσει. Μένει μόνο νὰ ἀποδεχθοῦμε τὴν πρόσκλησή Του. Ἂς φανοῦμε ἔξυπνοι. Ὁ ἀγρὸς καὶ τὰ βόδια μποροῦν νὰ περιμένουν. Τὸ δεῖπνο τοῦ Θεοῦ εἶναι μοναδικό. Ἂς προσέξουμε, ὅμως, πρὶν εἰσέλθουμε στὸ σπίτι νὰ βγάλουμε τὰ ἀκάθαρτα ροῦχα καὶ νὰ ἐνδυθοῦμε τὸν καθαρὸ χιτώνα. Μὴν προφασισθοῦμε ἀδυναμία νὰ ἀγοράσουμε τὸν χιτώνα. Μᾶς τὸν προσφέρει ὁ Θεὸς δωρεὰν μέσῳ τῆς ἐξομολόγησης. Ἂς μὴν χάσουμε τὴν εὐκαιρία!
Μετ’ εὐχῶν,
ὁ Ἐπίσκοπός σας,
† ὁ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Χρυσόστομος
Υπάρχει μια κούραση που δεν φαίνεται στο σώμα, αλλά βαραίνει την ψυχή. Είναι η κόπωση εκείνου που προσπαθεί διαρκώς να είναι καλός για όλους. Να μην δυσαρεστήσει, να μην ενοχλήσει, να μην φανεί αυστηρός ή ατελής. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, βαθύς γνώστης της ανθρώπινης καρδιάς, θα έλεγε ότι αυτή η κόπωση δεν γεννιέται από την αγάπη, αλλά από τον φόβο. Ο άνθρωπος που ζει για την αποδοχή των άλλων μετατρέπει την αρετή σε βάρος. Η καλοσύνη παύει να είναι ελεύθερη προσφορά και γίνεται υποχρέωση και τότε η ψυχή κουράζεται, όχι επειδή αγαπά, αλλά επειδή προσποιείται.
Ο Άγιος Ιωάννης ξεχωρίζει καθαρά την αρετή από την αρεσκότητα. Η αρετή γεννιέται από την αγάπη προς τον Θεό και τον άνθρωπο, η αρεσκότητα γεννιέται από την ανάγκη να αρέσουμε. Η πρώτη ελευθερώνει, η δεύτερη δεσμεύει. Όταν ο άνθρωπος επιδιώκει να είναι καλός για όλους, συχνά θυσιάζει την αλήθεια, λέει αυτό που θα ακούσουν ευχάριστα οι άλλοι, όχι αυτό που είναι ωφέλιμο, έτσι, η καλοσύνη χάνει το φως της και γίνεται σκιά.
Ο Χρυσόστομος δεν φοβάται να αποκαλύψει τις κρυφές αιτίες της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Πίσω από την υπερβολική προσπάθεια να είμαστε αποδεκτοί, συχνά κρύβεται ο φόβος της απόρριψης. Ο άνθρωπος φοβάται μήπως μείνει μόνος, μήπως χάσει την αγάπη, μήπως θεωρηθεί ανεπαρκής. Αυτός ο φόβος τον κάνει να προσαρμόζεται διαρκώς, αλλά η συνεχής προσαρμογή διαλύει την εσωτερική ενότητα. Ο άνθρωπος παύει να ξέρει ποιος είναι πραγματικά και αρχίζει να ζει μέσα από τις προσδοκίες των άλλων.
Ο Άγιος Ιωάννης, ο Χρυσόστομος, ήτανε ποιμένας που δεν χάιδευε αυτιά. Γνώριζε ότι η αλήθεια κάποιες φορές πληγώνει, αλλά μόνο αυτή θεραπεύει. Η ψεύτικη καλοσύνη ανακουφίζει πρόσκαιρα, αλλά αφήνει την ψυχή άδεια. Ο Χριστός μιλά με λόγο που άλλοτε παρηγορεί και άλλοτε ελέγχει. Ο Χρυσόστομος βλέπει σε αυτό το πρότυπο της αληθινής αγάπης. Η αγάπη δεν είναι πάντα ευχάριστη, αλλά είναι πάντα σωτήρια.
Όταν η καλοσύνη δεν συνοδεύεται από διάκριση, γίνεται επικίνδυνη. Ο άνθρωπος δίνει χωρίς μέτρο, συγχωρεί χωρίς αλήθεια, υποχωρεί χωρίς λόγο και κάποια στιγμή εξαντλείται και τότε έρχεται η πικρία και η απογοήτευση. Ο Άγιος Ιωάννης θα έλεγε ότι αυτή η εξάντληση δεν προέρχεται από την αγάπη, αλλά από την απουσία ορίων. Η αληθινή καλοσύνη γνωρίζει πότε να πει ναι και πότε όχι, δεν φοβάται τη δυσαρέσκεια, όταν αυτή υπηρετεί το καλό.
Ο Χρυσόστομος μιλά συχνά για την ελευθερία του χριστιανού. Εκείνος που εξαρτάται από τη γνώμη των άλλων δεν είναι ελεύθερος, είναι δούλος της αποδοχής. Κάθε βλέμμα, κάθε σχόλιο, κάθε σιωπή γίνεται κριτήριο αξίας. Αυτή η δουλεία κουράζει βαθιά. Ο άνθρωπος ζει σε διαρκή εγρήγορση, προσπαθώντας να μαντέψει τι περιμένουν οι άλλοι από αυτόν και όσο περισσότερο προσπαθεί, τόσο περισσότερο χάνει την ειρήνη του.
Για τον Άγιο Ιωάννη, η ταπείνωση δεν είναι αυτο-υποτίμηση, αλλά ελευθερία. Ο ταπεινός άνθρωπος δεν προσπαθεί να φανεί καλός, γιατί δεν έχει ανάγκη να αποδείξει τίποτα, γνωρίζει ότι η αξία του δεν εξαρτάται από τα χειροκροτήματα. Όταν ο άνθρωπος ταπεινωθεί ενώπιον του Θεού, παύει να αγωνιά για την εικόνα του στους ανθρώπους, τότε μπορεί να αγαπήσει αληθινά, χωρίς φόβο και χωρίς υπολογισμό.
Ο Άγιος Ιωάννης τονίζει ότι ο χριστιανός καλείται να ακούει πρώτα τη συνείδησή του και όχι τον θόρυβο των ανθρώπων. Η συνείδηση, φωτισμένη από το Θεό, είναι ασφαλέστερος οδηγός από τη γνώμη του πλήθους. Όταν ο άνθρωπος ζει σύμφωνα με τη συνείδησή του, μπορεί να δυσαρεστήσει, αλλά δεν διαλύεται εσωτερικά. Η ειρήνη της καρδιάς αξίζει περισσότερο από την πρόσκαιρη αποδοχή.
Η ψεύτικη καλοσύνη συχνά κρύβει χειραγώγηση. Ο άνθρωπος γίνεται καλός για να πάρει αγάπη, αναγνώριση, ασφάλεια. Ο Χρυσόστομος αποκαλύπτει αυτή την παγίδα και καλεί σε αγάπη καθαρή. Η αληθινή αγάπη δεν ζητά ανταλλάγματα, δεν φοβάται να χάσει, και γι' αυτό είναι δυνατή. Όταν η αγάπη απελευθερωθεί από τη σκοπιμότητα, τότε παύει να κουράζει.
Ο Άγιος Ιωάννης στρέφει πάντοτε το βλέμμα στο Χριστό. Ο Χριστός αγάπησε όλους, αλλά δεν προσπάθησε να αρέσει σε όλους, είπε την αλήθεια ακόμη και όταν Τον εγκατέλειψαν και αυτή η στάση φανερώνει την τέλεια αγάπη. Ο Χριστός δείχνει ότι η αλήθεια έχει κόστος, αλλά οδηγεί στη ζωή. Ο χριστιανός που Τον ακολουθεί δεν καλείται να είναι ευχάριστος, αλλά αληθινός.
Όταν ο άνθρωπος σταματήσει να προσποιείται την καλοσύνη και αρχίσει να ζει την αλήθεια με αγάπη, το κάτι αλλάζει βαθιά μέσα του, η κόπωση υποχωρεί, η καρδιά αναπνέει. Ο Άγιος Ιωάννης θα έλεγε ότι η ειρήνη αυτή είναι καρπός συμφιλίωσης με τον εαυτό και τον Θεό. Δεν χρειάζεται πια να αποδεικνύεις ότι είσαι καλός αρκεί να είσαι αληθινός.
Η αληθινή καλοσύνη κατά τον Χρυσόστομο δεν είναι αποτέλεσμα σκληρής προσπάθειας, αλλά καρπός της χάρης του Θεού. Όσο περισσότερο ο άνθρωπος ενώνεται με τον Θεό, τόσο πιο φυσικά γίνεται καλός. Τότε η καλοσύνη δεν κουράζει γιατί δεν είναι δική του κατάκτηση, αλλά θεϊκό δώρο. Ρέει χωρίς πίεση, χωρίς άγχος, χωρίς φόβο.
Αν κουράστηκες να προσπαθείς να είσαι καλός για όλους, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος σου υπενθυμίζει ότι δεν κλήθηκες να αρέσεις, αλλά να αγαπήσεις. Όχι με φόβο, αλλά με αλήθεια, όχι με προσποίηση, αλλά με ελευθερία. Όταν πάψεις να ζεις για την αποδοχή των άλλων και αρχίσεις να ζεις ενώπιον του Θεού, τότε η καλοσύνη σου θα γίνει φως και όχι βάρος, και η ψυχή σου θα βρει την ανάπαυση που τόσο καιρό αναζητούσε.
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
Ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί,
Ἡ σημερινὴ εὐαγγελικὴ περικοπὴ μᾶς δίνει ἕνα πολὺ σημαντικὸ παράδειγμα πρὸς μίμησιν καὶ ἕνα πολὺ σημαντικὸ παράδειγμα πρὸς ἀποφυγήν.
