Ομιλία Σεβ. Μητροπολίτου Αττικής & Βοιωτίας κ. Χρυσοστόμου για την εορτή της μητέρας

Δήμητρα: Παράδειγμα σύγχρονης μητέρας

Ζούμε σε μια εποχή όπου ο ρόλος του γονέα δοκιμάζεται καθημερινά από αμέτρητες προκλήσεις. Πολλοί γονείς αναρωτιούνται αν είναι δυνατόν να μεγαλώσουν τα παιδιά τους με αρχές, με αγάπη που δεν εκφυλίζεται σε ανοχή, με σταθερότητα που δεν μετατρέπεται σε αυταρχισμό. Η ομιλία που ακολουθεί, του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Αττικής και Βοιωτίας κ. Χρυσοστόμου, δίνει μια απάντηση ζωντανή και συγκινητική — μέσα από το πρόσωπο της μητέρας του, της μακαριστής Δήμητρας.

Η Δήμητρα δεν ήταν μια μητέρα θεωρητικά ενάρετη. Ήταν μια γυναίκα που δίδαξε τα παιδιά της με τις πράξεις της. Δίδαξε αξιοπρέπεια χωρίς εκδικητικότητα. Δίδαξε συγχώρεση μέσα από τον δικό της αβάσταχτο πόνο, όταν το ίδιο της το παιδί βρέθηκε στα πρόθυρα του θανάτου. Δίδαξε ότι η αληθινή δύναμη μιας μάνας δεν είναι να «βγάζει μαχαίρια» για χάρη του παιδιού της, αλλά να του δείχνει τον δρόμο της χριστιανικής μεγαλοψυχίας — ακόμη και στις πιο σκληρές στιγμές.

Αυτά τα δύο περιστατικά που διηγείται ο Σεβασμιώτατος — η νουθεσία πριν το σχολείο και η πράξη συγχώρεσης στο σπίτι — αποτελούν μαθήματα ανεκτίμητης αξίας για κάθε γονέα. Δείχνουν ότι η αγιότητα στην μητρότητα δεν είναι κάτι που ανήκει μόνο στα συναξάρια. Μπορεί να ζει δίπλα μας, σε ένα απλό σπίτι, μέσα σε μια οικογένεια που αντιμετωπίζει τις ίδιες δυσκολίες με τη δική μας.

Ας αφήσουμε αυτό το κείμενο να μας εμπνεύσει — όχι μόνο να θαυμάσουμε, αλλά και να μιμηθούμε.

Ομιλία Σεβ. Μητροπολίτου Αττικής & Βοιωτίας κ. Χρυσοστόμου

για την εορτή της μητέρας

Ι. Π. Ν. Παναγίας Σουμελά Ασπροπύργου,

2/15.2.2026, Εορτή της Υπαπαντής

Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί και αδελφές,

   Το 1929 εδώ, στην πατρίδα μας, αποφασίσθηκε κάτι πραγματικά άξιο και δίκαιο: μία εορτή για την χριστιανή μητέρα. Δεν θα μπορούσε μία τέτοια εορτή να είναι αποκομμένη από αυτήν την Μητέρα του Θεού και όλων μας, την Παναγία Δέσποινα Μαριάμ. Κι αυτό είναι απόλυτα λογικό, για τον εξής απλό λόγο: σε κάθε μας έκπληξη, σε κάθε μας χαρά, σε κάθε μας φόβο, μετά το «Θεέ μου!», αυτές τις λέξεις αρθρώνουν τα στόματά μας: «Παναγία μου!» ή «μάνα μου!». Ορίσθηκε, λοιπόν, τότε, ως εορτή της μητέρας η δεσποτική και συνάμα θεομητορική εορτή της Υπαπαντής, την οποία σήμερα τίμησε η Αγία μας Εκκλησία.

   Την υπόθεση της εορτής διδασκόμαστε μέσα από την διήγηση του Ευαγγελιστή Λουκά. Σύμφωνα με τον μωσαϊκό Νόμο, τα πρωτότοκα αγόρια, με την συμπλήρωση σαράντα ημερών από την γέννησή τους, έπρεπε να οδηγηθούν στον Ναό σε ένδειξη αφιέρωσης στον Θεό. Έτσι, η Παναγία μας, συνοδευόμενη από τον Άγιο Ιωσήφ, οδήγησε το τεσσαρακονθήμερο θείο Βρέφος στον Ναό του Σολομόντα, όπου κάτι θαυμαστό συνέβη: υπάντησε, συνάντησε δηλαδή, τον Χριστό, ο Δίκαιος Συμεών, ένας υπερήλικας ιερέας, ο οποίος είχε λάβει πληροφορία από τον Θεό ότι δεν θα «μεθίστατο του αιώνος τούτου, του απατεώνος» όπως λέμε στους Χαιρετισμούς, ή με άλλα λόγια, δεν θα πέθαινε σωματικά, πριν δει με τα μάτια του τον προσδοκώμενο Σωτήρα. Με αυτή την προσδοκία ζούσε ο Συμεών, μέχρι που έλαβε στην αγκαλιά του τον Θεάνθρωπο. Τότε, έμπλεως αγαλλίασης , ζήτησε από τον Θεό την έξοδό του από αυτή την ζωή, ενώ έπειτα στράφηκε προς την Παναγία μας και προφήτεψε ότι «ρομφαία θα διαπεράσει την ψυχή της», υποδηλώνοντας την πίκρα που θα δοκίμαζε βλέποντας να σταυρώνεται για την σωτηρία του κόσμου ο Υιός της.

   Μέσα από αυτή την προφητική ρήση είναι εύκολο να διακρίνουμε την σπουδαιότητα του ρόλου της Παναγίας μας ως Μητέρας. Δεν κοίταξε να αποφύγει την «ρομφαία της λύπης». Δεν είπε στον Υιό της «μην σταυρωθείς, Παιδί μου». Δεν έφερε εμπόδιο στον Χριστό μας. Αντιθέτως, Τον διακόνησε με μητρική αυταπάρνηση και στοργή, ενώ στις δύσκολες ώρες του Θείου Πάθους, τις ώρες εκείνες κατά τις οποίες συντελέσθηκε η σωτηρία της ανθρωπότητας, η Παναγία μας, η γλυκυτάτη Μάνα του Θεανθρώπου, δεν καταράσθηκε τους σταυρωτές, παρά μόνο με αβάσταχτο πόνο στεκόταν εκεί, κάτω από τον Σταυρό, μην εγκαταλείποντας τον Υιό και Θεό της. Ο δε Κύριός μας, Ιησούς, Εκείνος ο Οποίος έδωσε την εντολή να τιμούμε τον πατέρα και την μητέρα μας, Πρώτος έδωσε και το παράδειγμα. Στο μυαλό μού έρχεται ένας ύμνος του Μεγάλου Σαββάτου, όπου ακούμε τον Χριστό από τον Τάφο να μιλάει στην Μητέρα Του και να λέει αυτά τα περίφημα λόγια: «μην οδύρεσαι, μητέρα, βλέποντας στον τάφο, τον Υιό σου που συνέλαβες χωρίς σπορά· μην οδύρεσαι διότι θα αναστηθώ, θα δοξασθώ και, ως Θεός, θα υψώσω στην δόξα εκείνους που με πίστη και πόθο σε τιμούν». Το είδαμε, πράγματι, αυτό. Μετά την Ανάστασή Του, η Παναγία μας τιμήθηκε και τιμάται από όλη την κτίση ως «μετά Θεόν η θεός», ως εκείνη που κατέχει «τα δευτερεία της Τριάδος».

   Εμπνεόμενοι, λοιπόν, από τον τρόπο με τον οποίο τίμησε την Μητέρα Του ο Θεάνθρωπος Χριστός, συναχθήκαμε εδώ, στον Ιερό Προσκυνηματικό Ναό της Παναγίας Σουμελά, ώστε με αφορμή την εορτή της Υπαπαντής να αποδώσουμε την δέουσα τιμή στο ιερώτατο πρόσωπο της μητέρας, χωρίς, βέβαια, σε καμία περίπτωση να υποτιμούμε την θέση του πατέρα.

   Αξίζει να αναρωτηθούμε: για ποιόν λόγο οφείλουμε να τιμούμε την μητέρα μας;  Ασφαλώς, ο λόγος δεν είναι μόνο ένας. Αν επιχειρούσαμε να τους απαριθμήσουμε και να τους καταγράψουμε έναν προς έναν, θα γράφαμε βιβλία περισσότερα από αυτά που κοσμούσαν την πάλαι ποτέ κραταιά βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας. Για αυτό θα αρκεσθούμε σε μία σύντομη κατάθεση μερικών σκέψεων.

   Μία από τις πολλές χριστιανικές αρετές είναι η ευγνωμοσύνη. Έστω και ένα ποτήρι νερό να μας προσφέρει κάποιος, ή απλώς έναν καλό λόγο να μας πει, οφείλουμε να εκφράσουμε το «ευχαριστώ». Εάν κάποιος δεν αισθάνεται την ανάγκη να πει το «ευχαριστώ» όταν του προσφέρεται κάτι, τότε, σίγουρα, καλό είναι να γνωρίζει τουλάχιστον, ότι αυτό δεν είναι ανθρώπινο. Όταν τα ίδια τα άλογα ζώα εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους προς τον ευεργέτη, πολύ περισσότερο οφείλουν να πράττουν οι λογικοί άνθρωποι, οι πλασμένοι κατ᾽ εικόνα και καθ᾽ ομοίωσιν Θεού. Εάν, λοιπόν, έχουμε χρέος απέναντι σε αυτόν που μας προσφέρει λίγο νερό, πόσο χρέος έχουμε να εκφράσουμε ευγνωμοσύνη προς εκείνην που μας έθρεψε με το πολύτιμο γάλα της; Πόσο χρέος έχουμε σε εκείνην που αποτέλεσε την πρώτη μας κατοικία, που μας φιλοξένησε στο ίδιο το σώμα της; Ας κοιτάξουμε ευλαβικά την θυσία της και με βαθύτατο σεβασμό ας υποκλιθούμε στο μεγαλείο της. Εκείνη συνέδεσε την ζωή της με την ζωή μας, άφησε στην άκρη ένα μεγάλο μέρος του εαυτού της για να χωρέσει εμάς. Βλέπετε πόσο ωραίο το στεφάνι της; Δεν είναι στολισμένο με διαμάντια, αλλά με τις ατελείωτες ώρες της μητρικής στοργής, τις ατελείωτες ώρες που ήταν εκεί για να μας αναθρέψει, να μας νανουρίσει, να μας σκουπίσει τα δάκρυα, να μας απαλύνει τον πόνο, να μας κάνει να γελάσουμε, να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες, να μας προσφέρει στήριξη και παρηγοριά, να μας εμπνεύσει την ασφάλεια. Τα μάτια της ένας κόσμος αγάπης, το χαμόγελό της πηγή χαράς, η αγκαλιά της λιμάνι γαλήνιο, ο λόγος της μια άλλη κιβωτός, το δε χάδι της ανάγκη επιβίωσης. Εκείνη είναι η πρώτη μας δασκάλα, που μαζί με τον πατέρα μας διαμόρφωσε κατά τα πρώτα πέντε έτη της ζωής μας το 95% της προσωπικότητάς μας.

   Πώς είναι δυνατό να ανταποδώσουμε την προσφορά της; Δεν χρειάζονται πολλά. Αρκεί με δέος και απέραντο σεβασμό να της πούμε ένα μεγάλο «ευχαριστώ». Αρκεί να της εκφράζουμε την αγάπη μας. Αρκεί να φροντίσουμε να είμαστε σωστοί στον Θεό και την κοινωνία. Αυτό για εκείνη θα είναι το μεγάλο βραβείο. Όλα αυτά δεν ισχύουν μόνο για όταν η μάνα μας είναι εν ζωή, αλλά και για μετά την κοίμησή της. Ένα δημοφιλές σύγχρονο ποντιακό άσμα αφιερωμένο στην μάνα μάς διδάσκει χαρακτηριστικά για αυτό που μόλις ανέφερα. Το παραθέτω στην νέα ελληνική:

Κι όταν θα έρθει η ώρα

και άλλο δεν θα ζει (η μάνα)

άμα δεν κάνεις το χρέος σου

θα καίγεται η ψυχή σου.