Κάποιο Σάββατο, τὴν ὥρα ποὺ ὁ Χριστὸς κήρυττε τὸ Εὐαγγέλιο τῆς σωτηρίας σὲ μία συναγωγή, εἶδε μέσα στὸ πλῆθος καὶ μία γυναίκα συγκύπτουσα. Δεκαοκτὼ ὁλόκληρα χρόνια ἡ ἡρωϊκὴ αὐτὴ γυναίκα ὑπέφερε ἀπὸ τὴν σωματικὴ κύρτωση καὶ δὲν μποροῦσε καθόλου νὰ ὀρθώσει τὴν μέση της γιὰ νὰ δεῖ τὸν οὐρανό. Βλέποντάς την ὁ Κύριός μας, τὴν σπλαχνίσθηκε καὶ τῆς εἶπε: «Γυναίκα, ἔχεις ἐλευθερωθεῖ ἀπὸ τὴν ἀσθένειά σου». Μόλις τὴν ἄγγιξε, ἀμέσως θεραπεύθηκε καὶ ἄρχισε νὰ δοξάζει τὸν Θεό.
Ἡ συγκύπτουσα εἶναι τὸ παράδειγμα πρὸς μίμησιν. Δεκαοκτὼ χρόνια πάσχει καὶ ἡ μετακίνηση γιὰ αὐτὴν δὲν εἶναι καθόλου εὔκολη. Ἐντούτοις, δὲν λείπει ἀπὸ τὴν σύναξη τοῦ Σαββάτου (τὸ Σάββατο γιὰ τοὺς Ἑβραίους εἶναι ὅ,τι γιὰ ἐμᾶς ἡ Κυριακή· ἡμέρα ἀφιερωμένη στὸν Κύριο). Δὲν λείπει ἀπὸ τὴν συναγωγὴ καθὼς εἶναι γυναίκα εὐσεβὴς καὶ ἀγαπᾶ τὸν Θεό. Γνωρίζει ὅτι ἡ δοκιμασία της εἶναι δῶρο Θεοῦ. Γνωρίζει ὅτι γιὰ νὰ τῆς χάρισε ὁ Θεὸς αὐτὴ τὴν δοκιμασία, κάποιο σχέδιο ἔχει, γιὰ αὐτὸ καὶ δὲν ἀγανακτεῖ ἐναντίον Του, ἀλλὰ Τὸν ἀγαπᾶ καὶ κάνει ὑπομονὴ καὶ ὅσο περισσότερη ὑπομονὴ κάνει, καὶ ὅσο μεγαλώνει τὸ εὐλογημένο πεῖσμα της νὰ συμμετέχει ἀδιαλείπτως στὴν σύναξη τοῦ Σαββάτου, τόσο περισσότερο ἀγαπᾶ τὸν Θεὸ καὶ Τὸν ἐμπιστεύεται. Ἡ εὐσεβὴς γυναίκα γνωρίζει ὄχι μόνο τὰ δικαιώματά της, ἀλλὰ καὶ τὰ καθήκοντά της. Ἡ ἐποχή μας εἶναι ἐποχὴ τοῦ «δικαιωματισμοῦ». Ὁ καθένας ἔχει δικαιώματα καὶ οἱ περισσότεροι λησμονοῦν ἢ ἀδιαφοροῦν ἐντελῶς γιὰ τὶς ὑποχρεώσεις. Ὁ δικαιωματισμὸς ἐμφανίζεται καὶ σὲ αὐτὸν τὸν ἐκκλησιασμὸ τῆς Κυριακῆς, ὅταν κάποιος λέει: «μία Κυριακὴ ἔχω νὰ ξεκουραστῶ. Δὲν θὰ πάω Ἐκκλησία».
Ὁ Θεὸς μᾶς χάρισε τὴν ζωὴ καὶ τὴν ἐλευθερία μας, μᾶς χάρισε ὅλη τὴν εὐλογία. Δὲν εἶναι ἐγωιστικὸ νὰ θέλουμε νὰ ἀπολαμβάνουμε μόνο εὐλογίες ἀπὸ τὸν Θεό, ἀλλὰ στὶς ὑποχρεώσεις μας ἀπέναντί Του νὰ εἴμαστε ἀδιάφοροι; Ἄλλο, βέβαια, εἶναι τὸ νὰ ἀναγκάζεται κάποιος νὰ λείπει τὴν Κυριακὴ ἀπὸ τὸν Ναὸ γιὰ διάφορους σοβαροὺς λόγους. Τὸ νὰ ἔχει, ὅμως, τὴν δυνατότητα, καὶ νὰ ἐπιλέγει νὰ ἀπουσιάσει, δὲν εἶναι ἔντιμο ἐνώπιον Θεοῦ. Καὶ αὐτὸ γιατί; Διότι ἡ Κυριακὴ εἶναι ἡμέρα Κυρίου, ἡμέρα κατὰ τὴν ὁποία ἰδιαιτέρως δοξάζουμε τὸν Κύριο καὶ τιμοῦμε τὴν Ἀνάστασή Του. Ἡ κάθε Κυριακὴ εἶναι σὰν Πάσχα. Ὅπως δὲν λείπουμε τὸ Πάσχα, ἔτσι εἶναι ἀδιανόητο νὰ λείπουμε καὶ τὴν κάθε Κυριακὴ ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία.
Καί -γιὰ νὰ μὴν ἐξαπατοῦμε τοὺς ἑαυτούς μας- μὴν νομίζουμε ὅτι τὸ νὰ πάμε τὴν Κυριακὴ στὴν Ἐκκλησία γιὰ πέντε ὥρες ἢ γιὰ μισὴ ὥρα ἀρκεῖ γιὰ τὴν σωτηρία μας. Χριστιανοὶ εἴμαστε καὶ τὶς ὑπόλοιπες ἡμέρες καὶ ὥρες τοῦ ἔτους. Χριστιανοὶ εἴμαστε καὶ μέσα στὴν Ἐκκλησία, ἀλλὰ καὶ ἔξω ἀπὸ αὐτήν.
Συνεχίζοντας ὁ Εὐαγγελιστὴς Λουκὰς τὴν διήγηση, ἀναφέρεται στὴν συμπεριφορὰ τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς συναγωγῆς. Αὐτός, βλέποντας τὴν θεραπεία τῆς γυναίκας καὶ τὶς θερμὲς ἐκφράσεις τοῦ λαοῦ γιὰ τὸν Κύριό μας, δῆθεν ἀγανάκτησε ἐπειδὴ ὁ Χριστὸς θεράπευσε ἡμέρα Σαββάτου καὶ «χάλασε» τὴν ἱερὴ ἀργία. Ἐπειδή, ὅμως, δὲν τολμοῦσε νὰ ἀπευθυνθεῖ στὸν Ἴδιο, ἄρχισε νὰ φωνάζει στὸν ὄχλο: «ἕξι ἡμέρες ὑπάρχουν στὶς ὁποῖες πρέπει νὰ ἐργαζόμαστε· σὲ αὐτὲς νὰ ἔρχεστε νὰ θεραπεύεστε καὶ ὄχι τὴν ἡμέρα τοῦ Σαββάτου». Ἔλαβε τότε τὴν ἀπάντηση ποὺ τοῦ ἄξιζε: «Ὑποκριτή – τοῦ εἶπε ὁ Χριστός- καθένας σας δὲν λύνει τὸ βόδι ἢ τὸ γαϊδούρι του ἀπὸ τὴν φάτνη τὸ Σάββατο καὶ τὰ πηγαίνει νὰ τὰ ποτίσει; Αὐτή, ὅμως, ἡ ὁποία εἶναι καὶ θυγατέρα τοῦ Ἀβραάμ, τὴν ὁποία ὁ σατανὰς εἶχε δεμένη δεκαοκτὼ ὁλόκληρα χρόνια, δὲν ἔπρεπε νὰ λυθεῖ ἀπὸ αὐτὰ τὰ δεσμὰ τὴν ἡμέρα τοῦ Σαββάτου;».
Ὁ ἀρχισυνάγωγος, λοιπόν, εἶναι τὸ παράδειγμα πρὸς ἀποφυγήν, καθὼς φέρει πάνω του ἕνα χαρακτηριστικὸ γνώρισμα, τὸ ὁποῖο δυσαρεστεῖ ἔντονα τὸν Κύριό μας· τὴν ὑποκρισία. Ὑποκρισία εἶναι τὸ νὰ παριστάνω κάτι τὸ ὁποῖο δὲν εἶμαι. Ὁ ἀρχισυνάγωγος, ὡς ἄρχοντας τῆς συναγωγῆς, ἐξωτερικὰ ἔδειχνε στοὺς ἀνθρώπους ὅτι ἦταν ἄνθρωπος βαθιὰ πνευματικός, εὐσεβής, ἐνάρετος, ὅσιος. Ἐσωτερικά, ὅμως, ἡ ψυχή του εἶχε πολλὰ κενά. Εἶχε ματαιοδοξία. Δὲν αἰσθανόταν τὸ λειτούργημά του. Τελοῦσε τὴν πνευματική του ἐργασία ἐπαγγελματικά, χωρὶς ἀγάπη καὶ πίστη Θεοῦ, μόνο καὶ μόνο γιὰ νὰ ἀρέσει στὰ μάτια τῶν ἀνθρώπων καὶ νὰ ἀποκομίζει μάταιη δόξα ἀπὸ αὐτούς. Γιὰ αὐτὸ καὶ ὅταν πῆγε ὁ Χριστὸς στὴ συναγωγὴ καὶ θεράπευσε τὴν συγκύπτουσα, ἐπειδὴ ὁ Φαρισαῖος εἶδε ὅτι ὁ κόσμος στράφηκε πρὸς τὸν Χριστό, φθόνησε καὶ ἐκδήλωσε τὸ πάθος του. Ἀποκάλυψε μὲ τὸν τρόπο του ὅτι ἐνῷ βρισκόταν στὴν ἐξέχουσα θέση τοῦ διδασκάλου ἀνάμεσα στοὺς ἀνθρώπους τοῦ Θεοῦ, ἐντούτοις ἡ ἁπλὴ συγκύπτουσα γυναίκα βρισκόταν σὲ πολὺ ἀνώτερη πνευματικὴ κατάσταση ἀπὸ αὐτόν. Ἐκείνη ἡ κοσμικὴ γυναίκα εἵλκυε πάνω της τὴν Χάρη τοῦ Θεοῦ. Ἀσφαλῶς, καὶ ὁ ἀρχισυνάγωγος θὰ μποροῦσε νὰ ἑλκύσει τὴν Χάρη, ὅπως εἶχε πράξει καὶ ἕνας ἄλλος ἀρχισυνάγωγος τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ ταπεινόφρων Ἰάειρος. Δυστυχῶς, ὅμως, ὁ σημερινὸς ἀρχισυνάγωγος, τυφλωμένος ἀπὸ τὴν ζήλεια, δὲν ἔβλεπε ποιὸν εἶχε ἀπέναντί του καὶ ἔτσι δὲν ἐκμεταλλεύθηκε τὴν παρουσία τοῦ Χριστοῦ στὴ ζωή του.
Καὶ σὰν νὰ μὴν ἔφτανε τὸ γεγονὸς ὅτι ζήλευε, ἀντὶ νὰ κοιτάξει νὰ ἀποσυρθεῖ στὴν ἡσυχία του, ἔσπευσε νὰ βρεθεῖ σὲ ἀκόμη χειρότερη θέση. Ὑποκρίθηκε ὅτι δῆθεν νοιαζόταν γιὰ τὴν ἀργία τοῦ Σαββάτου, ἀδιαφορῶντας ἐντελῶς γιὰ τὶς δύο μεγαλύτερες ἐντολὲς τῆς ἀγάπης πρὸς τὸν Θεὸ καὶ τὸν συνάνθρωπο. Κοίταξε περισσότερο τὸν τύπο καὶ ἄφησε στὴν ἄκρη τὴν οὐσία, ὅπως διαχρονικὰ πολλοὶ ἔπραξαν καὶ πράττουν στὸν χῶρο τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ σήμερα κάποιοι ἐνδιαφέρονται μόνο νὰ πάνε τὴν Κυριακὴ στὴν Ἐκκλησία, νὰ νηστέψουν τόσες μέρες, νὰ κάνουν τόσα κομποσκοίνια, ποὺ βέβαια ὅλα αὐτὰ εἶναι καλὰ καὶ ἅγια, ἀρκεῖ νὰ μὴν τὰ ἐφαρμόζουμε σὰν νεκροὺς τύπους, ἀλλὰ ὡς τὰ μέσα ποὺ μᾶς ὁδηγοῦν στὸν σκοπὸ τῆς τέλειας ἀγάπης καὶ τῆς ἕνωσης μὲ τὸν Θεό. Εἴδαμε σήμερα ὅτι ὁ Χριστὸς γιὰ χάρη τῆς ἀγάπης πρὸς τὸ πλάσμα Του, ἄφησε στὴν ἄκρη μία τυπικὴ διάταξη τοῦ μωσαϊκοῦ νόμου, δείχοντας ὅτι ἀπὸ ὅλα ὑπερέχει ἡ ἀγάπη.
Σὲ λίγο καιρὸ θὰ ἑορτάσουμε Χριστούγεννα. Δὲν θὰ μιλήσω γιὰ τὸ πῶς ἑορτάζει ὁ κόσμος τὰ Χριστούγεννα. Θὰ μιλήσω γιὰ ἐμᾶς. Διανύουμε τὸ ἱερὸ τεσσαρακονθήμερο τῆς νηστείας. Μὴν μείνουμε στὸν τύπο. Οἱ περισσότεροι νομίζουν νηστεία μόνο τὸ φαγητό. Δὲν εἶναι μόνο αὐτό. Εἶναι τὸ σύνολο τῶν παθῶν μας, εἶναι τὸ τὶ βλέπουμε, τὶ ἀκοῦμε, τὶ λέμε. Ἂς κοιτάξουμε νὰ καθαρίσουμε τὶς καρδιές μας. Ἔρχεται ὁ Χριστὸς νὰ κατοικήσει μέσα μας. Ἂς Τοῦ ἐτοιμάσουμε τὴν φάτνη τῆς ψυχῆς μας.
Μετ’ εὐχῶν,
ὁ Ἐπίσκοπός σας,
† ὁ Ἀττικῆς καὶ Βοιωτίας Χρυσόστομος
Κάποιο Σάββατο ο Κύριος, όπως συνήθιζε, δίδασκε σε μία απ’ τις Συναγωγές. Ανάμεσα στο πλήθος μόλις που ξεχώριζε μία γυναίκα σκυμμένη διαρκώς με κυρτωμένο το σώμα της τόσο πολύ, που δεν μπορούσε καθόλου να σηκώσει όρθιο το κεφάλι της. Βασανιζόταν η δύστυχη δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια από σατανική ενέργεια. Όταν λοιπόν την είδε ο Κύριος, της φώναξε: Γυναίκα, είσαι ελεύθερη από την αρρώστια σου. Άπλωσε πάνω της τα χαριτόβρυτα χέρια του και την ίδια στιγμή έγινε καλά, σηκώθηκε ολόρθη και δόξαζε τον Θεό για τη θεραπεία της.
Γιατί όμως ο Κύριος σπλαχνίσθηκε και θεράπευσε τη γυναίκα αυτή χωρίς η ίδια να ζητήσει τη θεραπεία της; Διότι η γυναίκα αυτή ήταν ευσεβής, αν και είχε μία τόσο βασανιστική και παραμορφωτική ασθένεια, που καθιστούσε δύσκολη και επίπονη κι αυτήν ακόμη τη μετακίνησή της, δεν απουσίαζε όμως από τη Συναγωγή την ημέρα του Σαββάτου. Επιπλέον η γυναίκα αυτή, ενώ ήταν άρρωστη δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια, δεν σκληρύνθηκε η καρδιά της, δεν έγινε άπιστη. Αντίθετα μέσα στη δοκιμασία της έμεινε σταθερή στην πίστη της. Και προσήλθε στη Συναγωγή με τόσο κόπο, διότι είχε πόθο να ακούει το λόγο του Θεού. Φαίνεται μάλιστα ότι άκουγε το κήρυγμα του Κυρίου με ενδιαφέρον πολύ κι εκδήλωνε βαθιά εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. Γι’ αυτό και ο Χριστός δεν της ζήτησε πίστη για να κάνει το θαύμα, διότι διέκρινε την εσωτερική της διάθεση. Ούτε της είπε «σου συγχωρούνται οι αμαρτίες». Κατόπιν μάλιστα την ονόμασε και «κόρη του Αβραάμ», για να αποκαλύψει την ευσέβειά της.
Φαίνεται λοιπόν ότι η γυναίκα αυτή είχε εξαγνισθεί με την ασθένειά της, είχε αποκτήσει βαθύτερη ευσέβεια και πίστη. Ήλθε στη Συναγωγή για να διδαχθεί και να ωφεληθεί πνευματικώς. Και ο Κύριος μαζί με την ωφέλεια της ψυχής της της χάρισε και τη θεραπεία του σώματος.
Η γυναίκα αυτή έγινε σ’ όλους παράδειγμα που μας διδάσκει πολύ. Μας διδάσκει να συμμετέχουμε κάθε Κυριακή στη λατρεία του Θεού. Και μάλιστα εμείς που δεν πηγαίνουμε απλώς σε Συναγωγή για την ακρόαση του λόγου του Θεού, αλλά πηγαίνουμε στους ιερούς Ναούς μας, όπου τελείται η φοβερή και αναίμακτη θυσία του Κυρίου μας, άγγελοι και άγιοι και ο ίδιος ο Θεός είναι ανάμεσά μας. Πόσο αδικαιολόγητοι λοιπόν είμαστε να απουσιάζουμε, όταν μία συγκύπτουσα με τόσο κόπο δεν παρέλειπε το ιερό της καθήκον. Και τι απολογία θα δώσουμε στο Θεό την ώρα της Κρίσεως, όταν ο Κύριος θα κρίνει μπροστά μας κι εκείνη κι εμάς; Κάθε Κυριακή λοιπόν στο Ναό του Θεού, για να παίρνουμε χάρη και δύναμη, φως και ζωή. Κάποτε και το θαύμα, εάν ο Θεός το κρίνει.
Μόλις η γυναίκα θεραπεύτηκε, τα έκπληκτα μάτια όλων στράφηκαν προς τον Κύριο. Ένας όμως δεν άντεχε την κατάσταση αυτή. Ο Αρχισυνάγωγος! Αυτός δεν μπόρεσε να κρύψει τη ζήλεια του, και γεμάτος αγανάκτηση άρχισε να διαμαρτύρεται: Έξι μέρες μπορούμε να εργαζόμαστε, φώναξε. Αυτές τις εργάσιμες ημέρες να έρχεστε να θεραπεύεστε, κι όχι το Σάββατο.