Για αυτό το χρέος προς τους γονείς, ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος σε ένα επίγραμμα για την μητέρα του, Αγία Νόννα, την παρουσιάζει να μιλάει προς αυτόν λέγοντας:

«Παιδί μου που σε θήλασα, πάναγνο βλαστάρι, εσένα που τόσο σε αγάπησα, Γρηγόριε, φεύγω για την επουράνια ζωή. Ταλαιπωρήθηκες πολύ, γηροκομώντας εμένα και τον πατέρα σου και όλα αυτά τα περιλαμβάνει το μεγάλο βιβλίο του Χριστού. Αλλά συ, αγαπημένο μου παιδί, ακολούθησε τους γονείς σου και εμείς θα σε δεχτούμε αμέσως και με χαρά στο φώς μας».

Εννοείται ότι αυτά τα λόγια ο Άγιος Γρηγόριος δεν τα έβγαλε από την φαντασία του, αλλά είναι γραμμένα σύμφωνα με τον τρόπο που του μιλούσε η αγία μητέρα του. Βλέπουμε ότι μία αγία μάνα διδάσκει το παιδί της ότι οι ταλαιπωρίες που υπομένουμε για χάρη της αγάπης καταγράφονται στο βιβλίο του Χριστού και ανταποδίδονται στον Παράδεισο, ενώ επίσης το προτρέπει να ακολουθήσει τον χριστιανικό βίο όπως τον διδάχθηκε τόσο από την ίδια, όσο και από τον πατέρα του, προκειμένου, όταν ο Γρηγόριος κοιμηθεί, να οδηγηθεί στο φως όπως και οι γονείς του.

   Με τις αρχές που ανατράφηκε ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος ανατράφηκαν και οι Άγιοι Βασίλειος ο Μέγας και Ιωάννης ο Χρυσόστομος από τις δικές τους μητέρες. Οι Τρεις Ιεράρχες που λίγες ημέρες νωρίτερα τίμησε η Εκκλησία μας, έγιναν ό,τι έγιναν χάρη στις ιερές αρχές τις οποίες έλαβαν από τις άγιες μητέρες τους: ο μεν Βασίλειος από την Αγία Εμμέλεια, ο δε Γρηγόριος από την Αγία Νόννα, ο δε Χρυσόστομος από την Αγία Ανθούσα. Οι Τρεις Αγίες τιμώνται από πολλούς την πρώτη Κυριακή μετά την εορτή της Υπαπαντής, ώστε να είναι κοντά τόσο στην εορτή των τέκνων τους, όσο και στην εορτή της μητέρας.

   Αν μελετήσουμε έστω και πρόχειρα τα συναξάρια των Αγίων της Εκκλησίας, θα δούμε ότι πάρα πολλοί είχαν άγιες μητέρες. Παραδείγματος χάριν, ο Άγιος Ελευθέριος την Αγία Ανθία, ο Άγιος Κωνσταντίνος την Αγία Ελένη, ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς την Αγία Καλλή. Αρκετές, μάλιστα, είναι οι περιπτώσεις ολόκληρων οικογενειών Αγίων.

   Για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, ειδικά οι μητέρες έκαναν μεγάλο αγώνα έχοντας λάβει πολύ σοβαρά υπ᾽ όψιν το ζήτημα της διαπαιδαγώγησης των τέκνων τους. Ήδη από την κοιλιά τους δίδασκαν τα τέκνα τους να προσεύχονται, να νηστεύουν, να αγαπούν, να υπομένουν. Πώς; Με το να προσεύχονται, να νηστεύουν, να αγαπούν και να υπομένουν οι ίδιες. Σίγουρα, στις αρχές που έδιναν στα παιδιά τους δεν ήταν το να βρίζουν, να χτυπούν, να ψεύδονται, ή να κοιτούν πρώτα το άτομό τους. Αυτές οι μανάδες από την βρεφική ηλικία εμφύτευαν στις ψυχές των παιδιών τους ότι έχουν καθήκον να είναι φως για τον κόσμο.

   Σήμερα υπάρχουν τέτοιες μανάδες; Δυστυχώς, ένα συνταρακτικό ποσοστό ανδρογύνων κάνει παιδιά «κατά λάθος». Αλλά κι από αυτούς που δεν γεννούν «κατά λάθος», η συντριπτική πλειοψηφία δεν γνωρίζει γιατί φέρνει παιδιά στον κόσμο. Νομίζουν ότι με το να μεγαλώσουν απλώς τα παιδιά τους η αποστολή τους στέφθηκε με επιτυχία. Και έτσι, προσφέρουν τα πάντα στα παιδιά δίχως μέτρο, τα υπηρετούν σαν να είναι πρίγκηπες και κατορθώνουν να τους καλλιεργήσουν έναν αμείωτο ατομισμό, με αποτέλεσμα να ακούμε καθημερινά για ληστείες, bullying, βιασμούς, τρομοκρατίες, ανθρωποκτονίες και ό,τι χειρότερο. Όλα αυτά τα περιστατικά, αγαπητοί μου, οφείλονται στο ότι ένας πατέρας και μία μητέρα δεν ήξεραν την υψηλή αποστολή τους.

   Επανέρχομαι στο ερώτημα που δεν απάντησα νωρίτερα: σήμερα υπάρχουν άγιες μανάδες; Η απάντηση είναι «ναι, υπάρχουν». Είναι λίγες, αλλά υπάρχουν. Και οι λίγες μπορούν να γίνουν πολλές με λίγη θέληση.

   Δεν ήθελα να κάνω αυτή την ομιλία προσωπική και να αναφερθώ στην δική μου μητέρα, την μακαριστή Δήμητρα, αλλά θα το κάνω. Πρώτον, διότι το θεωρώ ως ιερό χρέος να την τιμήσω με αυτή την σύντομη δημόσια αναφορά και, δεύτερον, για να αποδείξω ότι αληθινές χριστιανές μητέρες μπορούν να υπάρξουν και στον 21ο αιώνα και πάντοτε.

   Την ημέρα που επρόκειτο να πάω για πρώτη φορά στο σχολείο, με έπιασε και μου είπε: «παιδάκι μου, τώρα που θα πας στο σχολείο, κάποιο παιδί μπορεί να έρθει να σε χτυπήσει, να σε φτύσει, να σε δαγκώσει. Μην κάτσεις ούτε να σε χτυπήσει, ούτε να σε φτύσει, ούτε να σε δαγκώσει· σήκω και φύγε. Μην διανοηθείς, όμως, εσύ να χτυπήσεις, να φτύσεις, να δαγκώσεις, διότι και να μην φταις, θα φας ξύλο». Ποιό παιδί θα τολμήσει να προβεί σε σχολικό εκφοβισμό όταν έχει ακούσει κάτι τέτοιο από την μητέρα του;

   Ένα ακόμη περιστατικό του οποίου υπήρξα αυτόπτης μάρτυρας έχει ως εξής: ο κατά αρκετά χρόνια μεγαλύτερος αδερφός μου ήταν καλός ποδοσφαιριστής. Σε κάποιον αγώνα κατάφερε να βάλει τρία γκολ. Μετά το δεύτερο, αντίπαλος παίκτης με οργή τον χτύπησε με γροθιά στο σαγόνι, ενώ μετά το τρίτο, στο ίδιο σημείο τον χτύπησε με τον αγκώνα του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να σπάσει το σαγόνι του, να υποβληθεί σε χειρουργείο και να φθάσει, όπως λέμε, στον «θάνατο». Για εβδομήντα οκτώ μέρες νοσηλεύθηκε σε νοσοκομείο όντας σε πολύ κρίσιμη κατάσταση. Ο αντίπαλος παίκτης ήταν αστυνομικός στο επάγγελμα. Λόγω αυτού του εγκλήματος που διέπραξε, θα απολυόταν από την υπηρεσία και θα φυλακιζόταν για τρισήμισυ έτη αυτεπάγγελτα. Σημειωτέον ότι ο αστυνομικός είχε σύζυγο και παιδιά. Μία ημέρα, ο άνθρωπος αυτός επισκέφθηκε το σπίτι μας και ζήτησε από τον αδερφό μου να τον συγχωρέσει και να υπογράψει ώστε να γλιτώσει την απόλυση και την φυλάκιση. Τότε άκουσα τον αδερφό μου να φωνάζει λέγοντας «όχι, με τίποτα! Με σκότωσες! Την ποινή και την οικογένειά σου να τα σκεφτόσουν πριν με χτυπήσεις!». Η μητέρα μου ήταν μπροστά. Αφού ο αδερφός μου επέμενε στην στάση του, τότε έλαβε τον λόγο η μητέρα μας και είπε: «εάν υπάρχει κάποιος εδώ που πονάει περισσότερο, αυτή είμαι εγώ. Εγώ σε γέννησα, και είδα το παιδί μου να πηγαίνει στον θάνατο. Τώρα, λοιπόν, θα κάνεις αυτό που σου λέω: εγώ τον έχω συγχωρέσει, για αυτό θα τον συγχωρέσεις κι εσύ». Έτσι, ο αδερφός μου υπέγραψε, με αποτέλεσμα ο αντίπαλος να παραμείνει στην εργασία του. Για αυτό, προσωπικά, θλίβομαι όταν βλέπω μανάδες να βγάζουν τα «μαχαίρια» όταν ακόμη και κατά λάθος σπρώξει κάποιος το παιδί τους. Αυτό δεν είναι χριστιανική συμπεριφορά.

   Κλείνοντας, εύχομαι στις νεότερες μητέρες, με την πρεσβεία της Παναγίας μας να έχετε δύναμη και φώτιση ώστε εμπνεόμενες από το παράδειγμα της Παναγίας μας, της Αγίας Άννης και όλων των αγίων μητέρων, να διαπαιδαγωγείτε τα παιδιά σας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, εμφυτεύοντάς στις ψυχές τους την αγάπη, την χαρά, την μακροθυμία, την χρηστότητα, την αγαθοσύνη, την πίστη, την πραότητα, την εγκράτεια. Στις μεγαλύτερες μητέρες εύχομαι να χαίρεστε τα παιδιά και, εάν έχετε, τα εγγόνια σας. Αλλά και στις μητέρες που έφυγαν εύχομαι να έχουν καλή ανάπαυση στην Βασιλεία των Ουρανών και τα παιδιά τους να κρατήσουν τις καλές αρχές που τους άφησαν ως παρακαταθήκη.

Πηγή: https://imthes.gr

Ἡ Νηστεία τοῦ Δεκαπενταυγούστου καὶ οἱ Παρακλήσεις πρὸς τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο

 

Ἀπὸ 1 Αὐγούστου μέχρι καὶ 14 Αὐγούστου, νηστεύουμε πρὸς τιμὴν τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου.

Ἡ νηστεία εἶναι αὐστηρή. Ψάρι τρῶμε μόνο στὴν ἑορτὴ τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Σωτῆρος μας (6 Αὐγούστου). Ἂν ἡ 15η Αὐγούστου συμπέσει Τετάρτη ἢ Παρασκευὴ τότε γίνεται κατάλυση μόνον ἰχθύος.

Ἡ νηστεία εἶναι ἐντολὴ τοῦ Θεοῦ. Ἡ πρώτη. Ἡ πιὸ παλιὰ ἀπὸ ὅλες. Τὴν ἔδωκε στὸν Ἀδὰμ μέσα στὸν παράδεισο.