Ο Κύριος όμως βλέποντας τη φοβερή υποκρισία και το φθόνο του Αρχισυναγώγου, τον ξεσκέπασε μπροστά σε όλους: Υποκριτή, του λέει. Ο καθένας σας την ημέρα του Σαββάτου δεν λύνει το βόδι του ή το γαϊδουράκι του από τη φάτνη και δεν το πηγαίνει να το ποτίσει; Και το κάνει αυτό χωρίς να θεωρείται παραβάτης της αργίας του Σαββάτου. Αυτή όμως η γυναίκα, που είναι κόρη του Αβραάμ και την έδεσε ο σατανάς με τέτοια αρρώστια, ώστε να μην μπορεί να σηκωθεί όρθια δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια, δεν έπρεπε να θεραπευτεί την ημέρα του Σαββάτου; Κι ενώ τα έλεγε αυτά ο Κύριος, ντροπιάζονταν όλοι οι αντίθετοί του και ιδιαιτέρως ο Αρχισυνάγωγος.
Διότι αυτός ήταν τόσο πολύ κυριευμένος από το φθόνο, ώστε παραλογίστηκε. Επειδή δεν τολμούσε να ελέγξει κατευθείαν τον Κύριο, τα έβαλε πονηρά και υποκριτικά με το λαό. Τους κατηγόρησε ότι παρέβαιναν το Σάββατο, ενώ καμία σχέση δεν είχε ο λαός με τη θεραπεία που έγινε. Αλλά ούτε η γυναίκα που θεραπεύτηκε παρακάλεσε τον Κύριο να τη θεραπεύσει. Έπρεπε λοιπόν να διαμαρτυρηθεί και να αρνηθεί τη θεραπεία της; Τέλος, αντί να αναγνωρίσει ο Αρχισυνάγωγος το θαύμα που έγινε, το παρουσιάζει ως μια απλή ανθρώπινη ενέργεια! Εάν ήταν όμως μία φυσική θεραπεία, τότε γιατί δεν την έκανε ο ίδιος στη συγκύπτουσα κάποια άλλη μέρα; Τόσα χρόνια την είχε κοντά του.
Ο φθόνος λοιπόν παραλογίζει και εξευτελίζει τον άνθρωπο. Είναι μία ασθένεια που όταν μας κυριεύσει, μας κάνει ανεξέλεγκτους. Κάποτε οδηγεί και σε πράξεις αποτρόπαιες και εγκληματικές. Πάντοτε όμως αναστατώνει και συχνά διαλύει τις ανθρώπινες σχέσεις. Γίνεται τείχος ακόμη κι ανάμεσα σε συγγενείς. Διαλύει οικογένειες, φιλίες, καταστρέφει ψυχές. Χρειάζεται επομένως πολλή προσοχή. Εάν βλέπουμε μέσα στην ψυχή μας το παραμικρό ίχνος ζήλειας, μην το αφήνουμε να εξελιχθεί. Αλλά να προστρέχουμε στο έλεος του Θεού, στο Μυστήριο της ιεράς Εξομολογήσεως και να ζητούμε τη Χάρη του Θεού για να το καταπολεμήσουμε αμέσως, πριν να είναι πολύ αργά.
Από το περιοδικό “Ο Σωτήρ“, τ. 1990
Η γέννηση του Χριστού δεν είναι μια γλυκιά ιστορία για παιδιά, ούτε ένα τρυφερό σκηνικό με φάτνη και ποιμένες, είναι η πιο μεγάλη και ακατάληπτη στιγμή της ανθρώπινης ιστορίας. Η στιγμή κατά την οποία ο άπειρος Θεός εισήλθε μέσα στον χρόνο, ο ασώματος έλαβε σάρκα, ο δημιουργός έγινε πλάσμα, για να γίνει το πλάσμα παιδί του. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος ονομάζει αυτή τη νύχτα νύχτα σωτηρίας, επειδή σ' αυτήν συντελείται η θεία συγκατάβαση, το μυστήριο της θεώσεως του ανθρώπου. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι ο ουρανός κατέβηκε στη γη, και όχι μόνο κατέβηκε, αλλά ενώθηκε με αυτήν για πάντα. Αυτή η νύχτα άλλαξε την πορεία της ιστορίας και μεταμόρφωσε την ανθρώπινη φύση. Στο πρόσωπο του Χριστού γεννιέται ένας καινούριος τρόπος υπάρξεως, μια ζωή που δεν περιορίζεται από την φθορά, την αμαρτία ή τον θάνατο.
Η λέξη συγκατάβαση είναι κλειδί της θεολογίας του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Για τον Άγιο ο Θεός κατεβαίνει όχι επειδή ο άνθρωπος τον αναζήτησε, αλλά επειδή εκείνος αγάπησε πρώτος. Η γέννηση λοιπόν δεν είναι μόνο γεγονός, είναι και μέθοδος του Θεού. Ο Θεός πλησιάζει τον άνθρωπο με τρόπο που να μην τρομάζει, αλλά να ελκύει. Ο Θεός γίνεται παιδί, Αυτός που με έναν λόγο του δημιούργησε τα σύμπαντα τώρα κλαίει μέσα σε μια φάτνη. Αυτός που κρατά τα πάντα στην ύπαρξη τώρα κρατιέται από την Παναγία. Ο Παντοκράτωρ εμφανίζεται ανίσχυρος και αυτό όχι από ανάγκη, αλλά από αγάπη. Η Θεία Συγκατάβαση φανερώνει ότι ο Θεός θέλει να δεχθούμε την παρουσία Του όχι από φόβο, αλλά από εμπιστοσύνη. Ο Χρυσόστομος λέει πως ο Θεός κατεβαίνει τόσο πολύ ώστε να μην υπάρχει άνθρωπος τόσο ταπεινωμένος που να μην μπορεί να Τον πλησιάσει. Αυτό είναι το μεγαλείο της ενανθρωπίσεως, ότι ο Θεός έγινε αυτό που είμαστε για να γίνουμε εμείς αυτό που Εκείνος είναι κατά χάριν.
Η γέννηση θα μπορούσε να γίνει σε παλάτι, σε τόπο ένδοξο και τιμημένο, γιατί όμως γίνεται σε σπήλαιο; Ο Χρυσόστομος δίνει την απάντηση· για να δείξει ο Θεός ότι δεν ήρθε να βρει κόσμο τέλειο, αλλά κόσμο πληγωμένο. Η φάτνη δεν είναι απλώς ταπεινότητα, είναι αποκάλυψη. Στο σκοτεινό σπήλαιο καθρεφτίζεται ο σκοτεινός κόσμος του ανθρώπου, εκεί όπου βασιλεύει η φτώχεια, η εγκατάλειψη, το κρύο. Η φάτνη είναι εικόνα της καρδιάς μας όταν είναι άδεια, αφιλόξενη, γεμάτη από θόρυβο πάθη και πνευματική ακαθαρσία και όμως ο Χριστός επιλέγει ακριβώς αυτήν την καρδιά για να γεννηθεί, δεν περιμένει να καθαρίσουμε πρώτα, έρχεται, και με την παρουσία Του καθαρίζει. Η γέννηση μέσα στη φάτνη είναι το θεϊκό σκάνδαλο της αγάπης. Ο Θεός παραδίδει τον εαυτό Του κυριολεκτικά στα χέρια των ανθρώπων, η φάτνη γίνεται θρόνος, το σπήλαιο γίνεται ουρανός, η γη γίνεται παράδεισος.
Οι άνθρωποι που προσκύνησαν τον Χριστό δεν ήταν ισχυροί, μορφωμένοι ή τίμιοι κατά τα κοσμικά μέτρα, ήταν ποιμένες, άνθρωποι απλοί, κουρασμένοι, φτωχοί και μάλλον αμόρφωτοι. Γιατί? Επειδή είχαν καθαρή καρδιά. Αυτοί που ζούσαν μέσα στη νύχτα έλαβαν πρώτοι το φως. Αυτοί που άκουγαν σιωπή, άκουσαν πρώτοι τον αγγελικό ύμνο. Αυτό αποκαλύπτει μια βαθιά αλήθεια. Η θεοφάνεια δεν δίνεται σε όσους έχουν πολύ γνώση, αλλά σε όσους έχουν πολύ απλότητα και ταπείνωση. Οι ποιμένες διδάσκουν ότι ο Θεός αποκαλύπτεται σε αυτούς που δεν έχουν ψευδαισθήσεις για τον εαυτό τους. Σε εκείνους που είναι ικανοί να πουν «δεν είμαι τίποτα», έλα εσύ!
Οι μάγοι είναι το αντίθετο των ποιμένων ως προς την κοινωνική θέση, αλλά έχουν το ίδιο εσωτερικό χαρακτηριστικό, αναζητούν αληθινά. Ο Χρυσόστομος σημειώνει ότι οι μάγοι είναι εικόνα όλης της ανθρωπότητας των εθνών. Ζητούν την αλήθεια και ο Θεός τους οδηγεί, δεν τους εγκαταλείπει στη γνώση τους ή στα άστρα. Το άστρο τους οδηγεί στον Χριστό και εξαφανίζεται μόλις Τον συναντούν, γιατί πια δεν χρειάζεται. Ο άνθρωπος ζητά το Θεό και όταν Τον ζητά από καρδιάς, ο Θεός πάντα φανερώνεται. Η γέννηση αποκαλύπτει που ο Θεός τιμά την ανθρώπινη αναζήτηση και την οδηγεί εκεί όπου πρέπει, όχι στη φιλοσοφία, αλλά στην ταπεινή φάτνη.
Τη νύχτα της γέννησης ο ουρανός δεν ανοίγει απλώς, ενώνεται με τη γη. Οι άγγελοι δεν ψάλλουν από μακριά, αλλά στέκονται δίπλα στους ανθρώπους. Η φάτνη γίνεται τόπος συνάντησης των δύο κόσμων. Ο Θεός δεν βρίσκεται πλέον σε απρόσιτο φως, αλλά μέσα στον κόσμο, δίπλα μας, ανάμεσά μας. Ο Χρυσόστομος τονίζει ότι από τη στιγμή της γέννησης η ανθρώπινη φύση ανυψώνεται, φορά τη δόξα του Θεού. Στο πρόσωπο του Χριστού η ανθρώπινη φύση γίνεται κατοικητήριο της θεότητος, και αυτό σημαίνει μόνο ένα πράγμα, ότι η θέωση είναι πια δυνατή. Ο άνθρωπος μπορεί να γίνει όμοιος με εκείνον, κατά χάριν. Η ενανθρώπιση δεν είναι μια στιγμή, είναι διαδικασία θεώσεως. Κάθε φορά που ο άνθρωπος ανοίγει την καρδιά του στον Χριστό, μια μικρή γέννηση λαμβάνει χώρα μέσα του, ο ουρανός κατεβαίνει ξανά στη γη.