Τὸ νόημα τῆς νηστείας ἦταν: μὲ τὸ ὅπλο τῆς νηστείας νὰ συνηθίσουν οἱ ἄνθρωποι στὴν ὑπακοὴ στὸ Θεὸ καὶ στὴν πάλη κατὰ τοῦ διαβόλου.

Ὁ Χριστός, ἐτόνισε ἀκόμη περισσότερο τὴν ἀξία τῆς νηστείας. Εἶπε: «Τὸ γένος τοῦτο οὐκ ἐκπορεύεται εἰ μὴ ἐν προσευχὴ καὶ νηστεία». Δηλ. μὲ τὴ νηστεία πολεμᾶμε τὸν διάβολο καὶ τὸν νικᾶμε.

Κατὰ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας:

«Δὲν ἀρκεῖ ἡ ἀποχὴ ἀπὸ τροφές, ἀλλὰ ἂς νηστεύσωμε νηστεία ἀρεστὴ στὸ Θεό. Ἀληθινὴ νηστεία εἶναι ἡ ἐγκράτεια τῆς γλώσσας, ἡ ἀποχὴ ἀπὸ τὸ θυμό, ἀποχωρισμὸς ἀπὸ τὶς ἐπιθυμίες, ἀπὸ τὴν συκοφαντία, τὸ ψέμα, τὴν ἐπιορκία». (Μ. Βασίλειος)

«Νήστευε, ὄχι μόνο ἀπὸ ψωμί, κρασί, κρέατα, καὶ ἄλλες τροφές, ἀλλὰ περισσότερο ἀπὸ κακοὺς λογισμούς». (Νεῖλος Ἀγκύρας)

«Αὐτὸς εἶναι ὁ σωστὸς τρόπος νὰ νηστεύουμε, ἡ ἐπίδειξη καλῶν ἔργων, ἡ ἐλεύθερη ἀπὸ πάθη γνώμη». (Κύριλλος Ἀλεξανδρείας).

Οἱ παρακλητικοὶ κανόνες τῆς Θεοτόκου

Τὸ χρονικὸ διάστημα τοῦ Δεκαπενταυγούστου εἶναι μία περίοδος τοῦ Ἐκκλησιαστικοῦ ἔτους, κατὰ τὴν ὁποία ἡ ὀρθόδοξη ψυχὴ στρέφει τὰ μάτια μὲ βαθειὰ κατάνυξη πρὸς τὴν Ὑπεραγία Θεοτόκο.

Ἐπὶ δεκαπέντε ἡμέρες, πρὶν ἀπὸ τὴν ἑορτὴ τῆς Κοιμήσεως, σημαίνουν οἱ καμπάνες τὴν ὥρα τοῦ δειλινοῦ καὶ τὰ πλήθη τῶν πιστῶν πᾶνε νὰ ψάλλουν τὸν Μικρὸ καὶ τὸν Μεγάλο Παρακλητικὸ Κανόνα.

Ἀνάλογη κατάνυξη ἔχει βέβαια καὶ ἡ περίοδος τῶν Χαιρετισμῶν τῆς Παναγίας. Ἀλλὰ ἐνῶ στοὺς Χαιρετισμοὺς κυριαρχεῖ ὁ ὑμνολογικὸς τόνος, ἡ θριαμβικὴ δοξολόγηση τῶν ἀπείρων χαρίτων τῆς «Μητρὸς τοῦ Θεοῦ γενομένης», στοὺς Παρακλητικοὺς Κανόνες τοῦ Δεκαπενταυγούστου κυρίαρχος τόνος εἶναι τὸ πένθος καὶ ἡ ὀδύνη τῆς βαρυαλγούσης ψυχῆς τοῦ πιστοῦ ποὺ ζητᾶ παράκληση καὶ παρηγοριὰ ἀπὸ τὴν Παναγία.

Οἱ Παρακλητικοὶ Κανόνες, ὁ Μικρὸς καὶ ὁ Μέγας ἢ ἁπλῶς ἡ Μικρὴ καὶ ἡ Μεγάλη Παράκληση – ἐπειδὴ διὰ τῶν ὕμνων αὐτῶν οἱ πιστοὶ παρακαλοῦν τὴν Παναγία νὰ ἀκούση καὶ νὰ ἱκανοποιήση τὰ αἰτήματά τους – ψάλλονται , ἐναλλάξ, δηλαδὴ τὴν μία μέρα ψάλλεται ἡ Μεγάλη καὶ τὴν ἄλλη ἡ Μικρή.

Μόνο κατὰ τοὺς ἑσπερινοὺς τῶν Σαββάτων καὶ τῆς Ἑορτῆς τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Κυρίου δὲν ψάλλονται οἱ Παρακλήσεις καὶ τοῦτο ἐπειδὴ τὸ περιεχόμενό τους εἶναι πένθιμο καὶ ἱκετευτικὸ καὶ δὲν συμφωνεῖ πρὸς τὸ χαρμόσυνο ὕφος τῶν ἑορταστικῶν αὐτῶν ὕμνων.

Ἐκτός, ὅμως, ἀπὸ τὴν περίοδο τοῦ Δεκαπενταυγούστου ἡ Μικρή, ἰδίως, Παράκληση ψάλλεται συχνά, «ἐν πάσῃ περιστάσει καὶ θλίψει ψυχῆς», εἴτε στοὺς ἱεροὺς Ναούς, εἴτε καὶ κατ’ οἶκον, ἀπὸ τοὺς πιστούς, οἱ ὁποῖοι ἐπιθυμοῦν νὰ ἱκετεύσουν δι’ αὐτῆς τὴν Θεοτόκο καὶ νὰ ἐπικαλεσθοῦν τὴν μεσιτεία της.

Ἡ δὲ διάκριση τῶν Παρακλήσεων σὲ Μικρὴ καὶ Μεγάλη ὀφείλεται ἀποκλειστικῶς καὶ μόνον στὴν ἔκταση, τὸ μέγεθος τῶν τροπαρίων. Τὰ τροπάρια, δηλαδή, τῆς Μικρῆς Παρακλήσεως εἶναι μικρότερα καὶ συντομώτερα ἀπὸ ἐκεῖνα τῆς Μεγάλης.

Ἡ Μικρὴ Παράκληση εἶναι ποίημα κάποιου ὑμνογράφου, ὁ ὁποῖος κατ’ ἄλλους μὲν ὠνομάζονταν Θεοστήρικτος καὶ ἦταν Μοναχός, κατ’ ἄλλους δὲ Θεοφάνης. Ὅπως φαίνεται, ὅμως, πρόκειται περὶ τοῦ ἰδίου προσώπου, τὸ ὁποῖο ἔγινε Μοναχὸς καὶ ἀπὸ Θεοφάνης μετωνομάσθηκε σὲ Θεοστήρικτο. Ἡ Μεγάλη Παράκληση εἶναι ἔργο τοῦ Θεοδώρου τοῦ Β, τοῦ Δουκός, Βασιλέως τῆς Νικαίας, τοῦ ἐπονομαζομένου Λασκάρεως, ὁ ὁποῖος ἔζησε περὶ τὰ μέσα τοῦ 13ου αἰῶνος καὶ εἶναι πολὺ μεταγενέστερός του Θεοστηρίκτου, τοῦ Μοναχοῦ.

Οἱ δύο Παρακλήσεις, πλὴν τοῦ Κανόνος, περιλαμβάνουν στὴν Ἀκολουθία τους καὶ Ψαλμούς, δεήσεις ὑπὲρ τῶν ζώντων πιστῶν, ὑπὲρ τῶν ὁποίων τελοῦνται, καὶ Εὐαγγελικὴ περικοπή. Τὸ περιεχόμενό τους εἶναι ἱκετευτικό, συγκινεῖ τοὺς πιστούς, διδάσκει καὶ προτρέπει αὐτοὺς νὰ προστρέχουν μὲ θάρρος καὶ ἐμπιστοσύνη πάντοτε πρὸς τὴν Κυρία Θεοτόκο, τὴν Μεγάλη Μητέρα τους, γιὰ νὰ βρίσκουν παρηγοριὰ καὶ νὰ λαμβάνουν βοήθεια στὶς ἀνάγκες του.

Πρὸς τὴν Κυρία Θεοτόκον ἂς ψάλλουμε καὶ μεῖς μὲ πίστη καὶ ἐκ βάθους καρδίας τὶς ἱερὲς Παρακλήσεις καὶ μαζὶ μὲ τοὺς ἱεροὺς ὑμνωδούς, ἂς ἐπαναλαμβάνουμε:

«Βλέψον ἰλέω ὄμματί σου καὶ ἐπισκεψαι τὴν κάκωσιν, ἢν ἔχομεν, καὶ δεινῶν συμφορῶν καὶ βλάβης καὶ κινδύνων καὶ πειρασμῶν ἡμᾶς λύτρωσαι, ἀμετρήτῳ σου ἐλέει», μὲ τὴν ἀκράδαντη βεβαιότητα ὅτι «δὲν θὰ παρίδῃ τὴν πενιχρὰν δέησίν μας, τὸν κλαυθμὸν καὶ τὰ δάκρυα καὶ τοὺς στεναγμούς μας, ἀλλὰ θὰ πληρώσῃ τὰς αἰτήσεις μας», γιὰ νὰ δοξάζουμε Αὐτὴν μετὰ πόθου πάντοτε.

(Ἱστότοπος «Ἁγίας Ζώνης», Ψηφιακὴ Βιβλιοθήκη, 01/08/2025)

Πηγή

Η ΘΑΥΜΑΣΤΗ ΜΕΣΙΤΕΙΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

 

Ο μακάριος Αββάς Παύλος ο απλούς διηγήθηκε το εξής γεγονός.

Είχα έναν μαθητή, ο οποίος χωρίς εγώ να το γνωρίζω έπεφτε σε διάφορες αμαρτίες. Συνέβη λοιπόν και αυτός απέθανε.

Και προσευχήθηκα στον Θεό εκτενώς, παρεκάλεσα και την Αγίαν Θεοτόκο, να μου φανερωθή με ποιούς ευρίσκεται η ψυχή του μετά την έξοδο από το σώμα. Πέρασα αρκετές ημέρες στην προσευχή και τότε ήλθα σε έκστασι.

Και βλέπω τον μαθητή μου να βαστάζεται από δύο αγνώστους και να μην έχη καμμιά ενέργεια ούτε ψυχική ούτε σωματική, ούτε ωμιλούσε καθόλου, αλλά ήταν ωσάν απολιθωμένος. Εγω ήμουν σε μεγάλη αγωνία …

Τότε, σαν να μου ήλθε θεϊκή έμπνευσι, θυμήθηκα αυτό που είπε ο Κύριος: «Τον μη ενδεδυμένον ένδυμα γάμου, δήσαντες αυτού χείρας και πόδας, εμβάλετε εις το σκότος το εξώτερον· εκεί έσται ο κλαυθμός και ο βρυγμός των οδόντων».

Οταν συνήλθα από την έκστασι, άρχισα να λυπούμαι υπερβολικά και να αδημονώ. Εκανα ελεημοσύνες το κατά δύναμιν υπέρ της ψυχής του και Θείες Λειτουργίες. Παρακαλούσα την Αγίαν Θεοτόκο να ελεηθή αυτός. Παρακαλούσα επίσης υπέρ αυτού τον φιλάνθρωπο Θεό. Και άρχισα να κοπιάζω στην άσκησι και να ξηροφαγώ, ενώ είχα φθάσει σε τόσο βαθύ γήρας.

Μετά λοιπόν από ολίγες ημέρες, βλέπω την Παναγία Θεοτόκο, η οποία μου είπε: «Γιατί λυπείσαι και αδημονείς, παππούλη;». Εγώ απάντησα: «Για τον αδελφό, Δέσποινά μου, διότι τον είδα σε κακή κατάστασι». Αυτή απεκρίθη και είπε: «Εσύ δεν ήσουν που παρεκάλεσες, επειδή ήθελες να τον ιδής; Να λοιπόν, πληροφορήθηκες».

Και εγώ είπα: «Ναι, σε ικετεύω, εγώ παρεκάλεσα, αλλά δεν ήθελα να τον ιδώ στην κατάστασι αυτή. Διότι σε τί μου χρησιμεύει να τον ιδώ και να κλαίω και να πονώ;».

Την άλλη ημέρα είδα (σε έκστασι) πάλι τον αδελφό να έρχεται προς εμένα περιχαρής, να προχωρή μόνος του, να γελάη. Και μου λέγει: «Οι πρεσβείες σου, πάτερ, έκαμψαν την Παναγία Θεοτόκο, διότι σε αγαπάει υπερβολικά. Και παρεκάλεσε τον Σωτήρα να λυθώ από τα δεσμά, διότι ήμουν περιεσφιγμένος με τα σχοινιά των αμαρτιών μου».

Οταν ο αδελφός είπε αυτά τα λόγια, εγώ γέμισα από χαρά. Και αμέσως είδα την Παναγία Θεοτόκο και μου λέγει: « Ελαβες πληροφορία, Γέροντα, έστω και τώρα;». Εγώ αποκρίθηκα: «Ναι, Δέσποινά μου, και χάρηκα πάρα πολύ, διότι είδα αυτόν να είναι σε άνεσι». Εκείνη μου απάντησε: «Πήγαινε λοιπόν και να θυμάσαι πάντοτε τον αδελφό με προσευχές, με ελεημοσύνες και με Θείες Λειτουργίες. Διότι βοηθάει υπερβολικά τους κοιμηθέντας η ελεημοσύνη και η Λειτουργία».

(Απο το Μέγα Γεροντικό)

Πηγή

Η ΥΠΑΚΟΗ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΚΑΙ Η ΥΠΑΚΟΗ ΚΑΙ ΥΠΟΜΟΝΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ (Ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα)

Ὁμιλία σὲ Ἱερὰ Μονὴ στὴν Βερδικούσια

Ἀπὸ τὸν Σεβ. Μητροπολίτη Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα στὸν ἑορτάζοντα Ναὸ Καταθέσεως τῆς Τιμίας Ἐσθῆτος τῆς Θεοτόκου στὴν Ἱερὰ Ἀνδρώα Μονὴ Ἁγίου Νεκταρίου στὴν Πασπάλη Βερδικούσιας, τὴν 2/15-7-2025, μὲ τίτλο: «Ἡ ὑπακοὴ τῆς Παναγίας καὶ ἡ ὑπακοὴ καὶ ὑπομονὴ τοῦ Χριστοῦ».

Πηγή

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤΟΥΣ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΥΣ ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΥΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΜΑΣ ( Τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα)

 

Στοὺς τελευταίους Χαιρετισμοὺς τῆς Παναγίας

Ὁμιλία ἀπὸ τὸν Σεβ. Μητροπολίτη Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίας Παρασκευῆς στὸ Μεζοῦρλο (Λατίνια) Λαρίσης, τὸ βράδυ τῆς Παρασκευῆς τῆς Ε΄ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν, 22-3/4-4-2025: 

Πηγή

Εὐχὴ ἐξομολογητικὴ εἰς τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον (Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ)

Εὐχὴ ἐξομολογητικὴ εἰς τὴν ὑπεραγίαν Θεοτόκον

(Ἁγίου Γρηγορίου Παλαμᾶ)

Παρθένε Δέσποινα Θεοτόκε ἐσὺ ποὺ γέννησες κατὰ σάρκα τὸ Θεὸ Λόγο, γνωρίζω ὅτι δὲν εἶναι εὐπρεπές, οὔτε ἄξιο, γιὰ μένα τὸν πανάσωτο, ἔχοντας ἀκόμη μολυσμένα μάτια και ἀκάθαρτα χείλη, νὰ ἴδω τὴν εἰκόνα, σοῦ τῆς Ἁγνῆς, τῆς Ἀειπαρθένου, τῆς ἐχούσης τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν καθαρὰ καὶ ἀμόλυντα, νὰ τὴν προσκυνῶ καὶ νὰ τὴν παρακαλῶ. Πιὸ σωστὸ εἶναι γιὰ μένα τὸν ἄσωτο νὰ μισηθῶ καὶ νὰ ἐπιτιμηθῶ ἀπὸ τὴ δική σου καθαρότητα· ἐπειδὴ ὅμως ὁ Θεὸς τὸν Ὁποῖον γέννησες, ἔγινε ἄνθρωπος γιὰ νὰ μᾶς καλέσῃ τοὺς ἁμαρτωλοὺς σὲ μετάνοια, παίρνω καὶ ἐγὼ τὸ θάῤῥος καὶ προσέρχομαι κοντά σου καὶ σὲ παρακαλῶ μὲ δάκρυα.

Κάμε δεκτὴ τὴν ἐξαγόρευση τῶν πολλῶν καὶ χαλεπῶν ἁμαρτιῶν μου καὶ φέρε τὴ μετάνοιά μου στὸ μονογενή σου Υἱὸ καὶ Θεό, παρακαλώντάς τον νὰ λυπηθῇ τὴν ἄθλια καὶ ταλαίπωρη ψυχή μου. Γιατὶ ἕνεκα τοῦ πλήθους τῶν ἁμαρτιῶν μου ἐμποδίζομαι νὰ ἀτενίσω πρὸς Αὐτὸν καὶ νὰ ζητήσω συγχώρηση. Γι᾿ αὐτὸ σὲ προβάλλω ὡς πρέσβη καὶ μεσίτρια, γιατί ἐνῶ ἀπόλαυσα πολλῶν καὶ μεγάλων δωρεῶν παρὰ τοῦ δημιουργήσαντός με Θεοῦ, τὶς ξέχασα ὅλες, ὁ ἄθλιος καὶ ἀχάριστος, ὁμοιωθεὶς ἔτσι μὲ τὰ ἀνόητα κτήνη· πτωχεύοντας στὶς ἀρετές, καὶ πλουτώντας στὰ πάθη, γεμάτος ντροπὴ καὶ στερημένος ἀπὸ τὴ θεία παῤῥησία, ἔχω κατακριθεῖ ἀπὸ τὸ Θεό, καὶ γι᾿ αὐτὸ θρηνοῦν γιὰ μένα οἱ Ἄγγέλοι, καὶ χαίρονται οἱ δαίμονες. Μισοῦμαι ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, ἐλεγχόμενος ὑπὸ τῆς συνειδήσεως, γεμᾶτος ντροπὴ γιὰ τὰ πονηρά μου ἔργα, νεκρὸς πρὶν τὸ θάνατό μου, καὶ πρὶν τὴν κρίση αὐτοκατάκριτος, καὶ πρὶν ἀπὸ τὴν ἀτελεύτητη κόλαση αὐτοτιμωρούμενος ἀπὸ τὴν ἀπόγνωση. Γι᾿ αὐτὸ καταφεύγω μόνο στὴ δική σου καὶ μόνη βοήθεια, Δέσποινα Θεοτόκε, ὁ ὀφειλέτης μυρίων ταλάντων, ἐγὼ ποὺ σπατάλησα τὴν πατρικὴ περιουσία μὲ πόρνες, ποὺ φέρθηκα χειρότερα καὶ ἀπὸ τὴν πόρνη, ποὺ παρανόμησα πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸν Μανασσῆ, ποὺ ἔγινα ἄσπλαγχνος περισσότερο καὶ ἀπὸ τὸν πλούσιο, ὁ λαίμαργος δοῦλος, τὸ δοχεῖο τῶν πονηρῶν λογισμῶν, ὁ φύλακας τῶν αἰσχρῶν καὶ ῥυπαρῶν λόγων, ὁ γεμάτος μὲ κάθε ἀκαθαρσία, ὁ ξένος κάθε ἀγαθοῦ ἔργου.

Ἐλεήσέ μου τὴν ταπείνωση καὶ λυπήσου τὴν ἀσθένειά μου. Σὺ μόνο ἔχεις τόσο μεγάλη παῤῥησία πρὸς τὸν ἐκ σοῦ τεχθέντα καὶ κανεὶς ἄλλος. Τὰ πάντα μπορεῖς ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ. Γιὰ ὅλα ἔχεις τὴν ἰσχὺ ὡς ὑπερέχουσα ὅλων τῶν κτισμάτων. Τίποτα δὲν σοῦ εἶναι ἀδύνατο, ἀρκεῖ νὰ τὸ θελήσεις. Μὴν παραβλέψῃς τὰ δάκρυά μου, μὴν ἀηδιάσῃς τὸ στεναγμό μου, μὴν ἀποστραφῇς τὸν πόνον τῆς καρδιᾶς μου, μὴν ντροπιάσῃς τὴν προσδοκίαν μου σὲ σένα, ἀλλὰ μὲ τὶς μητρικές σου παρακλήσεις ἀπόσπασε γιὰ μένα τὴν εὐσπλαγχνία τοῦ ἀγαθοῦ Υἱοῦ σου καὶ Θεοῦ καὶ ἀξίωσέ με τὸν ταλαίπωρο καὶ ἀνάξιο δοῦλό σου νὰ ξαναβρῶ τὸ ἀρχαῖο προπτωτικὸ κάλλος τῆς ψυχῆς, νὰ ἀποβάλω τὴν ἀσχήμια τῶν παθῶν, νὰ ἀπελευθερωθῶ ἀπὸ τὰ δεσμὰ τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ γίνω ὑπηρέτης τῆς δικαιοσύνης, νὰ ἐκδυθῶ τὸ μόλυσμα τῆς σαρκικῆς ἡδονῆς καὶ νὰ ἐνδυθῶ τὸν ἁγιασμὸ τῆς ψυχικῆς καθαρότητας, νὰ νεκρωθῶ γιὰ τὸν κόσμο καὶ νὰ ζήσω μέσα στὴν ἀρετή. Συνοδοιπόρησε καὶ σύμπλευσε μαζί μου, στὶς ἀγρυπνίες ἐνίσχυσέ με, παρηγόρησέ με στὶς θλίψεις, γιὰ τὶς ὀλιγοψυχίες μου παρακάλεσε, δώρισέ μου τὴν θεραπεία τῶν ἀσθενειῶν, λύτρωσέ με ἀπὸ τὶς ἀδικίες, ἀπὸ τὶς συκοφαντίες ἀθώωσέ με, στὸ θανάσιμο κίνδυνο σπεῦσε σὲ βοήθειά μου. Ἀνάδειξέ με καθημερινὰ ἰσχυρὸ στοὺς ἀόρατους ἐχθρούς μου, γιὰ νὰ μάθουν ὅλοι οι δαίμονες ποὺ ἄδικα μὲ τυραννοῦν ποιανοῦ εἶμαι δοῦλος.