Ο Χριστός δεν γεννιέται απλώς, γεννιέται ως παιδί και αυτό έχει βαθύ θεολογικό νόημα. Ο Θεός γίνεται νήπιο για να μας φανερώσει την πνευματική κατάσταση στην οποία καλούμαστε να επιστρέψουμε, όχι να γίνουμε αφελείς, αλλά να γίνουμε καθαροί στην καρδιά απαλλαγμένοι από πονηριά, μικρότητα και σκληρότητα. Η παιδικότητα του Χριστού αποκαλύπτει ότι η σχέση με τον Θεό δεν χτίζεται με λογικές αποδείξεις και επιχειρήματα, αλλά με απλότητα, εμπιστοσύνη και αγάπη. Η πνευματική ζωή είναι δρόμος παιδικής καρδιάς, εξ΄ ου και ο Χρυσόστομος επιμένει: μόνο οι ταπεινοί κατά το φρόνημα χωρούν την μεγάλη χάρη.
Η γέννηση δεν είναι γιορτή μόνο χαράς, αλλά και παρηγοριάς. Ο Χριστός έρχεται μέσα στη νύχτα, όχι μέσα στο φως, όχι σε εποχή ειρήνης, αλλά σε εποχή σκοτεινής τυραννίας, όχι σε τόπο άνεσης, αλλά στη φτώχεια και στην αφάνεια. Αυτό σημαίνει πως ο Χριστός μπορεί να έρθει και στη δική μας νύχτα, στη νύχτα της λύπης, της θλίψης, των αδιεξόδων, των αμαρτιών και των φόβων. Δεν περιμένει να βγούμε πρώτα στο φως, έρχεται Εκείνος και όταν έρθει, η νύχτα δεν εξαφανίζεται αμέσως, αλλά γίνεται διάφανη από την παρουσία Του. Ο Χριστός δεν ήρθε για τους δυνατούς, αλλά για τους αδύναμους, δεν ήρθε για τους άγιους, αλλά για τους αμαρτωλούς, δεν ήρθε για τον ουρανό, αλλά για τη γη.
Η νύχτα της γέννησης είναι η νύχτα της σωτηρίας, η νύχτα όπου ο άπειρος Θεός κρύβεται στη σάρκα ενός νεογέννητου, η νύχτα όπου η ταπεινότητα νικά την ύβρη, όπου η αγάπη νικά το θάνατο, όπου ο ουρανός κατεβαίνει στη γη για να σηκώσει τη γη στον ουρανό. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος βλέπει στη γέννηση την αρχή της θεώσεως του ανθρώπου. Ο Θεός γίνεται άνθρωπος για να γίνει ο άνθρωπος Θεός κατά χάριν και κάθε φορά που γιορτάζουμε τη γέννηση, αυτή η αλήθεια ξαναλάμπει. Ο Θεός είναι ήδη κοντά μας, το μόνο που μένει είναι να ανοίξουμε την φάτνη της καρδιάς μας, όσο ταπεινή κι αν είναι, για να γεννηθεί μέσα μας το φως που ξανακάνει τον κόσμο καινούριο.
ΑΠΟΜΑΓΝΗΤΟΦΩΝΗΣΗ ΑΡΧΕΙΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΚΤΡΟΛΟΓΗΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ
«Λίαν εὔφρανας τούς ὀρθοδόξους, καί κατήσχυνας τούς καινοτόμους, ἐν οὐρανῷ διαλάμψας τρισόλβιε, τῶν εὐσεβούντων φωτίσας τήν σύναξιν, ἑορταζόντων τήν Θείαν σου ὕψωσιν. Σταυρὲ Τίμιε, τὸ φῶς Σου ἡμῖν κατάπεμψον στηρῖζον ἀληθείᾳ γνησιόφρονας».
Μακαριώτατε, Σεβασμιώτατοι, Θεοφιλέστατε, Τίμιον Πρεσβυτέριον, Ὁσιώτατοι Μοναχοὶ καὶ Μοναχές, ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῶ Ἀδελφοί, αὐτὸ εἶναι τὸ ἀπολυτίκιον τῆς Ἀκολουθίας τῆς 3ης Ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου καὶ Ζωοποιοῦ Σταυροῦ. ῾Η ᾿Εκκλησία μας, ἔχει καθιερώσει, νὰ ἑορτάζεται πανηγυρικῶς τὸ μέγα αὐτὸ θαῦμα, τὴν Κυριακὴν μετὰ τὴν ῞Υψωσιν.
Ἕνας αἰῶνας συμπληρώθηκε φέτος ἀπὸ τότε ποὺ «μίλησε ὁ Οὐρανός». Τότε ποὺ ὁ Ἀρχηγὸς τῆς Ζωῆς ἡμῶν, δικαίωσε εἰς τὸ διηνεκὲς καὶ ἐπιβράβευσε, ἐκεῖ στοὺς πρόποδες τοῦ Ὑμηττοῦ, τοὺς προπάτορές μας καὶ τὸν τίμιο, ἁγνὸ ἀλλὰ καὶ σθεναρὸ ἀγῶνα τους ὑπὲρ τῆς Φιλτάτης Ὀρθοδοξίας μας. Ἕνα χρόνο νωρίτερα, στὶς 12 Μαρτίου τοῦ 1924, ὁ μοιραῖος ἀρχιεπίσκοπος Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, αὐθαίρετα, παράνομα καὶ πραξικοπηματικά, εἰσάγει στὴν ᾿Εκκλησία γιὰ τὶς Ἀκίνητες Ἑορτές, τὸ Γρηγοριανὸ ἑορτολόγιο, παρὰ τὴν καταδίκη του ἀπὸ τρεῖς Πανορθοδόξους Συνόδους.
Ὁ εὐσεβής λαός, ὁ ἄγρυπνος φύλακας τῆς παραδόσεως ἀντιδρᾶ καί ἐμμένει στό πατροπαράδοτο ἑορτολόγιο. Παρὰ τοὺς αἱματηρούς διωγμοὺς καὶ τὸν ἐλάχιστο ἀριθμό ἱερέων, τό φρόνημα τῶν ζηλωτῶν τῆς πίστεως δέν κάμπτεται. Ἀντιθέτως, χαλυβδώνεται ἀκόμα περισσότερο. Σ' αὐτό συνετέλεσε καί ἕνα θαυμαστό γεγονός, πού ὅμοιό του συνέβη δύο φορές στήν ἐκκλησιαστική ῾Ιστορία καί ἦρθε τήν κρίσιμη στιγμή ὡς θεία εὐλογία καί ἐπιβεβαίωση τοῦ δικαίου ὑπέρ τῆς ἀκεραιότητας τῆς πίστεως, ἀγώνα τῶν Γνησίων ᾿Ορθοδόξων.
Τήν εὐλογημένη ἐκείνη νύκτα τῆς 13ης πρός 14ην Σεπτεμβρίου τοῦ 1925, οἱ ὑπέρμαχοι τῆς γνησιότητος τῆς ᾿Ορθοδοξίας εἶχαν συγκεντρωθεῖ στό ἐξωκκλήσιον τοῦ Ἁγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου, στοὺς πρόποδες τοῦ ῾Υμηττοῦ. ᾿Επρόκειτο νά τελεσθῆ ῾Ιερά ᾿Αγρυπνία γιά τήν ἑορτή τῆς ῾Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, σύμφωνα μέ τό πατροπαράδοτον ἑορτολόγιον τῆς ᾿Εκκλησίας μας, ὑπό τό ἄγριο βλέμμα τῆς χωροφυλακῆς.
Τότε, στίς ἔνδεκα καί μισή πρίν τά μεσάνυχτα, τόν ᾿Αττικό οὐρανό καταυγάζει μέ τήν λάμψη του ὁ Τίμιος Σταυρός. Σάν οὐράνιος προβολέας, κατά τίς μαρτυρίες τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων, φωτίζει ὁλόκληρη τήν περιοχή γύρω ἀπό τό μονύδριο τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου. Καλύπτει δέ μέ τό κατάλευκό του ἱλαρόν φῶς καί αὐτή τήν λάμψη τῶν ἀστέρων. Λειτουργὸς σὲ ἐκείνη τὴν ἱστορικὴ ὁλονυκτία, ἦταν ὁ εὐλογημένος ἐκεῖνος λευίτης, ὁ μακαριστὸς παπὰ Γιάννης Φλῶρος.
Στὸ σημεῖο αὐτό, εἶναι ἐπιβεβλημένο νὰ ἀναφερθοῦμε βιογραφικά, ἐν συντομία, στὸν ἀφανῆ αὐτὸν ἥρωα τοῦ γεγονότος τῆς Γ´ Ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. Γεννημένος τὸ 1860, στὸ Τρίκορφο Μεσσηνίας, χειροτονήθηκε Πρεσβύτερος τὸ 1894. Ἦταν ἔγγαμος καὶ πατέρας 5 παιδιῶν τὰ ὁποῖα μετὰ τὴν ἐκδημία τῆς Πρεσβυτέρας του, τὸ 1907, ἀνέθρεψε μόνος. Ἡ ἀλλαγὴ τοὺ ἡμερολογίου τὸν βρῆκε στὴν Ἀθήνα καὶ ὁ εὐλαβέστατος Πρεσβύτερος Ἰωάννης εὐθὺς ἀντιτάχθηκε στὴν καινοτομία καὶ ἔγινε ἕνας ἀπὸ τοῦς ἐλάχιστους Ἱερεῖς αὐτῶν ποὺ παρέμειναν πιστοὶ στὶς παραδόσεις, λειτουργῶντας στὰ ἐξωκκλήσια τῆς Ἀττικῆς.
Ὑπῆρξε ὑπόδειγμα Κληρικοῦ καὶ μάλιστα ἐγγάμου ὄχι μόνον γιὰ τὴν ἀκραιφνῆ του πίστη, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν πνευματική του ζωή. Δὲν παρέλειπε ποτὲ νὰ σηκώνεται νωρὶς τὸ πρωΐ καθημερινῶς γιὰ τὴν ἀκολουθία, ἐνῷ μία χιονισμένη νύχτα ποὺ πῆγε νὰ καθυστερήσει λίγο τὴν ἀκολουθία ἄκουσε φωνὴ ἀπὸ ἕνα εἰκόνισμα τῆς Παναγίας νὰ τοῦ λέγει: «παπα-Γιάννη, ὄρθρου βαθέως», ὁπότε εὐθὺς ἠγέρθη γιὰ τὴν ἀκολουθία.
Τὸ 1934 ἐπιχειρῶντας νὰ λειτουργήσει γιὰ τὴν ἑορτὴ τοῦ Τιμίου Προδρόμου (29 Αὐγούστου) σὲ ἕνα ὁμώνυμο ἐξωκκλήσι τῆς Ροδοπόλεως Ἀττικῆς, τὸ βρῆκε κλειδωμένο ἀπὸ τὶς ἀστυνομικὲς ἀρχές.
Τότε, μαζὶ μὲ τὸ συναχθὲν πλῆθος τῶν πιστῶν, τέλεσε ὑπαίθρια λειτουργία κοντὰ στὸ σημεῖο ποὺ ἀργότερα ἀνηγέρθη ὁ Ἱερὸς Ναὸς τῆς Ἁγίας Τριάδος Ροδοπόλεως τῶν Γ.Ο.Χ. τοῦ ὁποίου διετέλεσε καὶ ὁ πρῶτος Ἐφημέριος, μέχρι τὸ 1950.
Κατὰ τὸ διωγμὸ τοῦ 1951, μετέτρεψε τὴν οἰκία του σὲ κατ᾽ οἶκον Ἐκκλησία γιὰ τὴν μυστηριακὴ ἐξυπηρέτηση τῶν διωκομένων Γνησίων Ὀρθοδόξων ἐνῷ λειτουργοῦσε καὶ σὲ ἐξωκκλήσια τῆς Ἀττικῆς. Τὸ 1953 στὶς 15 Δεκεμβρίου ἐξεδήμησε πρὸς Κύριον καὶ ἐνταφιάσθηκε στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίας Εἰρήνης Χρυσοβαλάντου Λυκοβρύσεως, ὅπου διαφυλάσσεται ἡ Τιμία Κάρα του.
Ἂς ἐπιστρέψουμε καὶ πάλι στὰ ἱστορικὰ γεγονότα. Παρά τό σιωπητήριο πού ὁ Χρυσόστομος Παπαδόπουλος ἐπέβαλε στόν τύπο μέ τήν στήριξη τῆς κρατικῆς ἐξουσίας, μιά ἐφημερίδα τόλμησε νά σπάση τή σιωπή καί νά δημοσιεύσει τήν ἀλήθεια, τό θαῦμα τῆς ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. ῏Ηταν ἡ ἐφημερίδα «ΣΚΡΙΠ», ἡ ὁποία δημοσίευσε τήν ἑπομένη ἡμέρα, τό ἀνακοινωθέν τοῦ Συλλόγου τῶν ᾿Ορθοδόξων, τῆς διοικούσης ἀρχῆς τῶν Γνησίων ᾿Ορθοδόξων.
῾Η ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς Γνησίους ᾿Ορθοδόξους ἦταν στήριγμα, θεία ἐπιβράβευση τοῦ δύσκολου ἀγώνα ὑπέρ τῆς διαφυλάξεως τῶν πατρώων παραδόσεων. Πάνω ἀπό δύο χιλιάδες ἦσαν οἱ πιστοί, οἱ ὁποῖοι "ἰδίοις ὄμμασι" εἶδαν καί ἐθαύμασαν τό συγκλονιστικό γεγονός. ῾Ο μακαριστός ᾿Επίσκοπος Πενταπόλεως, κυρός Καλλιόπιος, στήν μνημειώδη καί μοναδική γιά τήν ἱστορία τοῦ ἱεροῦ ἀγῶνος, σειρά τῶν "ΠΑΤΡΙΩΝ", καταγράφει συγκλονιστικές μαρτυρίες, ἀνθρώπων, πού ἦσαν ἐκεῖ, ἀψευδεῖς, αὐτόπτες μάρτυρες τῆς θαυματουργικῆς ἐμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στόν ᾿Αττικό οὐρανό.
᾿Εξόχως ἐνδιαφέρουσα καί σημαντική εἶναι ἡ μαρτυρία τοῦ ᾿Ιωάννη Γλυμμῆ. ῏Ηταν ἕνας ἀπό τούς ἄνδρες τῆς χωροφυλακῆς, οἱ ὁποῖοι εἶχαν ἀνέβη στούς πρόποδες τοῦ ῾Υμηττοῦ γιά νά συλλάβουν τόν ἱερέα, τόν εὐλαβέστατο παπα-Γιάννη Φλῶρο, καί νά ἐμποδίσουν ἔτσι τήν τέλεση τῆς ἀγρυπνίας. ᾿Αναφέρει λοιπόν ὁ μακαριστός ᾿Ιωάννης Γλυμμῆς· «῏Ημουν ἕνας ἀπό τούς ἄνδρες τῆς χωροφυλακῆς, πού ἔστειλαν τό βράδυ ἐκεῖνο, πρίν 50 ἔτη, στό ἐρημοκλήσσι τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου, διά νά ἐμποδίσωμεν τήν ἀγρυπνίαν. ᾿Εκεῖ οἱ παλαιοημερολογίτες θά ἀγρυπνοῦσαν, διότι ξημέρωνε ἡ ἑορτή τῆς ῾Υψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ. ᾿Επειδή εἶχε συγκεντρωθῆ πολύς κόσμος, περισσότερα ἀπό δύο χιλιάδες ἄτομα, δέν ἐπιχειρήσαμε νά συλλάβωμε τόν ῾Ιερέα, ὅπως εἴχαμε ἐντολή, ἀλλά ξαπλώσαμε ἥσυχα στήν κοντινή πλαγιά καί περιμέναμε νά τελειώσουν.
Στίς 11 καί μισή περίπου τή νύκτα ἀκούσαμε μεγάλο καί παράξενο θόρυβο, πού προερχόταν ἀπό τίς φωνές τοῦ πλήθους. Χωρίς νά χάσουμε καιρό, τρέξαμε νά δοῦμε τί συμβαίνει... καί εἴδαμε... ὅλο τό πλῆθος τῶν πιστῶν βρισκόταν σέ θρησκευτική παραφορά. ῎Αλλοι κλαίγοντας καί ἄλλοι φωνάζοντας τό «Κύριε ἐλέησον» γονατιστοί εἶχαν στρέψει τό βλέμμα τους πρός τόν οὐρανό, ἐνῶ μερικοί λιποθυμοῦσαν ἀπό τήν μεγάλη συγκίνηση. Τότε κοιτάξαμε κι' ἐμεῖς καί εἴδαμε τό θαυμάσιο, ἕναν δηλαδή τεράστιο ὁλοφώτεινο Σταυρό, πολύ ψηλά πάνω ἀπό τόν Ναό, νά φωτίζει ὁλόκληρη τήν περιοχή. Στήν ἀρχή μᾶς ἔπιασε φόβος ἀλλά ἀμέσως συνήλθαμε καί γονατίσαμε ξεχνώντας τήν ἀποστολήν μας καί κλαίγοντας σάν μικρά παιδιά. Περιττό βέβαια νά σᾶς πῶ, ὅτι παρακολουθήσαμε τήν ἱερά ἀγρυπνία μέχρι τέλους γεμάτοι συγκίνηση, ὄχι πιά σάν καταδιωκτικά ὄργανα ἀλλά σάν πιστοί χριστιανοί. Τό πρωΐ, ὅταν κατεβήκαμε στή Σχολή, διηγηθήκαμε σ' ὅλους τό μέγα θαῦμα πού εὐτυχήσαμε νά ἰδοῦμε. Κατόπιν ἔγιναν ἀνακρίσεις καί ὅλοι μας ἐνόρκως καταθέσαμε, ὅτι εἴδαμε πεντακάθαρα τόν Τίμιο Σταυρό στόν οὐρανό ψηλά». ῞Οπως εἶπε ὁ μακαριστός ᾿Ιωάννης Γλυμμῆς, ὄντως ἔγινε ἔνορκη ἀνάκρισις διά τό θαῦμα. ῾Ο τότε ὅμως ὑπουργός τῶν ἐσωτερικῶν, τήν ἀπέκρυψε ἀπό τήν δημοσιότητα.