Ναί, ὑπεραγία μου Δέσποινα Θεοτόκε, ἐπάκουσε τὴν οἰκτρὴ δεήσή μου, καὶ μὴ ντροπιάσῃς τὴν προσδοκία μου, σὺ ποὺ (μετά το Θεὸ) εἶσαι ἡ ἐλπίδα πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς. Τὸ βρασμὸ τῆς σάρκας μου κατάσβεσε, τὴν ἀγριώτατη ταραχὴ τῇς ψυχῇς μου κατεύνασε, τὸν πικρὸ θυμό μου καταπράϋνε, τὸν τῦφο καὶ τὴν ἀλαζονία τῆς μάταιας οἰήσεως ἀφάνισε ἀπὸ τὸ νοῦ μου. Μείωσε τὶς νυκτερινὲς φαντασιώσεις τῶν πονηρῶν πνευμάτων, καθὼς καὶ τὶς καθημερινὲς τῶν ἀκάθαρτων ἐννοιῶν προσβολὲς ἀπὸ τὴν καρδιά μου. Διαπαιδαγώγησε τὴ γλῶσσα μου γιὰ νὰ λέει τὰ συμφέροντα. Δίδαξε τὰ μάτια μου νὰ βλέπουν σωστὰ τὴν ὁδὸ τῆς ἀρετῆς. Ἐνίσχυσε τὰ πόδια μου γιὰ νὰ βαδίζουν τὴν μακαρία ὁδὸ τῶν ἐντολῶν τοῦ Θεοῦ. Τὰ χέρια μου ἁγίασε γιὰ νὰ τὰ σηκώνω ἐπάξια στὸν Ὕψιστο. Καθάρισε τὸ στόμα μου, γιὰ νὰ ἐπικαλοῦμαι μὲ παῤῥησία ὡς Πατέρα τὸν πανάγιο καὶ φοβερὸ Θεό. Ἄνοιξε τὰ αὐτιά μου, γιὰ νὰ ἀκούω, καταλαβαίνω καὶ ἐφαρμόζω τὰ λόγια τῶν Ἁγίων Γραφῶν, ποὺ εἶναι πιὸ γλυκὰ ἀπὸ τὸ κερὶ καὶ τὸ μέλι, ἐνισχυόμενος ἀπὸ ἐσέ.

Δῶσε μου καιρὸ μετανοίας, καὶ λογισμὸ ἐπιστροφῆς. Φύλαξέ με ἀπὸ τὸν αἰφνίδιο θάνατο. Ἀπάλλαξέ με ἀπὸ τὴν κατάκριση τῆς συνειδήσεως. Τέλος παραστάσου κοντά μου κατὰ τὸ χωρισμὸ τῆς ψυχῆς μου ἀπὸ τὸ ἄθλιο μου σῶμα, γιὰ νὰ ἐλαφρύνῃς ἔτσι τὴν ἀφόρητη αὐτὴ βία, νὰ ἀνακουφίσῃς τὸν ἀνέκφραστον πόνον, καὶ νὰ παρηγορήσεις τὴν ἀπαραμύθητη στενοχώρια μου. Λύτρωσέ με ἀπὸ τὴ σκοτεινὴ μορφὴ τῶν δαιμόνων, παραμερίζουσα τὸν ἄρχοντα τοῦ σκότους καὶ σχίζουσα τὰ χειρόγραφα τῶν πολλῶν μου ἁμαρτιῶν. Φέρε με σὲ οἰκειότητα μὲ τὸ Θεὸ καὶ ἀξίώσέ με νὰ βρεθῶ στὰ δεξιά Του, κατὰ τὴν ὥρα τῆς φοβερῆς κρίσεως, καὶ νὰ μὲ κάμῃς κληρονόμο τῶν αἰωνίων καὶ ἄφθορων ἀγαθῶν.

Αὐτὴ τὴν ἐξομολόγησή μου ἀπευθύνω σὲ σένα Δέσποινα Θεοτόκε, τὸ φῶς τῶν ἐσκοτισμένων μου ὀφθαλμῶν, ἡ παραμυθία τῆς ψυχῆς μου, ἡ μετὰ τὸν Θεὸν ἐλπὶς καὶ προστασία μου, τὴν ὁποία ἐξομολόγησή μου δέξου εὐμενῶς καὶ καθάρισὲ με ἀπὸ κάθε μολυσμὸ σαρκὸς καὶ πνεύματος. Ἀξίωσέ με ἐν ὅσῳ ζῶ νὰ κοινωνῶ χωρὶς κατάκριση, τὸ πανάγιο καὶ πανάχραντο Σῶμα καὶ Αἷμα τοῦ Υἱοῦ σου καὶ Θεοῦ, καὶ στὸ μέλλον νὰ συμμετάσχω στὴ γλυκυτάτη οὐράνια τροφὴ τοῦ Παραδείσου, ὅπου βρίσκεται ὅλων τῶν εὐφραινομένων ἡ κατοικία. Αὐτῶν τῶν ἀγαθῶν ἐλπίζοντας νὰ τύχω κι ἐγὼ ὁ ἀνάξιος, δοξάζω στοὺς αἰῶνες τῶν αἰώνων τὸ πάντιμο καὶ μεγαλοπρεπὲς ὄνομα τοῦ Υἱοῦ καὶ Θεοῦ σου, ποὺ δέχεται ὅλους ὅσους μετανοοῦν εἰλικρινά, χάρις σὲ σένα ποὺ εἶσαι μεσίτρια καὶ ἐγγυήτρια ὅλων τῶν ἁμαρτωλῶν, γιατὶ χάρις σὲ σένα πανύμνητε καὶ ὑπεράγαθε Δέσποινα, σώζεται ὁλόκληρη ἡ ἀνθρωπίνη φύση, ποὺ αἰνεῖ καὶ εὐλογεῖ τὸν Πατέρα τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, τὴν Παναγία καὶ ὁμοούσια Τριάδα, τώρα καὶ πάντοτε στοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

Νεοελληνικὴ ἀπόδοσις: Βασίλειος Σκιαδᾶς, θεολόγος

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΑΣ ΠΡΟΤΡΕΠΕΙ ΣΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΓΝΗΣΙΑΣ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ (Ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα)

Στοὺς Γ΄ Χαιρετισμοὺς

Ὁμιλία ἀπὸ τὸν Σεβ. Μητροπολίτη Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα στὸν Ἱερὸ Καθεδρικὸ Ναὸ Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου Λαρίσης, τὸ βράδυ τῆς Παρασκευῆς τῆς Γ΄ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν, 8/21-3-2025, μὲ τίτλο: «Ἡ Παναγία μας προτρέπει στὴν ἀκολούθηση τῆς γνήσιας Ὀρθοδοξίας».

Πηγή 

Η ΠΑΝΑΓΙΑ ΜΑΣ ΣΩΖΕΙ ΑΠΟ ΒΕΒΑΙΟ ΘΑΝΑΤΟ (Ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα)

 

Στοὺς Α΄ Χαιρετισμοὺς

Ὁμιλία ἀπὸ τὸν Σεβ. Μητροπολίτη Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα στὴν Ἱερὰ Μονὴ Ἁγίας Παρασκευῆς στὸ Μεζοῦρλο (Λατίνια) Λαρίσης, τὸ βράδυ τῆς Παρασκευῆς τῆς Α΄ ἑβδομάδος τῶν Νηστειῶν, 22-2/7-3-2025, μὲ τίτλο: «Ἡ Παναγία μας σώζει ἀπὸ βέβαιο θάνατο».

Πηγή

ΘΑ ΜΕΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟ ΠΕΙΣΜΑ; (Ὁμιλιά τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα)

Ὁμιλία στὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου

Ἀπὸ τὸν Σεβ. Μητροπολίτη Λαρίσης καὶ Πλαταμῶνος κ. Κλήμεντα στὸν Ἱερὸ Ναὸ Ἁγίων Δώδεκα Ἀποστόλων στὴν Λάρισα, τὴν Τετάρτη, 21-11/4-12-2024, τῶν Εἰσοδίων τῆς Θεοτόκου, μὲ τίτλο: «Θὰ μείνουμε στὸ πεῖσμα;».

 Πηγή 

ΤΑ ΕΙΣΟΔΙΑ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (Ἁγίου Φιλαρέτου Μητροπολίτου Νέας Ὑόρκης († 1985)

 

Τὰ Εἰσόδια τῆς Θεοτόκου

Ἁγίου Φιλαρέτου Μητροπολίτου Νέας Ὑόρκης († 1985)

«Σήµερον ὁ θεοχώρητος ναός, ἡ Θεοτόκος ἐν Ναῷ Κυρίου προσάγεται, καὶ Ζαχαρίας ταύτην ὑποδέχεται. Σήµερον τὰ τῶν Ἁγίων Ἅγια ἀγάλλονται». Ἐµεῖς µόλις ἀκούσαµε νὰ ψάλλωνται αὐτὰ τὰ λόγια, µὲ τὰ ὁποῖα ἡ Ἐκκλησία ἐξεικονίζει τὸ ἑορταστικὸ γεγονός, τοῦ ὁποίου τὴν µνήµη ἐπιτελοῦµε κατὰ τὴν σηµερινὴ Μεγάλη Ἑορτή.

«Σήµερον τὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων ἀγάλ­λον­ται», ψάλλει ἡ Ἐκκλησία. Καὶ ἐµεῖς γνωρίζουµε, ὅτι στὸν Ἀκάθιστο Ὕµνο τῆς Θεοτόκου, σὲ ἕναν ἀπὸ τοὺς Χαιρετισµούς Της, ἐπίσης λέγουµε: «Χαῖρε Ἁγία, Ἁγίων µείζων»· αὐτὸ σηµαίνει: Νὰ χαίρεσαι Ἐσύ, ἡ ὁποία Εἶσαι µεγαλυτέρα ἀπὸ τὰ Ἅγια τῶν  Ἁγίων!

Ἡ ἱστορία τῆς Ἑορτῆς µᾶς διηγεῖ­ται, πὼς οἱ εὐλαβεῖς γονεῖς, Ἰωακεὶµ καὶ Ἄννα, ἔφεραν τὸ τριετὲς παιδί τους, τὴν µικρὰ παρθένο Μαρία στὸν Ναὸ τοῦ Θεοῦ, ὅπως εἶχαν ὑποσχεθῆ, σύµφωνα µὲ τὸ τάµα τους, ὅτι θὰ τὴν ἀφιέρωναν στὸν Θεό. Πὼς οἱ παρθένοι νεάνιδες τὴν συνώδευαν µὲ λαµπάδες καὶ πὼς τελικά, ὅταν εἰσῆλθαν στὸν Ναό τοῦ Θεοῦ, ὁ Ἀρχιερέας Ζαχαρίας ἐξῆλθε νὰ τὴν ὑποδεχθῆ. Καὶ ἡ Παράδοσις µᾶς πληροφορεῖ ὅτι Αὐτή, ἄν καὶ τόσο µικρή, µόλις τριῶν ἐτῶν, ἀπὸ µόνη Της ἀνέβηκε τά σκαλοπάτια κατ’ εὐθεῖαν πρὸς ἐκεῖνον, καὶ αὐτός, καθ­οδηγούµενος ἀπὸ τὸ Ἅγιον Πνεῦµα, ἔπραξε αὐτό, τὸ ὁποῖο δὲν εἶχε ξαναγίνει ποτὲ στὰ χρονικά, τὴν ὡδήγησε δηλ. στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, στὸ µέρος, στὸ µυστικό σκοτάδι τοῦ ὁποίου, µόνον Αὐτὸς ὁ Κύριος ἐσκήνωνε· καὶ ποὺ ποτὲ δὲν εἶχε πατήσει πόδι ἀνθρώπου, καὶ µόνον ὁ Ἀρχιερεὺς µόνος του, εἰσερχόταν στόν ἐνδιάτακτο καιρό, µὲ προσευχὴ καὶ θυµίαµα µία ἡµέρα τὸν χρόνο.