῞Ομως ὁ Τίμιος Σταυρός δέν ἦταν ὁρατός μόνο στήν περιοχή τοῦ ῾Υμηττοῦ. ῾Υπῆρξαν ἐκείνη τήν ὥρα ἄνθρωποι πού εἶδαν τό θαῦμα κι ἀπό τό κέντρο τῶν ᾿Αθηνῶν καί συγκεκριμένα ἀπό τήν πλατεῖα ῾Ομονοίας. ῞Ενας ἀπό αὐτούς, ὁ ᾿Αθανάσιος Πριμάλης, ὁδηγός τοῦ τράμ, πού ἐκείνη τήν ὥρα ἔκανε τόν κύκλο τῆς ῾Ομονοίας, ἀφηγεῖται μέ συγκίνηση· «Τό βράδυ ἐκεῖνο τοῦ 1925, πού φανερώθηκε ὁ Τίμιος Σταυρός, ἔκανα τό τελευταῖο δρομολόγιο, ὡς ὁδηγός τράμ. Εἶχα φθάσει στήν ῾Ομόνοια καί ἔκανα τόν κύκλο της, ὅταν εἶδα τούς ἀνθρώπους νά κοιτάζουν πρός τόν οὐρανό καί νά φωνάζουν· "κοιτάξτε... ὁ Σταυρός... ὁ Σταυρός". ᾿Αμέσως πάτησα φρένο καί σταμάτησα τό ὄχημα. ῎Εβγαλα τό κεφάλι μου ἔξω ἀπό τήν πόρτα τοῦ ὀχήματος καί εἶδα κι' ἐγώ ὁ ἀνάξιος τόν Τίμιον Σταυρόν τοῦ Κυρίου μας -δοξασμένο νά'ναι τό ἅγιον ὄνομά του- νά φεγγοβολᾶ πάνω ἀπό τόν ῾Υμηττό. Δέν θυμᾶμαι πόσο κράτησε αὐτό. ῞Ενα μόνο γνωρίζω, ὅτι ὁ Τίμιος Σταυρός πού εἶδα ἐκεῖνο τό βράδυ, μ' ἔκανε ἄλλο ἄνθρωπο. ᾿Από τότε ὅλοι στήν οἰκογένειά μου γίναμε πιστά τέκνα τῆς ᾿Εκκλησίας των Γνησίων ᾿Ορθοδόξων Χριστιανῶν».
῾Η μακαριστή γερόντισσα Εὐθυμία, Καθηγουμένη τῆς ῾Ιερᾶς Μονῆς Κοιμήσεως τῆς Θεοτόκου, στήν Πάρνηθα ᾿Αττικῆς, ἐξιστορεῖ κατά τρόπον γλαφυρόν, ὅσα ἀξιώθηκε νά δεῖ μέ τά παιδικά τότε μάτια της, τήν εὐλογημένη ἐκείνη νύκτα.
«Θυμᾶμαι τή βραδιά ἐκείνη τοῦ 1925, σάν νά'ναι τώρα. Κάναμε ἀγρυπνία στόν ῞Αγιον ᾿Ιωάννη τόν Θεολόγο. Εἶχε ἔλθει πολύς κόσμος ἀπό Μέγαρα, Κούλουρη, ᾿Ελευσίνα καί Μάνδρα. Στίς 11 καί μισή περίπου οἱ περισσότεροι ἦταν ἔξω ἀπό τό ἐκκλησάκι, ἐνῶ ὁ παπα-Γιάννης καί λίγοι ἀπό μᾶς εἴμαστε μέσα. Ξαφνικά ἐκεῖ πού ὁ ψάλτης διάβαζε μέ δυνατή φωνή τήν ὡραία ὁμιλία πού ἀρχίζει μέ τό «πάλιν ἑορτή καί πάλιν πανήγυρις» ἀκούσθηκαν φωνές ἀπό τό πλῆθος πού ἔλεγαν «ὁ Σταυρός!.. ὁ Σταυρός!..».
᾿Εμεῖς ὅμως μέσα δέν ξεκαθαρίσαμε καλά τί ἔλεγαν καί νομίσαμε, ὅτι φώναζαν ὁ στρατός, ὁ στρατός! ᾿Αμέσως λοιπόν, χωρίς κι' οἱ ἴδιοι νά τό καταλάβουμε πῶς, ντύσαμε τόν παπά μέ Κουλουριώτικα ροῦχα, μαντίλα καί φούστα. ῎Ετσι, καί νά τόν ἔβλεπαν, ἦταν ἀδύνατον νά τόν πιάσουν.
Οἱ φωνές ὅμως ἀπ' ἔξω ἐξακολουθούσαν δυνατές γι'αὐτό βγήκαμε καί ἐμεῖς ἔξω. ᾿Αλλ' ἐκεῖ πού μέ συγκίνηση καί γονατιστοί παρακολουθούσαμε τό θαυμάσιο, νά σου καί πλησιάζουν οἱ χωροφύλακες μέ τόν μακαρίτη τόν Παπαγεωργίου ἐπικεφαλῆς. Μόλις εἶδαν τόν Σταυρό γονάτισαν. Κι' αὐτοί πού ἦταν διώκτες φοβεροί, ἔγιναν ὑπέρμαχοι τῆς ὀρθοδοξίας».
Τά δημοσιεύματα τῶν ἐφημερίδων, οἱ συγκλονιστικές καί συγκινητικές συνάμα περιγραφές τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων, δημιούργησαν σάλο ἀνά τήν ῾Ελλάδα. Κι αὐτός ὁ Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, ὁ ἄνθρωπος πού προκάλεσε τό ἡμερολογιακό σχῖσμα, θορυβήθηκε τόσο πού ἔκανε τό πᾶν γιά νά κρατήσει σιωπηλές τίς ἐφημερίδες. Δέν πέτυχε ὅμως τήν ἀπόλυτη σιγή. ᾿Εκτός ἀπό τήν ἐφημερίδα "ΣΚΡΙΠ", πού τήν ἑπομένη ἡμέρα πρώτη δημοσίευσε τήν εἴδηση τοῦ θαύματος, καί μιά ἄλλη ἐφημερίδα, ἡ "ΕΛΛΗΝΙΚΗ" ἀναφέρθηκε στό γεγονός. ῞Ενα ἀκριβῶς χρόνο ἀργότερα μετά τήν θαυματουργική ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ, στίς 15/28-9-1926, τήν ἑπομένη τῆς ἑορτῆς τῆς ῾Υψώσεως, ἡ ἐφημερίδα "ΕΛΛΗΝΙΚΗ" δημοσίευσε κι αὐτή μέ τή σειρά της, τό θαῦμα πού πρίν ἀπό ἕνα χρόνο εἶχε συμβεῖ καθώς καί ἀναπαράσταση, πιστή στίς περιγραφές τῶν αὐτοπτῶν μαρτύρων, τοῦ φωτεινοῦ Σταυροῦ· νά καταυγάζει μέ τό λαμπρό λευκό του φῶς, ὁλόκληρη τή περιοχή γύρω ἀπό τό μονίδριον τοῦ ῾Αγίου ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου στόν ῾Υμηττό. Σὲ αὐτὴ ἀκριβῶς τὴν ἀναπαράσταση βασίστηκαν οἱ σημερινὲς εἰκόνες τῆς Γ΄Εμφανίσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ.
Μετά ἀπό ἕνα χρόνο σιγῆς ἰχθύος, οἱ ἀκολουθοῦντες τό Γρηγοριανό ἑορτολόγιο, ἔλυσαν τή σιωπή τους διά τό θαῦμα. ῾Η ἐπίσημη δημοσιογραφική τους φωνή, "ΕΚΚΛΗΣΙΑ", δημοσίευσε ἕνα ἄρθρο σχετικό μέ τό θαῦμα, μέ τόν σκωπτικό τίτλο, "τό ὅραμα τῶν παλαιοημερολογιτῶν". Στό ἄρθρο τους αὐτό, οὐσιαστικά, οἱ καινοτόμοι καταβάλλουν προσπάθεια νά πείσουν, κυρίως τούς ἑαυτούς τους, ὅτι ἡ ἐκκλησιαστική τους πορεία εἶναι ἡ ὀρθή. Νά καθησυχάσουν τήν ταραγμένη συνείδησή τους, ὅτι ὁ Τίμιος Σταυρός δέν θά μποροῦσε νά ἐμφανισθεῖ στούς ὑπ' αὐτούς χλευαζομένους ὡς "παλαιοημερολογίτες". ῎Εφθασαν στό σημεῖο, νά ὑποστηρίζουν πράγματα, τά ὁποῖα κινοῦνται πέραν τῆς λογικῆς καί ἐντάσσονται στή σφαῖρα τοῦ παραλόγου.
Στό πλῆρες συγχύσεως λοιπόν ἄρθρο τους, γράφουν μεταξύ ἄλλων ὅτι «... διά νά φανῆ λοιπόν εἰς παλαιοημερολογίτας, ἐάν πράγματι ἐφάνη, σημαίνει ὅτι ἦτο μαρτυρία Θεοῦ ὅτι εὑρίσκονται ἐν μεγάλῃ πλάνῃ(!). Τό σημεῖον τούς ἔλεγεν· ὦ ἀνόητοι, δέν γνωρίζετε λοιπόν ὅτι ἐπέρασεν ἡ ἑορτή τοῦ Σταυροῦ; Τόσα ἑκατομμύρια ἀνθρώπων παραδέχονται ὅτι σήμερα εἶναι 26 Σεπτεμβρίου καί σεῖς ἐξακολουθεῖτε νά νομίζετε ὅτι εἶναι ἀκόμη 13 καί παραμονή τῆς ἑορτῆς τοῦ Σταυροῦ; Διατί, ὦ ἄπιστοι, ἑορτάζετε τήν ἑορτήν τοῦ Σταυροῦ εἰς τάς 27 Σεπτεμβρίου ἐνῶ πρέπει νά ἑορτάζετε εἰς τάς 14; Αὐτά λοιπόν ἠμποροῦσε νά σημαίνει, ἐάν τῷ ὄντι ἐνεφανίζετο τοιοῦτον ὄραμα. Δέν ἦτο δυνατόν ἄνθρωποι ἔχοντες σῶας τάς φρένας ἐναντίον τῆς λογικῆς καί ἐναντίον τῆς ἀληθείας νά πιστεύωσιν ὅτι τήν νύκτα τοῦ δῆθεν ὁράματος ἦτο 13 καί ὄχι 26 Σεπτεμβρίου».