Μία ἡµέρα τὸν χρόνο! Καὶ αὐτὴ δὲν ἦταν ἐκείνη ἡ ἡµέρα. Παρ᾽ ὅλα αὐτά,  ὑπὸ τὴν καθοδήγησι τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος, ὁ δίκαιος Ζαχαρίας ὡδήγησε τὴν τρίχρονη Νεάνιδα στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων, ἔτσι ὥστε νὰ ἀνατραφῆ ἐκεῖ. Σὲ ἄλλον ἐκκλησιαστικό ὕµνο λέγει: «ὡς ἡγιασµένη». Καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ Παράδοσις µᾶς ἀναφέρει πὼς ἦταν συχνὰ στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων· πὼς Ἅγιοι Ἄγγελοι τῆς ἐµφανίζονταν ἐκεῖ· πὼς ὁ Ἀρχάγγελος Γαβριὴλ τῆς ἐµφανιζόταν καὶ τῆς ἔφερνε τροφή. Καὶ ὄντως ἔτσι εἶναι· διότι, ὅταν ἀναγινώσκουµε τὴν ἱερὰ στιγµὴ κατὰ τὴν ὁποία πῆγε, στὸν Εὐαγγελισµό, νὰ τῆς ἀναγγείλη τὸ χαρµόσυνο µήνυµα, τὸ Εὐαγγέλιο καθι­στᾶ σαφές, ὅτι ὅταν ἡ Ὑπερευλογηµένη Παρθέ­νος Μαρία εἶδε τὸν Ἀρχάγγελο Γαβριήλ, δὲν ταράχθηκε ἀπὸ τὴν παρουσία του, ἀλλὰ ἀπὸ τὸ µήνυµά του· ἐπειδὴ τῆς ἦταν παλαιὸς γνώριµος καὶ τῆς εἶχε ἐµφανισθῆ πολλὲς φορὲς στὰ Ἅγια τῶν Ἁγίων. Ἀλλά, παρ᾽ ὅλα αὐτά, ὅταν ἄκουσε τὸν ἀσυνήθιστο χαιρετισµό, «Χαῖρε κεχαριτωµένη Μαρία, ὁ Κύριος µετὰ σοῦ, εὐλογηµένη σὺ ἐν γυναιξί», ἦταν αὐτὸς ὁ ἀσυνήθιστος χαιρετισµός, ὁ ὁποῖος τὴν ἐτάραξε, καὶ ἀναρωτήθηκε τὶ νὰ σήµαινε ἕνας τέτοιος χαιρετισµός.

Σύµφωνα µὲ τὴν Παράδοσι, µετὰ τὴν Εἴσοδό Της στὸν Ναό, ζοῦσε µονίµως ἐκεῖ. Ἐκεῖ προσευχόταν, ἐκεῖ ἐργαζόταν, καὶ ἐκεῖ, ὅπως ἔχει ἤδη εἰπωθῆ, Ἅγιοι Ἄγγελοι τῆς ἐκόµιζαν τροφή.

Ἀλλά, πῶς ἐµεῖς σχετιζόµεθα µὲ τὸν Ναὸ τοῦ Θεοῦ; Γιὰ τὸν Χριστιανὸ ὁ Οἶκος τοῦ Θεοῦ θὰ πρέπει νὰ εἶναι ἀκριβῶς ὅπως στὰ ἀρχαῖα χρόνια γιὰ τὸν Ψαλµωδό, ὁ ὁποῖος ἔγραψε: «Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰρηκόσι µοι· εἰς οἶκον Κυρίου πορευσόµεθα» (Ψαλµ. ρκα΄ 1). Αὐτὸ σηµαίνει ὅτι, χάρηκα ὅταν κάποιοι µοῦ εἶπαν: «Ἄς πορευθοῦµε εἰς τὸν Ναὸν τοῦ Κυρίου»! Συµβαίνει αὐτὸ µὲ µᾶς; Τιµοῦµε τὸν Οἶκο τοῦ Θεοῦ; Ἀγαποῦµε τὸν Οἶκο τοῦ Θεοῦ; Προσπαθοῦµε νὰ εἴµεθα ἐκεῖ ὅσο τὸ δυνατὸν πιὸ συχνὰ µποροῦµε; Ἆρά γε, ὑπερπηδοῦµε τὰ τυχὸν ἐµπόδια ποὺ παρουσιάζονται; Ἐσεῖς οἱ ἴδιοι γνωρίζετε, ὅτι εἶναι µακρὺς ὁ δρόµος, ἄν καὶ αὐτὸ δὲν ἀποτελῆ πάντοτε πρόφασι!

Σὲ αὐτὴν εἰδικῶς τὴν περίπτωσι, ἔφεραν τὴν Πάναγνο καὶ Παρθένο Μαρία, ἔφεραν τὴν νεαρὴ Παρθένο µέσα στὸν Ναό· ὁ Ναὸς ἔγινε γι᾽ αὐτὴν δική Της κατοικία. Ἔµενε πάντα ἐκεῖ. Ἀλλά, δυστυχῶς, τώρα συµβαίνει καὶ τὰ δικά µας τὰ παιδιὰ νὰ πηγαίνουν πολὺ σπάνια στὸν Οἶκο τοῦ Θεοῦ. Εὐλογηµένα εἶναι ἐκεῖνα τὰ παιδιά, τῶν ὁποίων οἱ εὐλαβεῖς γονεῖς τους πάντοτε τὰ φέρνουν στὴν Ἐκκλησία! Δὲν ὑπάρχει τίποτε ἰσάξιο µὲ ὅ,τι λαµβάνει ἕνα μικρὸ παιδὶ στὴν Ἐκκλησία, στὴν γεµάτη χάρη, λαµπρότητα, ἱερὴ καὶ πνευµατικὴ ἀτµόσφαιρα τῆς Ἐκκλησίας! Ἐκεῖνο, τὸ ὁποῖο ἡ παιδικὴ ψυχὴ ἀπορροφᾶ σὲ αὐτὰ τὰ τρυφερὰ χρόνια τῆς νεαρᾶς ἡλικίας, θὰ ἀποδειχθῆ θησαυρὸς καὶ πνευµατικὸ κεφάλαιο γι᾽ αὐτήν, καὶ τὸ καλύτερο ἀντίδοτο στὴν µαταιότητα καὶ ἀκολασία τῆς ζωῆς, στὴν ὁποία πολὺ γρήγορα θὰ ἐκτεθῆ. Μακάρι νὰ µποροῦσαν οἱ ἅγιες Ἐκκλησίες µας νὰ γεµίζουν πάντα ἀπὸ παιδιά! Ἀλλά, συνεχῶς βλέπουµε ὅτι αὐτὸ δὲν γίνεται, ἀκόµη καὶ στὶς µεγάλες Ἑορτές. Γιὰ παράδειγµα, σήµερα ἡ Ἐκκλησία µπορεῖ νὰ ἔχη ἕναν ἀρκετὰ µεγάλο ἀριθµὸ πιστῶν, ἀλλὰ µὲ δυσκολία µερικὰ παιδιά.

Αὐτὸ εἶναι κάτι, τὸ ὁποῖο θὰ πρέπει ὅλους νὰ µᾶς προβληµατίζη, ὄχι µόνον τοὺς γονεῖς, ἀλλὰ τοὺς παιδαγωγούς, τοὺς διδασκάλους, τοὺς Χριστιανούς, τὸν καθένα µας, ἔτσι ὥστε νὰ µπορῆ νὰ δίδεται ἔστω καὶ µία πενιχρὰ εὐκαιρία στοὺς νέους, νὰ ἀπορροφήσουν στὴν πνευµατικῶς ἀναπτυσσόµενη καὶ ἀνθηφοροῦσα ψυχή τους, τὸ πνευµατικὸ κεφάλαιο καὶ τὴν πνευµατικὴ γνῶσι ποὺ προσφέρεται στὸν Οἶκο τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι, αὐτὰ µπορεῖ νὰ ὠφεληθοῦν καὶ νὰ ἀποβῆ γι᾽ αὐτὰ πνευµατικὸς πλοῦτος, ὄχι µόνον στὴν πορεία τους σ᾿ αὐτὴ τὴν ζωή, ἀλλὰ καὶ στὴν µέλλουσα.

Σκεφθῆτε αὐτὸ καὶ προσπαθῆστε νὰ φέρνετε τὰ παιδιά µας στὴν Ἐκκλησία πιὸ συχνά. Οὕτως ὥστε, νὰ µάθουν νὰ ἀγαποῦν τὴν Ἐκκλησία καὶ σταθερὰ νὰ ἐπιδιώκουν νὰ βρίσκωνται ἐκεῖ. Πάντοτε ὑπῆρχαν, καὶ πράγµατι ὑπάρχουν καὶ τώρα κάποιες οἰκογένειες, τῶν ὁποίων τὰ µικρὰ παιδιὰ ἀγαποῦν τὸν Οἶκο τοῦ Θεοῦ σὲ τέτοιο βαθµό, καὶ δὲν πλήττουν στὶς Ἀκολουθίες, οὕτως ὥστε νὰ µὴν εἶναι οἱ γονεῖς αὐτοὶ ποὺ φέρνουν τὰ παιδιὰ στὴν Ἐκκλησία, ἀλλὰ τὰ παιδιὰ τοὺς γονεῖς! Εὐλογηµένη εἶναι ἡ οἰκογένεια ἐκείνη, στὴν ὁποία ἐπικρατεῖ αὐτὴ ἡ κατάστασις.

Σκεφθῆτε το αὐτό, ἀγαπητοί µου ἀδελφοί. Νὰ φροντίσετε, ὥστε τὰ παιδιά µας νὰ µεγαλώνουν Χριστιανικά, σὰν γνήσια, πιστὰ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας, καὶ νὰ ἀγαποῦν τὸν Οἶκο τοῦ Θεοῦ µὲ τὴν ταπεινὴ καὶ προσευχητικὴ ἀτµόσφαιρά του. Ἀµήν!

(Περιοδ. «The Shepherd», Volume XXXIII, Number 3 / November 2012, pp. 2-4).

Πηγή

Η ΑΓΙΟΤΗΤΑ - ΣΧΕΤΙΚΗ ΑΝΑΜΑΡΤΗΣΙΑ ΤΗΣ ΠΑΡΘΕΝΟΥ ΜΑΡΙΑΣ

 Μὲ τὴν εὐκαιρία τῆς ἐπικείμενης ἑορτῆς τῆς Κοιμήσεως τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου δημοσιεύουμε τὸ παρακάτω κείμενο τοῦ Ἀρχιμανδρίτου π. Νικηφόρου Νάσσου:

 

Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος Μαρία εἶναι ὁ πλέον ἐκλεκτός καρπός τῆς ἀνθρωπότητος, τό εὐλογημένο ἐκεῖνο πρόσωπο πού ἕνωσε μέ τή συνεργία της τή γῆ μέ τόν οὐρανό, ἀφοῦ «ἐκ τῶν ἀγνῶν αἱμάτων αὐτῆς» ἔλαβε τό κατά σάρκα ὁ Ποιητής τοῦ κόσμου. Ἡ Ἁγιότητα τῆς Θεοτόκου ἄρχεται «ἐκ κοιλίας μητρός» αὐτῆς1. Ἡ Ὑπεραγία Μητέρα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔχει Ἁγιότητα - ὡς μετοχή βεβαίως στήν Ἁγιότητα τοῦ Θεοῦ - σέ βαθμό ὑψηλότερο ἀπό τήν Ἁγιότητα ὅλων τῶν Προφητῶν, Ἀποστόλων καί Ἁγίων τῆς Παλαιᾶς καί τῆς Καινῆς Διαθήκης. Ἐκπροσωπεῖ μάλιστα τόν ὕψιστο βαθμό Ἁγιότητος ὁλοκλήρου τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καί ἀποκαλεῖται ἀπό τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Δαμασκηνό ὡς «τό τῆς Παλαιᾶς καί Καινῆς Διαθήκης συμπέρασμα»2 . Ὁ ἴδιος Πατήρ καί Δογματολόγος τῆς Ἐκκλησίας θά περιγράψει τήν ἁγία ζωή τῆς Παρθένου Μαρίας πρό τοῦ Εὐαγγελισμοῦ μέ αὐτά τά λόγια:

«Εἶτα ἐν τῷ οἴκῳ Θεοῦ φυτευθεῖσά τε καί πιανθεῖσα τῷ Πνεύματι, ὡσεί ἐλαία κατάκαρπος, πάσης ἀρετῆς καταγώγιον γέγονε, πάσης βιωτικῆς καί σαρκικῆς ἐπιθυμίας τόν νοῦν ἀποστήσασα καί οὕτω παρθένον τήν ψυχήν συντηρήσασα σύν τῷ σώματι, ὡς ἔπρεπε τήν Θεόν ἐγκόλπιον ὑποδέχεσθαι μέλλουσαν· ἅγιος γάρ ὤν, ἐν ἁγίοις ἀναπαύεται· οὕτω τοίνυν ἁγιωσύνην μετέρχεται καί ναός ἅγιος καί θαυμαστός τοῦ ὑψίστου Θεοῦ ἀναδείκνυται ἄξιος»3 .

 

Ἡ Θεοτόκος εἶναι τό πρῶτο Εὐαγγέλιο, ὅπως χαρακτηριστικά γράφει ὁ π. Ἰουστῖνος Πόποβιτς, «τό πρῶτο Εὐαγγέλιο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ πού σαρκώθηκε στόν γήινο κόσμο μας, Εὐαγγέλιο τέλειο, χρονο αἰώνιο, θεανθρώπινο. Γιατί γέννησε τόν Θεάνθρωπο Χριστό καί παρέμεινε παντοτινά, Θεοτόκος»4 . Ἡ Ἁγιότητα καί ἡ ἀρετή τῆς Παρθένου Μαρίας, «τήν κτίσιν πᾶσαν ἐκβέβηκεν», σύμφωνα μέ τόν Θεοφύλακτο Βουλγαρίας5 . Αὐτή κατέστη τύπος τῆς χριστιανικῆς Ἁγιότητος6 . Ὅμως, αὐτή ἡ Ἁγιότητα τῆς Παρθένου δέν εἶναι ἀπότοκος ἀναμαρτησίας, σύμφωνα μέ τήν καθ᾿ ἡμᾶς Παράδοση7 , ἀφοῦ ἡ Παναγία, παρά τήν Ἁγιότητά της δέν τοποθετεῖται στό ἐπίπεδο τοῦ ἀκτίστου Θεοῦ.

Ἡ Θεοτόκος, ὡς ὑποκείμενη καί αὐτή στίς συνέπειες τῆς προπατορικῆς πτώσεως, δέν ἔχει ἀπόλυτη ἀναμαρτησία, ἀλλά σχετική. Μόνο ὁ Θεός ἔχει ἀπόλυτη ἀναμαρτησία. Πρίν τήν ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ, ἡ ἁμαρτία καί ὁ θάνατος βασιλεύει στόν κόσμο. Κατά τόν ἅγιο Ἰωάννη τόν Χρυσόστομο, «ἐβασιλεύετο ἡμῶν ἡ φύσις ὑπό τοῦ διαβόλου, ὑπό τῆς ἁμαρτίας, ὑπό τοῦ θανάτου. Καί ὁ μέν διάβολος ἠπάτα, ἡ δέ ἁμαρτία ἔσφαζεν, ὁ δέ θάνατος ἔθαπτεν»8 .

Ὁ ἐνανθρωπήσας Κύριος Ἰησοῦς Χριστός σώζει καί τήν Θεοτόκο «ἐκ τοῦ πτώματος ἐν ᾦ κατέστησεν καί αὐτήν ἡ τῆς Εὔας συγγένεια». Ἄλλωστε, ὅπως εἶναι γνωστό ἀπό τά κείμενα τῶν Ἁγίων Πατέρων (ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός), τό Ἅγιο Πνεῦμα τήν ἡμέρα τοῦ Εὐαγγελισμοῦ ἀπάλλαξε τήν Θεοτόκο ἀπό τίς συνέπειες τοῦ προπατορικοῦ ἁμαρτήματος καί τῆς παρέσχε δύναμη δεκτική τῆς θεότητος τοῦ Λόγου καί συνάμα καί γεννητική, ἱκανώνοντας την νά γίνει καί Θεοδόχος καί Θεοτόκος9 . Ἄλλωστε, «τό ὅτι ἐξελέγη αὕτη εἰς τό ὕψιστον λειτούργημα τῆς Μητρός τοῦ Θεοῦ δέν ὑπῆρξε γεγονός τυχαῖον καί αὐθαίρετον. Μόνη ἡ Παρθένος Μαρία ἦτο ὁ ἀντάξιος τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως ναός! Ὁ Θεός Λόγος ἀπέβλεψεν εἰς τήν ἔκπαγλον ὡραιότητα τῆς ψυχῆς της, ὥστε νά δανεισθῇ ἐκ τῶν τιμίων αἱμάτων της τήν ἀνθρωπίνην αὐτοῦ φύσιν. Μήτηρ ἀνταξία τοῦ Δεσπότου καί Υἱοῦ της»10 .

Σύμφωνα μέ τούς Ἁγίους Πατέρες, ἡ ἀναμαρτησία τοῦ ἀκτίστου Θεοῦ τυγχάνει φυσική, «κατά φύσιν» κατάσταση, ὀντολογική, ἐνῶ τῆς Θεοτόκου ἐπίκτητη καί κατά χάριν, τήν ὁποία ἀπέκτησε μέσα στόν Ναό τοῦ Θεοῦ, κατά τήν παραμονή της ἐκεῖ. Στό πλαίσο αὐτό ὁ Ν. Καβάσιλας θεωρεῖ τήν Παρθένο ὡς ἀμέτοχη στήν παραμικρή ἁμαρτία, πρᾶγμα πού ἀποδεικνύουν, λέγει, οἱ κρίσεις τοῦ Θεοῦ γι᾿ αὐτήν. Γράφει ἀκριβῶς: «Ἔπειτα, τάς τοῦ Θεοῦ περί αὐτῆς ψήφους τίς οὐκ οἶδεν ὡς ἄγευστον αὐτήν ἁπάσης ἀποφαίνουσιν αὐτήν ἁμαρτίας»11 ;

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, κάνοντας λόγο γιά τήν Ἁγιότητα τῆς Παρθένου θά τή διαζωγραφίσει παραστατικά, γράφοντας ὅτι ὁ Θεός, μετά τήν πτώση τῶν πρωτοπλάστων στόν ἐπίγειο Παράδεισο, ἤθελε νά στήσει στόν κόσμο μιά εἰκόνα «παντός καλοῦ» καί πάνω σ᾿ αὐτήν τήν εἰκόνα ἤθελε νά ζωγραφίσει τή δική Του εἰκόνα, ὥστε νά εἶναι ὑπόδειγμα καί στούς ἀγγέλους καί στούς ἀνθρώπους. Ἔτσι, ἔφτιαξε τήν Θεοτόκο, στολισμένη μέ κάλλος ἀσύγκριτο· τήν ἔφτιαξε πάγκαλη. Εἶχε ὅλα τά καλά καί ὅλα τά χαρίσματα. Ὅλα ὅσα εἶχε διαιρέσει ὁ Θεός στόν κόσμο, τά ἔδωσε στήν Παναγία Μητέρα Του. Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος εἶχε ἕνα κρᾶμα ὁρατῶν καί ἀοράτων ἀγαθῶν, θείων καί ἀνθρωπίνων. Εἶναι κάλλος πού κοσμεῖ καί τούς δύο κόσμους, τόν κόσμο τῶν ἀγγέλων καί τόν κόσμο τῶν ἀνθρώπων. Ἐνῶ, λέγει ὁ Ἅγιος, γεννήθηκε στή γῆ, ἔφθασε στόν οὐρανό καί τόν ξεπέρασε καί αὐτόν μέ τήν ἀνάληψή της ἀπό τόν τάφο.

 

Τό σπουδαῖο αὐτό θεομητορικό κείμενο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου, Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης ἔχει ὡς ἑξῆς:

«Καθάπερ γάρ βουληθείς ὁ Θεός εἰκόνα στήσασθαι παντός καλοῦ, καί τήν ἑαυτοῦ περί ταῦτα καθαρῶς ἐνδείξασθαι καί ἀγγέλοις καί ἀνθρώποις, οὕτω ταύτην οὕτω παγκάλην ὄντως ἐξειργάσατο, πάντα συνελών, οἷς πάντα διελών ἐκόσμησεν, ὁρατῶν τε καί ἀοράτων ἀγαθῶν κοινόν ὑποστήσας κόσμον, μᾶλλον δέ θείων καί ἀγγελικῶν καί ἀθρωπίνων πάντων καλῶν κοινόν αὐτήν ὑποδείξας κρᾶμα καί καλλονήν ὑπερτέραν, ἀμφοτέρους ἐπικοσμοῦσαν τούς κόσμους, ἀπό γῆς μέν ἠργμένην, μέχρι δέ οὐρανοῦ φθάσασαν, καί ὑπερβᾶσαν καί τοῦτον, τῇ παρά τοῦ τάφου νῦν πρός οὐρανόν ἀναλήψει»12 .

Κατά ταῦτα, ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος ἀποτελεῖ ὄντως τήν εἰκόνα κάθε καλοῦ καί ὡραίου, γι᾿ ἀγγέλους καί ἀνθρώπους. Ἀξίζει νά παρατεθεῖ μία ἐξέχουσα γνώμη τοῦ ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, ὅτι ἡ Θεοτόκος «προτοῦ νά συλλάβῃ οὐσιωδῶς καί σωματικῶς τόν Υἱόν καί Λόγον τοῦ Θεοῦ, συνέλαβεν αὐτόν ἀσωμάτως καί πνευματικῶς ἐν τῇ αὐτῆς καρδίᾳ καί ἐκυοφόρησε καί ἐγέννησε κατά τόν μυστικόν τρόπον»13 . Καί ἐξ αὐτοῦ μπορεῖ νά καταδειχθεῖ τό ὕψος τῆς Ἁγιότητος τῆς Παρθένου Μαρίας.

 

Μέ τήν εὐκαιρία αὐτῆς τῆς ἀναφορᾶς στήν Ἁγιότητα τῆς Παρθένου Μαρίας, μποροῦμε ἐδῶ νά σημειώσουμε ὅτι εκφράζονται κατά καιρούς διάφορες δοξασίες περί τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, οὐσιαστικά ἀθεολόγητες καί κακόδοξες. Ὑπάρχουν κάποιες τάσεις ἐκπροσωπούμενες ἀπό θεολόγους, κληρικούς κ.ἄ., πού διδάσκουν νέες θεωρίες «καινοφανεῖς» καί «κενοφανεῖς» (νέες καί ἄδειες), ὅπως οἱ παλαιοί αἱρετικοί, «παρασυλλογιζόμενοι σοφιστικῶς», καί «τῶ ἰδίῳ νοΐ πληροφορούμενοι»14 .

Μία ἀπό αὐτές τίς τάσεις ἀπομειώνει τήν Ἁγιότητα τῆς Θεοτόκου, θεωρῶντας ὅτι δέν πρέπει νά τήν τιμοῦμε γιά τήν προσωπική ἀρετή καί τῆν Ἁγιότητά της, ἀλλά γιά τό μυστήριο τῆς θείας Οἰκονομίας, τό ὁποῖο ὑπούργησε . Πῶς, ὅμως, τό ὑπούργησε;15 Ποιά ἦταν ἡ προϋπόθεση γι᾿ αὐτήν τήν «ὑπουργία» τοῦ Μυστηρίου τῆς ἐν Χριστῷ σωτηρίας καί ἀπολυτρώσεως, ἄν ὄχι ἡ Ἁγιότητα τῆς Παρθένου Μαρίας; Μήπως ὁ Θεός Λόγος ἐπέλεξε τήν «τεκοῦσαν αὐτόν», ὡς ἕνα παθητικό ὄργανο, προκειμένου νά ἐνανθρωπήσει ἀπό αὐτήν; Ἤ ἐπίβλεψε «ἐπί τήν ταπείνωσιν τῆς δούλης αὐτοῦ», ὅπως ψάλλουμε στήν Ὑμνολογία; Τό δεύτερο, φυσικά, ἰσχύει. Συνεπῶς, ἡ ὑπερβολὴ τῆς Ἁγιότητος καταξίωσε τὴν Ἀγνή Κόρη τῆς Ναζαρέτ νὰ γίνει Μητέρα τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ.