Οἱ καινοτόμοι πορεύθηκαν τήν ἴδια ὁδό πού ἀκολούθησαν καί οἱ Γραμματεῖς καί Φαρισαῖοι. ᾿Εξ ἀπιστίας κινούμενοι καί ἐκεῖνοι τότε, ἀρνούμενοι νά πιστεύσουν εἰς τόν Ζωοδότην Χριστόν μας, ἀπέδιδαν τά θαύματα, τά ὁποῖα ὁ Κύριος ἐπιτελοῦσε, σέ ἐνέργειες πονηρῶν πνευμάτων (!)
᾿Αρνήθηκαν νά παραδεχθοῦν τήν θαυματουργική ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς Γνησίους ᾿Ορθοδόξους καί προσπάθησαν νά τήν ἀποκρύψουν, διότι ἀποτελοῦσε γι' αὐτούς σφοδρό ἔλεγχο στή συνείδησή τους. ῞Οπως τότε, ὅταν ἡ κουστωδία τῶν ρωμαίων στρατιωτῶν, πού οἱ ἴδιοι οἱ ᾿Ιουδαῖοι ἀπαίτησαν νά φυλάσσει τόν Πανάγιο Τάφο, ἀνήγγειλε στούς ᾿Αρχιερεῖς καί Φαρισαίους τήν ᾿Ανάσταση τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μας, ἐκεῖνοι δέν θέλησαν νά πιστεύσουν, σκληροκάρδιοι ὄντες ἀλλά «...συναχθέντες μετά τῶν πρεσβυτέρων συμβούλιόν τε λαβόντες ἀργύρια ἱκανά ἔδωκαν τοῖς στρατιώταις λέγοντες· εἴπατε ὅτι οἱ μαθηταί αὐτοῦ νυκτός ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτόν ἡμῶν κοιμωμένων καί ἐάν ἀκουσθῇ τοῦτο ἐπί τοῦ ἡγεμόνος, ἡμεῖς πείσομεν αὐτόν καί ὑμᾶς ἀμερίμνους ποιήσομεν» (Ματθ. κη´, 12-14).
῞Οπως τότε οἱ Φαρισαῖοι, παρά τίς ραδιουργίες τους, δέν κατάφεραν νά κρύψουν τήν ᾿Ανάσταση τοῦ Κυρίου μας, ἔτσι καί οἱ σύγχρονοι Φαρισαῖοι, οἱ τόν Χρυσόστομον Παπαδόπουλον ἀκολουθοῦντες, παρά τίς ποικιλόμορφες μηχανορραφίες τους, δέν κατόρθωσαν νά ἀποκρύψουν τήν θαυματουργική ἐμφάνιση τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στούς Γνησίους ᾿Ορθοδόξους.
Δυστυχῶς, οὔτε ὁ Χρυσόστομος Παπαδόπουλος, οὔτε οἱ οἰκουμενιστές διάδοχοί του, ἄδραξαν τήν εὐκαιρία νά λάβουν τό οὐράνιο μήνυμα, τήν θεόθεν βεβαίωσιν καί ἐπιβράβευσιν τοῦ ἀγῶνα τῶν Γνησίων ᾿Ορθοδόξων ὑπέρ τῆς ἀκαινοτομήτου πίστεως, γιά νά διορθώσουν τά λάθη τους. Ἡ πνευματική τους πορεία χειροτέρευσε τόσο, ὥστε τό ἑορτολογικόν ζήτημα νά ἔλθει σέ δεύτερη μοίρα ἐνώπιον τῆς μεγάλης αἱρέσεως τῶν τελευταίων αἰώνων, τοῦ Οἰκουμενισμοῦ.
Ἡ σταδιακὴ πλὴν ραγδαία ἀπεμπόληση τῆς ὀρθοδοξίας ἀπὸ τοὺς οἰκουμενιστές ἡγέτες τοῦ Νεοημερολογιτισμοῦ εἶχε ὡς ἀναπόφευκτη συνέπεια τὴν ἀλλοίωση τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ φρονήματος τῆς πλειοψηφίας τῶν πιστῶν τῆς ἐπισήμου ἐκκλησίας, μὲ ἀποτέλεσμα θλιβερὰ γεγονότα ὅπως ἡ ὑποδοχὴ τοῦ πάπα στὸ Πατριαρχεῖο Κπόλεως καὶ ἡ διαμνημόνευση του ὡς Ὀρθοδόξου Ἐπισκόπου νὰ γίνονται ἀποδεκτὰ μετὰ πολλῶν ἐπαίνων, χειροκροτημάτων καὶ ἐνθουσιασμοῦ, ὡς φυσιολογικὰ καὶ ἐπιβεβλημένα.
Αὐτὸ τὸ ντροπιαστικὸ γεγονὸς καὶ ὁ τρόπος προβολῆς καὶ ἀποδοχῆς του, περιγράφει τὸ βάθος τῆς πνευματικῆς ζημιᾶς καὶ διάβρωσης ποὺ ἔχει ὑποστεῖ ἡ πλειονότητα τοῦ λαοῦ μας ἀπὸ τὴν Παναίρεση τοῦ Οἰκουμενισμοῦ, ὥστε νὰ παρακολουθεῖ ἀπὸ τὶς τηλεοράσεις τὴν ἰσοπέδωση τῶν Δογμάτων, τῶν Ἱερῶν Κανόνων, τῶν Συνόδων καὶ αὐτοῦ τοῦ ἰδίου τοῦ Εὐαγγελίου ἀπὸ τὸν Οικουμενιστικό Θίασο τοῦ Φαναρίου καὶ τῶν λοιπῶν ἀθλίων συνοδοιπόρων τους, καὶ ὄχι μόνο νὰ μὴν ἀντιδρᾶ ἀλλὰ νὰ ἐπικροτεῖ αὐτὲς τὶς ἀθλιότητες εἰς βάρος τῆς φιλτάτης Ὀρθοδοξίας μας.
῾Η σημερινή πνευματική ἀποσάρθρωση τῶν διαδόχων τοῦ Χρυσοστόμου Παπαδοπούλου ἀναδεικνύει περίτρανα πόσο δίκαιο εἶχαν οἱ προπάτορες ἡμῶν, οἱ κληροδοτίσαντες εἰς ἡμᾶς τόν ἱερό ᾿Αγῶνα ὑπέρ τῆς ἀκεραιότητος τῆς ᾿Ορθοδοξίας.
῞Οταν τό 1924, διωκόμενοι, λοιδωρούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, τόλμησαν μέ κάθε κόστος νά παραμείνουν πιστοί στήν Παράδοση τῶν Πατέρων τῆς ᾿Εκκλησίας, ἔχοντας ὡς πνευματική πυξίδα, τό ὑγιές ὀρθόδοξο κριτήριο, καί τήν θεία ἐπιβεβαίωση τῆς ὀρθῆς τους πορείας· Τήν θαυματουργική, τρίτη ἐμφάνιση, τοῦ Τιμίου Σταυροῦ στόν ᾿Αττικό οὐρανό.
Σήμερα αὐτὸ τὸ σπουδαῖο ὑπερφυσικὸ γεγονὸς ἀποτελεῖ γιὰ μᾶς τοὺς πνευματικοὺς ἐπιγόνους τους, μιὰ βαριὰ κληρονομιὰ καὶ μιὰ τεράστια εὐθύνη νὰ φανοῦμε ἀντάξιοί τους.
Νὰ συνειδητοποιήσουμε καὶ νὰ διαφυλάξουμε ἀκέραιη καὶ ἀνόθευτη αὐτὴ τὴν ἱερὰ παρακαταθήκη.
Νὰ τιμήσουμε καὶ στὸν καθημερινό μας τρόπο ζωῆς τοὺς κόπους καὶ τὶς θυσίες ἀλλὰ καὶ αὐτὴ ταύτη τὴν ζωντανὴ πίστη καὶ τὸν ζῆλο τῶν προπατόρων μας καὶ νὰ τοὺς διαβεβαιώσουμε στὴν πράξη ὅτι συνεχίζουμε, παρὰ τὶς ἀνθρώπινες ἀδυναμίες μας, τὸν ἱερὸ ἀγῶνα τους, καὶ ὅτι θὰ τὸν μεταλαμπαδεύσουμε καὶ στὰ παιδιά μας.
Κλείνοντας τὴν ὁμιλία αὐτή, θὰ ἤθελα νὰ ἐπικαλεστῶ τὶς εὐχὲς καὶ εὐλογίες τῶν προσφάτως ἀνακηρυχθέντων ἀπὸ τὴν Ἐκκλησία μας Ἁγίων τοῦ Ἱεροῦ ἡμῶν Ἀγῶνος, τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρός ἡμῶν Χρυσοστόμου τοῦ Νέου Ὁμολογητοῦ, τῶν Ἁγίων Νεομαρτύρων Αἰκατερίνης τῆς ἐν Μάνδρα καὶ Ἰωσὴφ τοῦ ἐκ Δεσφίνης καὶ τῶν Ὁσίων Ἱερωνύμου τοῦ ἐν Αἰγίνῃ, Ἱερωνύμου τοῦ ἐν Πάρνηθι καὶ Ἰωάννου τοῦ νέου Ἐλεήμονος, νὰ εἶναι μαζί μας καὶ μαζὶ μὲ τὰ παιδιά μας γιὰ τὴν συνέχιση αὐτοῦ τοῦ εὐλογημένου ἀγώνα μέχρι τὴν ὁλοκληρωτική του δικαίωση, ὅποτε ὁ Κύριος θὰ οἰκονομήσει. Ἀμήν.