Ἐπίσης, ἀπομειώνεται ἀπό νεωτεριστές μεταπατερικούς θεολλογους ἡ Ἀειπαρθενία τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου, ὅπως αὐτή ἐκφράσθηκε πολύ νωρίς ἀπό Ἁγίους Πατέρες καί διατυπώθηκε δογματικῶς σέ Οἰκουμενικές Συνόδους. Εἶναι γνωστό ὅτι ἡ Ε’ Οἰκουμενική Σύνοδος κατεδίκασε ὅσους ἀρνοῦνται τήν Ἀειπαρθενία τῆς Θεοτόκου . Περί τοῦ ζητήματος τούτου, ὅμως, μπορεῖ ὁ ἀναγνώστης νά ἐνημερωθεῖ πληρέστατα ἀπό μία λίαν έξαιρετική μελέτη τοῦ καθηγητοῦ τῆς Δογματικῆς Θεολογίας στό ΑΠΘ, Ἰω. Κουρεμπελέ, μέ τίτλο: Ἡδονοδοξία, Κριτική στή μεταπατερική θεώρηση τῆς Παρθενίας τῆς Θεοτόκου16. Ἐκεῖ ἀνατρέπονται πεπλανημένες θεωρήσεις συγκεκριμένου καθηγητοῦ τῆς Θεολογίας, σχετικά μέ τήν Ἀειπαρθενία τῆς Παναγίας Μητέρας τοῦ Κυρίου μας.

Ἀπό τήν ἄλλη, παρατηρεῖται μιά παραποίηση τῶν πατερικῶν κειμένων πρός ἐξαγωγή συμπερασμάτων, πού θέλουν νά στηρίξουν καινά δόγματα καί κακόδοξες δυτικές περί τήν Θεοτόκο ἀντιλήψεις. Ἐδῶ μόνο θά σημειωθεῖ ἡ παρανόηση ἀπό κάποιους ἑνός χωρίου τοῦ ἁγίου Συμεών τοῦ Νέου Θεολόγου, σχετικό μέ τή Θεοτόκο. Συγκεκριμένα, παρουσιάζεται ὁ μεγάλος αὐτός Πατήρ καί ἐμπειρικός θεολόγος νά ταυτίζει τό σῶμα τοῦ Σεσαρκωμένου Λόγου, τοῦ Κυρίου, μέ αὐτό τῆς Μητέρας του, Παρθένου Μαρίας. Καί ἐξάγεται τό συμπέρασμα ὅτι μεταλαμβάνοντας οἱ πιστοί τό σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, μεταλαμβάνουμε καί τό σῶμα τῆς Θεοτόκου. Κάτι τέτοιο ὅμως δέν εἶπε ὁ ἅγιος Συμεών, οὔτε φυσικά μαρτυρεῖται στήν πατερική μας Παράδοση. Ὁ Ἅγιος, ἁπλῶς ὑποστηρίζει τήν ἄμεση σχέση τῆς σάρκας τοῦ Κυρίου μέ τήν σάρκα τῆς Μητέρας Του. Συγκεκριμένα ὁ φωτοφόρος Συμεών γράφει ὅτι «ἡ γάρ σάρξ τοῦ Κυρίου, τῆς Θεοτόκου ἐστί σάρξ». Δέν ἐννοεῖ ὅμως αὐτό πού ἑρμηνεύουν κάποιοι, ἤ αὐτό που λέγουν σέ ὁμιλίες τους κάποιοι ἱεροκήρυκες. Τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τό ἑνωμένο μέ τή θεότητα, αὐτό μόνο σώζει καί θεοποιεῖ, παρέχοντας τήν αἰώνιο ζωή στόν κοινωνοῦντα (ἐμπροϋπόθετα) καί ὄχι τό σῶμα τῆς Θεοτόκου. Ἡ σάρκα τῆς Θεοτόκου ἀπετέλεσε ἁπλῶς τό φύραμα τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καί στό μυστήριο τῆς θείας Εὐχαριστίας μεταλαμβάνουμε τή σάρκα τοῦ Κυρίου, αὐτήν πού ἔχει θεωθεῖ διά τῆς ὑποστατικῆς ἑνώσεως, στό πρόσωπο τοῦ Θεοῦ Λόγου.Ὅλο τό ἐπίμαχο χωρίο τοῦ ἁγίου Συμεῶνος τοῦ Ν. Θεολόγου ἔχει ὡς ἑξῆς: «Πιστός ὁ λόγος· ἡ γάρ σάρξ τοῦ Κυρίου, τῆς Θεοτόκου ἐστι σάρξ· καί ἐξ αὐτῆς τῆς θεωθείσης τοῦ Κυρίου σαρκός μεταλαμβάνοντες, ζωήν αἰώνιον μεταλαμβάνειν ὁμολογοῦμεν τε καί πιστεύομεν, εἰ μή τι ἀναξίως καί εἰς κατάκριμα ἑαυτῶν ταύτην μᾶλλον ἐσθίομεν»17 .

Ὅμως, ἀπό αὐτή τήν παραδοσιακή παρατήρηση, πού δηλώνει σαφῶς καί μέ ξεχωριστή ἀκρίβεια τήν ὁμοουσιότητα τῆς ἀνθρώπινης φύσης τοῦ Λόγου μέ τήν ἐν γένει ἀνθρώπινη φύση, ἀπέχει πολύ ἡ θέση πού ὑποστηρίζει ὅτι στή θεία Εὐχαριστία μαζί μέ τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ κοινωνοῦμε καί τό σῶμα τῆς Παναγίας. Κατά τοῦτο, «ἄλλο πρᾶγμα ἡ διπλή ὁμοουσιότητα τοῦ Χριστοῦ, μέ τόν Πατέρα κατά τήν Θεότητά του καί μέ τή μητέρα κατά τήν ἀνθρωπότητά του, καί ἄλλο πρᾶγμα ἡ σύγχυση τῆς σάρκας τοῦ Λόγου μέ τή σάρκα τῆς Παρθένου Μαρίας»18 . Ἑπομένως, δέν εἶναι δυνατόν νά μεταλαμβάνουμε τό σῶμα της Θεοτόκου, ἀφοῦ ὁ Χριστός, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Κύριλλος Ἀλεξανδρείας, ἀπό τό σῶμα τῆς Παναγίας, «σῶμα ἴδιον» ἐποίησε19 . Ἡ παρανόηση ἐν προκειμένῳ εἶναι ξεκάθαρη, ἀφοῦ ὁ ἅγιος Συμεών γράφει ρητῶς ὅτι «ἐξ αὐτῆς τῆς θεωθείσης τοῦ Κυρίου σαρκός μεταλαμβάνοντες, ζωήν αἰώνιον μεταλαμβάνειν ὁμολογοῦμεν». Δέν γράφει, βεβαίως, ὅτι ἀπό τή σάρκα τῆς Θεοτόκου μεταλαμβάνουμε αἰώνια ζωή. Δυστυχῶς, κάποιοι θεολόγοι παρερμηνεύουν τά λόγια τῶν Ἁγίων, προκειμένου νά παρουσιάσουν δικές τους ἀπόψεις, μή ἐρειδόμενες στήν πατερική μας Παράδοση.

Ἡ Πανάμωμος Θεοτόκος, συνεπῶς, εἶναι κατ᾿ ἄνθρωπον ἀναμάρτητη σχετικῶς καί ὄχι ἀπολύτως, ὅπως ὁ κατά φύσιν Ἅγιος, ὁ Χριστός. Εἶναι, «τό μόνο παν –τέλειο ὄν μετά τόν Θεάνθρωπο Χριστό», ὅπως θά σημειώσει ὁ μεγάλος Δογματολόγος τῆς Σερβίας, π. Ἰουστῖνος Πόποβιτς20 . Καί αὐτό διότι, κατά τόν ἴδιο, ἡ Θεοτόκος, μέ τόν πληρέστατο τρόπο ἐνσάρκωσε τόν Θεό ἐν αὐτῇ21 .

 

 

1. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, 3, 2, ΕΠΕ 1, 84.
2. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Εἰς τόν Εὐαγγελισμόν τῆς Θεοτόκου, PG 96, 649A.
3. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής…ΕΠΕ 1, 480.
4. Ἀρχιμ. Ἰουστίνου Πόποβιτς, Δογματική ὀρθόδοξη φιλοσοφίας τῆς ἀληθείας, ἐκδ. Ἱ. Μ. Μονή Βατοπεδίου, 2022, σελ. 830.
5. Λόγος εἰς τήν ἑορτήν τῆς Ὑπεραγίας Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, ὅτε προσηνέχθη τῷ ναῷ ὑπό τῶν γεννητόρων αὐτῆς, PG 126, 129 B.
6. Βλ. Ἀμαλίας Σπουρλάκου – Εὐτυχιάδου, Ἡ Παναγία Θεοτόκος τύπος χριστιανικῆς ἁγιότητος, (Διδ. Διατριβή), Ἀθήνα 1990.
7. Βλ. Χρ. Κοντάκη, Ἡ διδασκαλία τῶν Πατέρων περί τῆς Ὑπεραγίας Θεοτόκου και τῆς ὀφειλομένης πρός αὐτήν τιμῆς, Θεσσαλονίκη 1999, σελ. 144.
8. Ἰωάννου Χρυσοστόμου, Εἰς τό ὅτι Παλαιᾶς καί Καινῆς Διαθήκης εἶς ὁ νομοθέτης», PG 56, 403.
9. Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβής τῆς ὀρθοδόξου πίστεως 46, PG 94, 985.
10. Ἀν. Θεοδώρου, Ἡ περί Τριάδος καί Χριστοῦ διδασκαλία τῆς Παρακλητικῆς, ἐν Ἀθήναις 1962, σελ. 33.
11. Λόγος εἰς τήν Γέννησιν τῆς Θεοτόκου, βλ. Π. Νέλλα, Ἡ Θεομῆτορ, σελ. 82.
12. Γρηγορίου Παλαμᾶ, Εἰς τήν πάνσεπτον Κοίμησιν, PG 151, 468ΑΒ.
13. Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου, Ἑορτοδρόμιον, ἐν Βεντίᾳ 1836, σελ. 254.
14. Mansi 1, 260C.
15. Ἡ φράση «ὑπουργός τῆς οἰκονομίας», γιά τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, ἀνήκει στόν ἅγιο Κύριλλο Ἀλεξανδρείας: «Ὅτι γέγονε μέν ὑπουργός τῆς οἰκονομίας αὐτή τεκοῦσα τήν σάρκα». Βλ. Ὁμιλία Εἰς Λουκᾶν, PG 72, 509 A, Ὁμιλία 11, PG 77, 1032 C.
16. Γ. Ράλλη - Μ. Ποτλῆ, Σύνταγμα τῶν θείων καί ἱερῶν Κανόνων, τόμ. Β΄, σελ. 292.
17. Συμεών Ν. Θεολόγου, Βίβλος τῶν Ἠθικῶν, 1, 10. SC 122, Paris 1966, σελ. 264.
18. Χρ. Σταμούλη, Θεοτόκος καί ὀρθόδοξο δόγμα, σελ. 243.
19. Κυρίλλου Ἀλεξανδρείας, Κατά ἀνθρωπομορφιτῶν, 22, ὅ.π. Χρ. Σταμούλη, μν. ἔργ.
20. Ἀρχιμ. Ἰουστίνου Πόποβιτς, Δογματική ὅ.π., σελ. 835.
21. Ὅ.π.

Πηγή